Bùng nổ lớp học thanh nhạc
Việc siết chặt quy định đối với hát nhép không chỉ tác động trực tiếp đến nghệ sĩ biểu diễn mà còn tạo ra những thay đổi đáng kể trong toàn bộ thị trường âm nhạc. Trong khi hệ thống đào tạo chính quy chưa kịp thích ứng với nhu cầu thực tế, nhiều nghệ sĩ buộc phải chủ động điều chỉnh bằng cách đầu tư vào việc rèn luyện giọng hát, nâng cao kỹ năng thanh nhạc. Điều này cũng dẫn tới sự “tăng nhiệt” của các lớp học thanh nhạc.
Nhạc sĩ Hữu Vượng từng chia sẻ với Tiền Phong về làn sóng học thanh nhạc của nghệ sĩ. Giám đốc âm nhạc concert Tổ quốc trong tim khẳng định nếu việc siết chặt quy định về hát nhép được thực thi nghiêm túc, việc ca sĩ “rủ nhau đi học”, thậm chí “đua nhau đi học” là điều khó tránh. "Khi giọng hát trở thành tiêu chí bắt buộc, thì những người không chịu học, không đủ năng lực sẽ khó có cơ hội được đứng trên sân khấu", nhạc sĩ Hữu Vượng cho biết.
Nghệ sĩ buộc phải đầu tư vào việc rèn luyện giọng hát, nâng cao kỹ năng thanh nhạc để thích nghi với lệnh cấm hát nhép.
Anh cũng nêu điểm thuận lợi khi học thanh nhạc là thanh nhạc không giống như việc học nhạc cụ - lĩnh vực thường đòi hỏi quá trình rèn luyện từ rất sớm để đạt trình độ cao. "Với thanh nhạc, người học ở độ tuổi 20 hay 30 vẫn hoàn toàn có thể bắt đầu. Ngay cả những ca sĩ đã hoạt động lâu năm nhưng mắc lỗi kỹ thuật, nếu được đào tạo lại bài bản vẫn có thể xây dựng nền tảng vững chắc và tiếp tục phát triển", nhạc sĩ Hữu Vượng nêu.
Giảng viên thanh nhạc Nguyễn Văn Quang, khoa Âm nhạc ứng dụng, trường Đại học Thăng Long nhận định, việc siết hát nhép đã tạo ra “áp lực tích cực”, khiến nhu cầu học thanh nhạc tăng rõ rệt.
"Tôi nhận thấy nhu cầu học thanh nhạc đang có xu hướng tăng rõ rệt, không chỉ ở người mới mà cả những người đã hoạt động nghề nhưng muốn củng cố kỹ thuật để biểu diễn bền vững hơn. Ban đầu có thể là phản ứng mang tính thích nghi, nhưng về lâu dài tôi tin đây sẽ trở thành xu hướng tích cực và bền vững. Khi khán giả ngày càng khắt khe, thị trường sẽ tự sàng lọc và người có thực lực sẽ có lợi thế", giảng viên thanh nhạc Nguyễn Văn Quang chia sẻ.
Sự gia tăng nhu cầu kéo theo sự nở rộ của các trung tâm đào tạo thanh nhạc, với nhiều mô hình linh hoạt từ dài hạn đến ngắn hạn. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra thách thức về chất lượng, buộc các đơn vị phải cạnh tranh và nâng cấp chương trình đào tạo.
"Đây vừa là cơ hội, vừa là phép thử, bởi những nơi đào tạo thực chất sẽ phát triển bền vững, trong khi các mô hình mang tính hình thức sẽ sớm bị đào thải", giảng viên thanh nhạc Nguyễn Văn Quang nhận định.
Đề xuất cấp chứng chỉ hát live
Trước yêu cầu ngày càng cao đối với biểu diễn live, câu chuyện chuẩn hóa năng lực ca sĩ đang được đặt ra rõ ràng hơn bao giờ hết. Việc học thanh nhạc cần được nhìn nhận là nền tảng cho hành trình làm nghề lâu dài, thay vì chỉ phục vụ những sản phẩm ngắn hạn.
Với kinh nghiệm hàng chục năm làm nghề và tham gia công tác đào tạo, Ths. Đinh Lan Hương - Trưởng khoa Thanh nhạc, trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội - cho rằng việc đào tạo chính quy giúp ca sĩ trẻ hoàn thiện cả kỹ thuật lẫn tư duy làm nghề, từ đó có cái nhìn đúng đắn hơn về trách nhiệm với khán giả.
