Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hội kiến Tổng thống Nga Vladimir Putin (Ảnh: Reuters).
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã trao cho Tổng thống Nga Vladimir Putin một bức thư khi bắt đầu cuộc gặp của họ tại St.Petersburg vào chiều 27/4.
Bức thư riêng này đến từ Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei, người đã bị thương và chưa từng xuất hiện kể từ khi cuộc xung đột Mỹ - Israel với Iran nổ ra. Tổng thống Putin đã nhờ ông Araghchi chuyển lời chúc tốt đẹp nhất và lời chúc sức khỏe cá nhân tới ông Khamenei.
Tuy nhiên, ông Araghchi kỳ vọng sẽ mang về Tehran nhiều hơn là những lời xã giao. Cuộc gặp bên trong Thư viện Tổng thống Boris Yeltsin, nhìn ra sông Neva, là một trong những cuộc gặp quan trọng nhất kể từ khi lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran được công bố vào ngày 8/4.
Cuộc gặp diễn ra khi Iran đưa ra đề xuất mới nhất cho Mỹ: đề nghị mở cửa eo biển Hormuz trong khi trì hoãn các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân. Tuy nhiên, Tổng thống Trump được cho là không mặn mà với đề xuất mới này.
Ông Araghchi đã trình bày với ông Putin về lập trường đàm phán được thảo luận trong các chặng dừng chân cuối tuần tại Islamabad và Muscat. Iran đang tìm cách đề nghị Nga bàn giao ngay lập tức hệ thống phòng không S-400 đã bị trì hoãn bấy lâu - một yêu cầu trở nên cấp thiết sau khi các cuộc không kích của Mỹ để lộ lỗ hổng trong hệ thống phòng thủ của Iran và phá hủy phần lớn cơ sở hạ tầng hiện có.
Tuy nhiên, giá trị thực sự của cuộc gặp nằm ở những gì ông Araghchi có thể nói với ông Putin mà ông không thể nói với các nhà trung gian khác, với truyền thông nhà nước Iran hay với phe cứng rắn tại Tehran. Một quan chức tiết lộ lý do căn bản khiến Iran muốn thúc đẩy cuộc gặp này: “Nếu chúng tôi có thể đạt được thỏa thuận thông qua ông Putin, nó sẽ có sự đảm bảo về mặt thực thi”.
Theo nhà phân tích chính trị Rahman Ghahremanpour tại Tehran, ông Araghchi đang mang theo “những đề xuất sâu rộng, các điều kiện hoặc lằn ranh đỏ” cho vòng đàm phán mới. Ông cho biết Iran đã đặt điều kiện tổ chức đàm phán là Mỹ phải dỡ bỏ lệnh phong tỏa hàng hải và công nhận quyền làm giàu uranium của Iran.
Trong tính toán của Iran, ông Putin có thể đưa ra những ý tưởng với ông Trump mà nếu Tehran trực tiếp đề xuất sẽ bị coi là “lằn ranh đỏ”. Chúng bao gồm các nhượng bộ về mức độ làm giàu uranium, cơ chế thanh sát và việc mở lại eo biển Hormuz - những điều sẽ gây ra phản ứng dữ dội ngay lập tức từ phe cứng rắn nếu bị công khai.
Nga cũng có kinh nghiệm dày dặn trong việc nắm bắt phong cách đàm phán, xu hướng tương tác và các hạn chế chính trị trong nước của Tổng thống Trump. Ông Putin có thể đưa ra những hiểu biết sâu sắc về việc nhượng bộ nào có thể thỏa mãn mong muốn của ông Trump về một chiến thắng ngoại giao mà không gây ra phản ứng ngược tại Washington.
Tuy nhiên, sự phức tạp vẫn còn đó khi Phó Chủ tịch Quốc hội Iran Ali Nikzad hôm 27/4 tuyên bố eo biển Hormuz sẽ không bao giờ trở lại trạng thái cũ. Giới chức Mỹ cũng phát tín hiệu không chấp thuận việc Iran duy trì kiểm soát Hormuz, trì hoãn đàm phán về chương trình hạt nhân.
