Biểu tình gần Nhà Trắng, phản đối cuộc tấn công vào Iran (Ảnh: AFP).
Tuy nhiên, điều chưa rõ ràng là sức ép đó sẽ diễn ra như thế nào. Liệu giá nhiên liệu tăng cao và sự bất ổn thị trường ở Mỹ có buộc Tổng thống Donald Trump thỏa hiệp, hay áp lực kinh tế ngày càng gia tăng sẽ buộc Tehran phải chấp nhận các yêu cầu của Washington?
"Nền kinh tế Iran đang trong tình trạng thảm họa. Vì vậy, chúng ta sẽ xem họ có thể cầm cự được bao lâu", Tổng thống Trump nói với các phóng viên hôm 30/4.
Tại Iran và cả Mỹ, các thông điệp chính trị đã hướng tới việc cuối cùng mỗi bên sẽ có tuyên bố "chiến thắng". Tuy nhiên, đối với người dân Iran bình thường, kết quả tích cực duy nhất là cuộc sống của họ được cải thiện.
Ông Ali Asghar Zargar, giáo sư khoa học chính trị ở Tehran, mô tả thời điểm hiện tại là "nguy hiểm như chính cuộc chiến".
Tuy nhiên, ông lưu ý rằng dù không có nhiều tiến triển, "con đường đối thoại vẫn chưa hoàn toàn bị đóng lại".
Ông Zargar mô tả tình trạng "ngoại giao nửa vời" hiện tại như một cái "van an toàn" làm chậm nguy cơ trượt vào xung đột công khai. Nhưng ông cảnh báo rằng “một sai lầm từ bất kỳ phía nào cũng có thể châm ngòi cho một cuộc đụng độ bất cứ lúc nào”, chỉ ra sự bất ổn của tình hình ở eo biển Hormuz.
Thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Tehran và Washington đã hết hạn vào ngày 22/4. Thỏa thuận này sau đó được Tổng thống Trump gia hạn nhằm tạo điều kiện cho đàm phán, nhưng tới nay chưa có dấu hiệu rõ ràng cho thấy các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran sẽ sớm được nối lại.
Hoạt động ngoại giao của Iran, đặc biệt là các chuyến thăm gần đây của Ngoại trưởng Abbas Araghchi tới Pakistan, Oman và Nga, đã làm dấy lên những đồn đoán về cả việc nối lại đàm phán và cả nguy cơ leo thang hơn nữa.
Một số nhà phân tích Iran cho rằng không thể loại trừ khả năng Mỹ và Israel sẽ tiến hành thêm một đợt tấn công nữa.
Hôm 30/4, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz cho biết Tehran đã phải chịu “những đòn giáng rất nặng nề” trong năm qua và cảnh báo rằng có thể cần thêm hành động “để đảm bảo đạt được các mục tiêu của chúng ta”.
Cũng trong ngày 30/4, Chủ tịch Quốc hội, đồng thời là trưởng đoàn đàm phán Iran, ông Mohammad Bagher Ghalibaf cho biết Tehran có thể sử dụng vị thế của mình tại eo biển Hormuz để định hình lại cục diện khu vực và giảm ảnh hưởng của Mỹ.
“Bằng cách nắm quyền kiểm soát đối với eo biển Hormuz, Iran sẽ đảm bảo rằng nước này và các nước láng giềng được hưởng lợi quý giá từ tương lai không có sự hiện diện và can thiệp của Mỹ”, ông viết.
Chuyên gia cải cách Abbas Abdi cũng có đánh giá thẳng thắn cho rằng: “Chúng ta đang ở trong một tình huống đặc biệt, nơi mọi thứ đều xoay quanh sự sống còn". Ông lập luận rằng Tehran cần khuôn khổ mới, ưu tiên chấm dứt chiến tranh hơn tất cả mọi thứ khác.
Khi Tehran và Washington thử thách khả năng chịu đựng của nhau, sự ngờ vực tiếp tục gia tăng sâu sắc.
Một phân tích của trang tin Fararu đã mô tả tình hình hiện nay là trạng thái “đình trệ chủ động”: quan hệ không tiến tới đối đầu toàn diện nhưng cũng không có con đường rõ ràng nào dẫn đến thỏa thuận.
Cả hai bên dường như đang thăm dò xem đối phương có thể chịu đựng được bao nhiêu áp lực mà không nhượng bộ.
Nhưng càng kéo dài thời gian tính toán đó thì nguy cơ áp lực kinh tế cùng với chỉ một sai lầm có thể khiến cán cân nghiêng về phía leo thang thay vì thỏa hiệp càng lớn hơn.