"Một ca sĩ khi đã theo đuổi con đường chuyên nghiệp buộc phải trau dồi khả năng hát live để truyền tải cảm xúc chân thực đến người nghe. Ngay cả khi giọng hát chưa hoàn hảo, việc hát live vẫn mang lại giá trị cảm xúc mà hát nhép khó có thể thay thế", Ths. Đinh Lan Hương nêu.
Nghệ sĩ cần kỹ năng thanh nhạc tốt để vừa hát live vừa thực hiện vũ đạo trên sân khấu.
Đặc biệt, trong bối cảnh không phải nghệ sĩ nào cũng được đào tạo chính quy, việc thiết lập một cơ chế đánh giá năng lực khách quan trở nên cần thiết. Thực tế, trước đây Cục Nghệ thuật biểu diễn từng áp dụng cơ chế cấp giấy phép hành nghề cho nghệ sĩ như một cách xác lập chuẩn mực chuyên môn. Tại các cơ sở đào tạo nghệ thuật chính quy, sinh viên thường phải trải qua 3-5 năm rèn luyện mới có thể bước vào con đường chuyên nghiệp.
Giảng viên thanh nhạc Đinh Lan Hương đề xuất cơ chế để nghệ sĩ dù xuất thân từ trường lớp hay hoạt động tự do đều có thể tham gia đánh giá dựa trên bộ tiêu chí chuyên môn thống nhất, được thẩm định bởi hội đồng gồm các giảng viên, chuyên gia uy tín. Những người đạt yêu cầu có thể được cấp chứng chỉ hát live như một hình thức xác nhận năng lực, tạo điều kiện thuận lợi hơn khi tham gia biểu diễn.
"Có thể tính đến một cơ chế linh hoạt hơn, như tổ chức các kỳ sát hạch, kiểm tra năng lực mang tính độc lập. Những kỳ đánh giá này không phụ thuộc vào việc thí sinh học ở đâu, trong bao lâu, mà dựa trên một hệ tiêu chí chuyên môn rõ ràng, được thẩm định bởi hội đồng giám khảo uy tín từ các cơ sở đào tạo chuyên nghiệp. Qua đó, nghệ sĩ có thể được cấp chứng nhận về năng lực, ví dụ như khả năng hát live đạt chuẩn, đủ điều kiện biểu diễn", Ths. Đinh Lan Hương chia sẻ.
Đề xuất này không chỉ mở ra cơ hội công bằng cho những người không qua đào tạo chính quy, mà còn góp phần hình thành một “ngưỡng chuẩn” cho ca sĩ. Thay vì dựa vào danh tiếng hay hiệu ứng truyền thông, năng lực giọng hát và khả năng biểu diễn trực tiếp sẽ trở thành thước đo quan trọng. Từ đây, ranh giới giữa chuyên nghiệp và không chuyên cũng được xác lập rõ ràng hơn trong thị trường âm nhạc.
Đề xuất cấp chứng chỉ hát live được coi như một hình thức xác nhận năng lực, tạo điều kiện thuận lợi hơn khi tham gia biểu diễn.
Trong bối cảnh siết chặt hát nhép, việc có một hệ thống chứng nhận năng lực như vậy còn đóng vai trò như động lực thúc đẩy nghệ sĩ tự hoàn thiện. Khi giọng hát thật trở thành tiêu chí cốt lõi, mỗi ca sĩ buộc phải đầu tư nghiêm túc vào kỹ thuật, tư duy âm nhạc và bản lĩnh sân khấu. Chứng chỉ hát live nếu được xây dựng minh bạch và uy tín, không chỉ là sự công nhận về chuyên môn mà còn là cam kết với khán giả về chất lượng biểu diễn.
Tuy nhiên, đây không phải là giải pháp duy nhất và cần được lấy ý kiến rộng rãi để triển khai linh hoạt, tránh tạo thêm những giấy phép hành chính không cần thiết. Nhìn rộng hơn, việc chuẩn hóa bằng các kỳ sát hạch độc lập có thể trở thành một bước đi quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng nghệ sĩ, hướng tới một thị trường biểu diễn chuyên nghiệp, minh bạch và bền vững hơn.
