Bộ Tư pháp đang thẩm định dự thảo Nghị định quy định tổ chức các đơn vị sự nghiệp công lập.
Dự thảo Nghị định quy định tổ chức các đơn vị sự nghiệp công lập mở rộng phạm vi điều chỉnh, không chỉ dừng ở thành lập, tổ chức lại, giải thể mà còn bổ sung nội dung về chuyển giao, phân loại, xếp hạng và tự chủ tổ chức bộ máy.
Trong đó, phân loại đơn vị sự nghiệp công lập được xác định là nội dung mới, nhằm làm cơ sở cho việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và triển khai cơ chế tự chủ.
Theo dự thảo, việc phân loại được thực hiện theo 4 nhóm tiêu chí. Thứ nhất là phân loại theo vị trí pháp lý của đơn vị trong hệ thống tổ chức. Thứ hai là phân loại theo ngành, lĩnh vực hoạt động. Thứ ba là phân loại theo chức năng, nhiệm vụ, bao gồm các đơn vị hỗ trợ thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước và các đơn vị cung cấp dịch vụ sự nghiệp công phục vụ xã hội. Thứ tư là phân loại theo mức độ tự chủ tài chính của đơn vị.
Việc phân loại này được xây dựng theo hướng thống nhất khung chung, đồng thời giao bộ quản lý ngành, lĩnh vực hướng dẫn tiêu chí cụ thể phù hợp với đặc thù từng lĩnh vực.
Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập nhằm làm cơ sở cho việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và triển khai cơ chế tự chủ (Ảnh: Hoàng Lê).
Làm cơ sở sắp xếp và tổ chức lại hệ thống
Dự thảo Nghị định xác định rõ việc phân loại không chỉ mang tính nhận diện, mà còn là căn cứ để tổ chức lại hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập theo hướng tinh gọn, hiệu quả.
Các quy định về điều kiện tổ chức lại được bổ sung theo hướng lấy hiệu quả hoạt động và khả năng tự chủ tài chính làm tiêu chí quan trọng. Cụ thể, đơn vị sự nghiệp công lập có thể được tổ chức lại khi không đáp ứng điều kiện thành lập, hoặc có ba năm liên tiếp hoạt động không hiệu quả, hoặc không bảo đảm mức độ tự chủ tài chính theo phương án đã được phê duyệt.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng quy định nguyên tắc đơn vị hoạt động không hiệu quả thì phải tổ chức lại hoặc giải thể, đồng thời việc sắp xếp không làm tăng số người hưởng lương từ ngân sách nhà nước và phải thực hiện tinh giản biên chế theo quy định.
Việc tổ chức lại đơn vị sự nghiệp công lập được thực hiện dưới nhiều hình thức như chia, tách, sáp nhập, hợp nhất hoặc điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ để hình thành đơn vị mới. Đồng thời, dự thảo bổ sung quy định về chuyển giao đơn vị sự nghiệp công lập giữa các cơ quan quản lý, theo nguyên tắc chuyển giao nguyên trạng đơn vị.
Gắn với cơ chế tự chủ tổ chức bộ máy
Cùng với phân loại, dự thảo Nghị định điều chỉnh các quy định về tự chủ tổ chức bộ máy theo mức độ tự chủ tài chính của đơn vị.
Theo đó, các đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư, hoặc tự bảo đảm chi thường xuyên, được quyền quyết định việc thành lập, tổ chức lại, giải thể các đơn vị trực thuộc theo đề án tự chủ đã được phê duyệt.
Trong khi đó, các đơn vị tự bảo đảm một phần chi thường xuyên hoặc do ngân sách nhà nước bảo đảm chi thường xuyên phải xây dựng phương án sắp xếp, kiện toàn tổ chức trình cơ quan có thẩm quyền quyết định.
Dự thảo cũng bổ sung nguyên tắc các đơn vị được thành lập mới phải tự bảo đảm chi thường xuyên trở lên, trừ trường hợp cung cấp dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu.
Ngoài ra, quy định về Hội đồng quản lý trong đơn vị sự nghiệp công lập được bãi bỏ để phù hợp với Luật Viên chức năm 2025.
Theo báo cáo rà soát của Bộ Nội vụ, các nội dung trong dự thảo Nghị định được xây dựng nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng về sắp xếp, tổ chức lại hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập theo hướng tinh gọn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động, đồng thời đẩy mạnh tự chủ đối với các đơn vị.
