An Nhiên, Hồng Quân và Minh Thắng đều đang học lớp 8 tại hai trường THCS công lập ở Quảng Trị là Phan Đình Phùng và Nguyễn Trãi. Mục đích phát triển dự án của các em nhằm “để tiếng Việt được nhớ đến, được trân quý và được hội nhập”.
Dự án này của An Nhiên, Hồng Quân, Minh Thắng khởi nguồn từ chính thực trạng sử dụng ngôn ngữ mạng của học sinh. Các em thừa nhận, ngôn ngữ mạng đã trở thành một cách giao tiếp quen thuộc của thế hệ các em hôm nay, với đủ các “biến thể xã hội” của ngôn ngữ, từ tiếng lóng, teencode đến cách nói xen trộn tiếng nước ngoài…
Ba học sinh thuyết trình về dự án (Ảnh: BTC).
Vấn đề là, ngôn ngữ mạng không chỉ tồn tại trên không gian trực tuyến, mà đặt chân vào những cuộc sống thường ngày. Theo khảo sát mà các em thực hiện tại chính trường học của mình, chỉ 25% học sinh ý thức được sử dụng ngôn ngữ phù hợp với hoàn cảnh.
Từ đây, nhóm học sinh nảy ra ý tưởng thực hiện một dự án thay đổi thói quen sử dụng ngôn ngữ của bạn bè, điều hướng các bạn vào cách dùng tiếng Việt đúng đắn hơn.
Để làm được điều này, An Nhiên, Hồng Quân và Minh Thắng tiến hành song song nhiều hoạt động đơn giản nhưng hiệu quả. Các em xin phép thầy cô cho thực hiện một hoạt động ngoại khoá hình thức tranh biện để học sinh trong trường cùng bày tỏ quan điểm thẳng thắn về việc sử dụng tiếng lóng trong môi trường học đường và cuộc sống thường ngày.
Các em cũng mở một kênh Podcast, trò chuyện và tâm sự về các chủ đề liên quan như: khoảng cách ngôn ngữ giữa các thế hệ, vì sao người trẻ thích dùng tiếng lóng…
Một chiến dịch mang tên thử thách 7 ngày trò chuyện với ông bà cha mẹ được nhóm học sinh phát động trong cộng đồng của mình. Các em kêu gọi bạn bè tham gia thử thách bằng cách quay video nói chuyện với người thân mỗi ngày để tăng cường sự gắn kết.
Cuối cùng, các em kết hợp với chuyên gia IT xây dựng một trang web sử dụng chatbot AI để tra cứu ngôn ngữ. Cha mẹ có thể vào trang web để tra cứu ngôn ngữ mạng mà con mình sử dụng, và ngược lại, học sinh có thể tra cứu các từ tương đương với “tiếng lóng” thường dùng để hiểu sự giàu đẹp của tiếng Việt.
Dự án này của nhóm học sinh đã vô địch cuộc thi Viết tiếp bản sắc Việt nhờ tính khả thi, hiệu quả và khả năng nhân rộng mô hình tại các trường học.
