Luật Việc làm năm 2025 có điểm mới là quy định linh hoạt về mức đóng bảo hiểm thất nghiệp. Cục Việc làm cho biết, bảo hiểm thất nghiệp được thực hiện trên một số nguyên tắc cơ bản như: Nguyên tắc đóng - hưởng; nguyên tắc hưởng dựa trên thời gian và mức đóng; nguyên tắc chia sẻ; nguyên tắc quỹ được quản lý, bảo hộ; và nguyên tắc Nhà nước tổ chức thực hiện hiệu quả, đơn giản, thuận tiện.
Về tính linh hoạt của mức đóng, khi quỹ có kết dư có thể điều chỉnh giảm mức đóng nhằm giảm chi phí cho người lao động và người sử dụng lao động. Đồng thời, cơ chế này giúp tăng tính chủ động trong việc hỗ trợ các đối tượng khi cần thiết.
Thực tế, trong giai đoạn năm 2021, khi chịu ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, việc hỗ trợ từ quỹ bảo hiểm thất nghiệp phải thông qua nhiều cấp như Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ. Khi đó, quỹ đã hỗ trợ hơn 13 triệu người lao động có thời gian tham gia bảo hiểm thất nghiệp (tối thiểu từ một tháng), với mức hỗ trợ từ 1,8 triệu đồng đến 3,3 triệu đồng/người, tổng kinh phí hơn 32.000 tỷ đồng.
Linh hoạt phương thức đóng tạo điều kiện thuận lợi cho lao động tham gia (Ảnh minh họa: Thảo Quân).
Bên cạnh đó, khoảng 446.000 đơn vị sử dụng lao động cũng được hỗ trợ giảm mức đóng trong 12 tháng, từ 1% xuống 0%, với tổng số tiền hơn 9.100 tỷ đồng. Tổng quy mô hỗ trợ từ quỹ bảo hiểm thất nghiệp trong giai đoạn dịch bệnh lên tới hơn 41.000 tỷ đồng.
Tuy nhiên, do trước đây mức đóng được quy định cứng là 1%, nên việc điều chỉnh còn hạn chế. Với quy định mới, mức đóng tối đa là 1%, tạo dư địa linh hoạt hơn trong điều hành, đặc biệt trong các tình huống bất khả kháng, giúp kịp thời hỗ trợ và giảm chi phí cho người lao động, người sử dụng lao động.
Bên cạnh đó, chính sách cũng linh hoạt về phương thức đóng. Do mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp sang nhóm lao động thời vụ trong các lĩnh vực như nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp, nên nếu áp dụng hình thức ký hợp đồng ngắn hạn và thực hiện thủ tục đóng theo từng lần sẽ gây mất thời gian cho đơn vị sử dụng lao động.
Vì vậy, quy định mới cho phép người sử dụng lao động trong các lĩnh vực này được lựa chọn phương thức đóng theo quý hoặc theo 6 tháng. Điều này giúp thuận tiện hơn trong quá trình tham gia và thụ hưởng chính sách, phù hợp với đặc thù lao động thời vụ.
Trên cơ sở đó, về mặt tổng thể, các quy định mới sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người lao động và các đối tượng tham gia, đặc biệt là nhóm lao động ngắn hạn vừa được mở rộng diện bao phủ theo Luật Việc làm năm 2025.
Đây là cách tiếp cận mang tính linh hoạt, vừa bảo đảm an sinh xã hội, vừa thích ứng với biến động kinh tế. Nhà nước cũng có cơ chế hỗ trợ trên cơ sở quỹ tiền lương làm căn cứ đóng, qua đó góp phần ổn định quỹ bảo hiểm thất nghiệp, tránh nguy cơ thâm hụt trong trường hợp số người hưởng trợ cấp tăng đột biến, như trong giai đoạn dịch Covid-19 hoặc khi xảy ra khủng hoảng kinh tế.
