Giá vàng leo thang chóng mặt đang làm đảo lộn hoàn toàn các xu hướng cưới hỏi tại Nam Á (Ảnh: Al Jazeera).
Áp lực tài chính đè bẹp "tấm khiên" truyền thống
Với mức thu nhập chưa tới 100 USD mỗi tháng tại thành phố Srinagar, Bashir từng hy vọng có thể tự tích cóp mua trang sức cưới để không trở thành gánh nặng cho bố mẹ. Thế nhưng, đà tăng phi mã của kim loại quý đã đập tan kế hoạch này. Giờ đây, ngay cả một chiếc nhẫn nhỏ cũng có giá ngang ngửa ba tháng lương của cô.
Tại nhiều quốc gia phương Đông, vàng không đơn thuần là món đồ trang sức vô tri. Nó là đại diện cho danh dự, thể diện gia đình và là "tấm khiên" tài chính bảo vệ người phụ nữ khi bước về nhà chồng. Khối lượng vàng mang theo thường tỷ lệ thuận với mức độ tôn trọng mà cô dâu nhận được.
Tuy nhiên, đà tăng giá không ngừng nghỉ đang phá vỡ mọi quy chuẩn khắt khe nhất.
Hệ quả tất yếu của cú sốc giá này là sự sụt giảm nghiêm trọng về sức mua. Theo dữ liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới, nhu cầu trang sức vàng tại thị trường tỷ dân này đã bốc hơi 24% trong năm 2025. Vàng nguyên chất, từ một vật phẩm bắt buộc, nay đang dần vượt quá khả năng chi trả của những gia đình bình dân.
Kỷ nguyên bùng nổ của trang sức "1 gram"
Khi vàng thật trở thành gánh nặng, người dân chuyển sang trang sức "1 gram" như một biện pháp thay thế. Đây là những sản phẩm được chế tác từ kim loại nền rẻ tiền, sau đó phủ một lớp vàng 24K siêu mỏng bên ngoài. Chúng mang vẻ ngoài hào nhoáng không kém vàng nguyên khối nhưng lại có giá thành rẻ hơn hàng chục lần, trở thành "cứu cánh" hoàn hảo cho bài toán kinh tế.
Tại khu chợ sầm uất Karol Bagh ở New Delhi, bà Fatima Begum đang tất bật chọn mua trang sức giả cho cô con gái út sắp lên xe hoa. "Một gia đình trung lưu hiện nay có thể mua được bao nhiêu vàng cơ chứ?", bà đặt câu hỏi.
Năm 1996, khi đi lấy chồng, bà từng được cha ruột tặng gần 60 gram vàng làm của hồi môn. Gần 3 thập kỷ sau, bà ngậm ngùi thừa nhận không thể lo cho các con nổi một nửa số đó. Giải pháp của bà là trao lại chút trang sức cũ, kèm theo vài món đồ "1 gram" để con gái không bị bẽ mặt.
Sự dịch chuyển dòng tiền này đang diễn ra trên diện rộng. Theo Al Jazeera, ông Shiv Yadav, một thợ kim hoàn với hơn 30 năm bám trụ tại khu chợ vàng Zaveri Bazaar (Mumbai), thừa nhận thị trường đang bị thống trị bởi trang sức nhân tạo.
Theo ông, cứ 10 khách hàng bước vào tiệm thì chỉ có duy nhất một người mua vàng thật, 9 người còn lại đều chọn đồ giả. Sự thay đổi mạnh mẽ này là điều ông chưa từng chứng kiến trong suốt sự nghiệp của mình.
Vàng thật dần trở thành đặc quyền của giới siêu giàu
Xu hướng thắt lưng buộc bụng không chỉ dừng lại ở Ấn Độ mà đang lan rộng, định hình lại bức tranh kinh tế vĩ mô của toàn khu vực. Tại Pakistan, doanh số bán vàng đã lao dốc khoảng 50% chỉ trong vòng một năm qua.
Theo Pak Observer, các tiệm vàng tại Lahore ghi nhận tình trạng khách hàng chỉ đến hỏi giá rồi ngậm ngùi quay ra. Giá vàng tại đây đã vọt lên gần 500.000 rupee (khoảng 1.938 USD) cho mỗi tola (11,668 gram).
Đứng trước mức giá ngoài tầm với, các gia đình đang chuyển hướng sang vàng 18K, 12K hoặc các bộ trang sức cưới mạ vàng với giá chỉ từ 40.000 đến 60.000 rupee (143-215 USD). Việc dùng đồ giả giúp họ giữ được vẻ ngoài truyền thống mà không phải gánh những khoản nợ khổng lồ.
Tình cảnh tương tự cũng diễn ra tại Bangladesh. Với mức thu nhập bình quân đầu người khoảng 2.600 USD/năm, việc giá vàng 22K vọt lên kỷ lục 2.200 USD/bhori (11,668 gram) đã biến kim loại quý này thành mặt hàng xa xỉ.
Chủ cửa hàng Enayet Hossain cho biết nhu cầu trang sức giả nhập khẩu đang tăng vọt, với giá chỉ từ 1,5 đến 4 USD cho một đôi hoa tai. Thậm chí, nhiều khách hàng như cô Sadia Islam còn chọn đồ giả vì lý do quản trị rủi ro. Việc đeo vàng thật đến những nơi đông người mang lại nguy cơ trộm cắp quá lớn.
Trang sức vàng nguyên chất đang dần trở thành mặt hàng xa xỉ, chủ yếu dành cho người giàu (Ảnh: Justdial)·
Sự đắt đỏ của vàng thậm chí còn gây ra những hệ lụy xã hội sâu sắc. Tại Srinagar, rào cản tài chính đã khiến gần 50.000 phụ nữ bị gán mác "quá tuổi cưới".
Điển hình như Rihanna Ashraf (40 tuổi), người từng bị hủy hôn vào phút chót chỉ vì nhà trai đòi hỏi số lượng vàng hồi môn vượt quá khả năng chi trả của gia đình cô. Dù biết đến trang sức "1 gram", cô vẫn từ chối sử dụng vì cho rằng nó thiếu đi giá trị cốt lõi.
Quan niệm của người tiêu dùng về vàng đang trải qua một cuộc tái định hình mang tính lịch sử.
Ông Nisar Ahmad Bhat, một chủ tiệm kim hoàn, nhận định rằng vàng đang dần mất đi vị thế là món đồ trang sức đại trà để chuyển sang vai trò của một tài sản đầu tư thuần túy. Khách hàng vẫn khao khát cảm giác được đeo vàng, nhưng dòng tiền của họ buộc phải chảy vào những lựa chọn thay thế vừa túi tiền hơn.
Hiện giá vàng thế giới vẫn đang neo ở mức rất cao, giao dịch quanh ngưỡng 4.700 USD/ounce và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt rõ rệt. Chừng nào bài toán chi phí chưa được giải quyết, những bộ trang sức "1 gram" có lẽ vẫn sẽ là lớp "tấm khiên" duy nhất để tầng lớp trung lưu bảo vệ tài chính và giữ lại chút thể diện trong những ngày trọng đại.
