Ngân hàng Trung ương Đức (Bundesbank) hiện nắm giữ khoảng 3.350 tấn vàng. Đây là mức dự trữ lớn thứ hai thế giới, chỉ đứng sau Mỹ. Với đà tăng phi mã của kim loại quý, tổng giá trị của kho vàng này đã phình to lên mức kỷ lục, đạt gần 440 tỷ euro.
Thay vì tiếp tục cất giữ khối tài sản này như một biểu tượng của sự thịnh vượng, nhiều chuyên gia kinh tế hàng đầu đang đặt ra một câu hỏi táo bạo: Đã đến lúc Đức nên bán bớt vàng để lấy tiền mặt?
Đức đang “ngồi trên một núi vàng”, và theo một số nhà kinh tế lẫn chính trị gia, có lẽ đã đến lúc mở “heo đất” ra dùng (Ảnh: Euronews).
"Heo đất khổng lồ" giữa vòng xoáy lạm phát
Ông Fratzscher gọi kho vàng 440 tỷ euro là một "quỹ dự phòng khổng lồ cho khủng hoảng". Theo nhà kinh tế này, bản chất của dự trữ quốc gia là để sử dụng trong những thời khắc khẩn cấp, chứ không phải tài sản để "cất két cho đẹp".
Đề xuất của người đứng đầu DIW rất rõ ràng rằng Đức nên bán một phần vàng khi giá đang ở đỉnh lịch sử. Số tiền thu về sẽ được bơm trực tiếp vào nền kinh tế thông qua các gói trợ cấp, giảm thuế cho người dân, hoặc đầu tư vào giáo dục và hạ tầng cốt lõi.
Dưới góc độ tài khóa, đây được xem là một nước đi thực dụng. Hiến pháp Đức quy định cơ chế "phanh nợ" rất nghiêm ngặt, hạn chế tối đa việc chính phủ vay mượn thêm để chi tiêu. Việc bán vàng sẽ giúp Berlin huy động được nguồn lực khổng lồ mà không làm phình to khối nợ công.
Phá vỡ "điều cấm kỵ" của giới chức tài chính
Tuy nhiên, ý tưởng biến vàng thành tiền mặt lập tức vấp phải sự phản đối gay gắt từ giới chức tài chính truyền thống. Từ trước đến nay, việc bán vàng dự trữ luôn bị xem là một "điều cấm kỵ" tại các quốc gia phát triển.
Bundesbank luôn duy trì quan điểm cứng rắn, coi kho vàng là "mỏ neo niềm tin dài hạn" cho đồng tiền và sự ổn định của quốc gia. Ngân hàng trung ương này lo ngại việc bán tháo tài sản chiến lược có thể phát đi tín hiệu sai lệch, làm suy giảm niềm tin của giới đầu tư quốc tế vào sức khỏe tài chính của nước Đức.
Nhiều chuyên gia cũng cảnh báo, việc bán vàng chỉ là "liều thuốc giảm đau" mang tính ngắn hạn. Nguồn tiền khổng lồ có thể giải quyết khó khăn trước mắt, nhưng không thể chữa khỏi những căn bệnh trầm kha của kinh tế Đức như năng suất lao động thấp hay áp lực từ dân số già.
Bản thân ông Fratzscher cũng thừa nhận tính phức tạp của vấn đề, khẳng định không thể đưa ra quyết định bán vàng trong một sớm một chiều. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh việc hoàn toàn loại trừ khả năng dùng đến vàng trong bối cảnh áp lực kinh tế bủa vây là một tư duy thiếu linh hoạt.
Bài toán lưu trữ: An toàn hay thanh khoản?
Bên cạnh việc bán hay giữ, một cuộc tranh luận khác về mặt vận hành cũng đang diễn ra, đó là nên cất giữ khối tài sản khổng lồ này ở đâu?
Thực tế, gần 1/3 tổng dự trữ của Đức (khoảng 1.236 tấn) đang được gửi tại hầm ngầm của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ở New York, và 404 tấn khác nằm tại London. Cách phân bổ này bắt nguồn từ thời kỳ hậu Thế chiến II, nhằm đảm bảo tính thanh khoản và khả năng tiếp cận trực tiếp với các trung tâm giao dịch vàng lớn nhất thế giới.
Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu ngày càng khó lường, nhiều ý kiến tại Đức bắt đầu lo ngại về rủi ro khi phụ thuộc vào các đối tác lưu ký nước ngoài. Một số nhà lập pháp đã yêu cầu hồi hương toàn bộ vàng về nước để đảm bảo quyền kiểm soát tuyệt đối.
Ngược lại, các chuyên gia tài chính bảo vệ việc giữ vàng tại New York và London, khẳng định tài sản vẫn an toàn và mang lại sự linh hoạt tối đa cho các nghiệp vụ tài chính. Việc đưa toàn bộ vàng về nước đồng nghĩa với việc Đức tự thu hẹp khả năng tiếp cận nhanh chóng với hệ thống thanh toán quốc tế khi cần thiết.
Lịch sử cho thấy Đức hoàn toàn có năng lực di chuyển khối lượng tài sản này. Trong giai đoạn 2013-2020, Bundesbank từng hồi hương thành công 674 tấn vàng. Dù vậy, quyết định tiếp tục "chuyển kho" sẽ đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng giữa chi phí vận hành, rủi ro thị trường và tính thanh khoản.
Tranh luận xoay quanh kho vàng 440 tỷ euro của Đức không chỉ là câu chuyện nội bộ của một quốc gia. Quyết định cuối cùng của Bundesbank sẽ là phép thử lớn đối với tư duy quản trị tài chính hiện đại, ưu tiên sự an toàn tuyệt đối, hay tận dụng tối đa nguồn lực để vượt qua giông bão kinh tế?
