Chiến lược văn hóa đằng sau những khung hình
Khác với nhiều sản phẩm âm nhạc chỉ vay mượn hình ảnh truyền thống để làm "trang sức", Come My Way của Sơn Tùng M-TP được nhà nghiên cứu văn hóa Ngô Hương Giang đánh giá là sự tính toán kỹ càng về mặt chiến lược nghệ thuật.
Không đơn thuần là sự lắp ghép các biểu tượng, MV cho thấy tư duy dàn dựng tinh tế, mang đậm chiều sâu tư tưởng của người nghệ sĩ đương đại có phần "ngông" và bản lĩnh.
Giới chuyên môn đánh giá MV mới của Sơn Tùng M-TP là một trong những sản phẩm âm nhạc được đầu tư công phu nhất của Vpop hiện nay, không chỉ ở kỹ thuật sản xuất mà còn ở cách lồng ghép các chất liệu văn hóa Việt Nam vào ngôn ngữ nghệ thuật đương đại.
Theo ông Giang, đây là sản phẩm điển hình của công nghiệp văn hóa Việt Nam, đủ sức đứng ngang hàng và hòa chung dòng chảy với âm nhạc thế giới. "Một MV chỉ hơn 4 phút nhưng nén được hàm lượng tri thức văn hóa cả ngàn năm và đánh thức khát vọng sáng tạo của người Việt trẻ”, chuyên gia nhận định.
Tâm điểm dư luận những ngày qua đổ dồn vào hình ảnh Sơn Tùng đứng trên lưng chim Lạc - biểu tượng thiêng liêng trên trống đồng Đông Sơn - sải cánh giữa đường phố Los Angeles (Mỹ). Nhiều ý kiến cho rằng hành động này là "phản cảm", chạm đến tính thiêng của dân tộc.
Tuy nhiên, dưới góc nhìn của một người nghiên cứu văn hóa, ông Ngô Hương Giang cho rằng quan điểm này có phần khắt khe và cứng nhắc: " Không phải nghệ sĩ nào cũng dám làm và làm được như Sơn Tùng. Việc đưa hình ảnh chim Lạc sải cánh hiên ngang giữa lòng một cường quốc lớn như Mỹ đã là một thành công. Người nghệ sĩ không thể đứng dưới bóng đạo cụ để hát theo kiểu minh họa, điều đó sẽ làm mất đi sự cân đối về mặt nghệ thuật điện ảnh”.
Ông Giang cũng đặt ra một phép so sánh: Nếu chúng ta áp đặt logic "tính thiêng" một cách cực đoan, thì những tác phẩm kiếm hiệp như hàng long, diệt rồng hay việc "hài hước hóa" gấu trúc trong Kungfu Panda chẳng lẽ cũng bị coi là tầm thường hóa văn hóa?
Bên cạnh chim Lạc, Come My Way còn ẩn chứa nhiều lớp nghĩa biểu tượng khác. Hình ảnh Sơn Tùng đứng ở vị trí "con ngươi" giữa những lớp mặt nạ vây bủa truyền đi thông điệp mạnh mẽ: Người nghệ sĩ phải xé toạc sự giả dối để nhìn rộng ra thế giới.
Đặc biệt, biểu tượng Khuê Văn Các được dàn dựng công phu trong MV không chỉ là hình ảnh gợi nhớ, còn là biểu tượng cho khát khao làm hưng thịnh văn hóa. Khi "cái nhìn nghệ thuật" của người nghệ sĩ đủ tầm, nó sẽ góp phần hiện thực hóa khát vọng đưa Việt Nam vươn mình ra biển lớn.
Cần sự công tâm để văn hóa vươn tầm
Là người quan sát hành trình của Sơn Tùng M-TP từ những ngày đầu, nhà nghiên cứu văn hóa Ngô Hương Giang thừa nhận nam ca sĩ là nghệ sĩ có "cái tôi sáng tạo nổi loạn", đôi khi khát khao sự ngạo nghễ đến mức vượt thoát khỏi hiện thực. Tuy nhiên, không vì thế mà phủ nhận đóng góp to lớn từ các sản phẩm của anh đối với văn hóa Việt Nam đương đại.
Việc một nghệ sĩ Việt có thể đứng ngang hàng, hợp tác sòng phẳng với các ngôi sao lớn của thế giới như Tyga là thử thách cực kỳ khó khăn. Để tạo ra một MV chỉ hơn 4 phút nhưng nén được hàm lượng tri thức văn hóa cả ngàn năm, đánh thức khát vọng của người Việt trẻ là thành quả đáng khích lệ.
Come My Way đánh dấu màn bắt tay giữa Sơn Tùng M-TP và Tyga.
Nghệ thuật luôn cần những khoảng trống cho sự sáng tạo và cả những tranh luận. Chỉ khi công chúng thực sự công tâm, khách quan và lương thiện trong cách đánh giá tác phẩm cũng như người nghệ sĩ, chúng ta mới có thể tạo bệ phóng cho một nền văn hóa hiện đại thực sự vươn tầm về "chất".
Sau 2 ngày phát hành, MV Come My Way của Sơn Tùng M-TP đã hút hơn 17 triệu lượt xem. Tác phẩm nhận được cơn mưa lời khen từ giới chuyên môn lẫn khán giả về hiệu ứng thị giác đỉnh cao, được đánh giá là sản phẩm giao thoa xuất sắc giữa văn hóa Việt và âm nhạc quốc tế, thậm chí có người gọi đây là sản phẩm mang tính "mở đường" cho công nghiệp văn hóa nước nhà.
Không khó để nhận ra tham vọng của Sơn Tùng khi MV được phủ dày đặc bởi một loạt chi tiết văn hóa truyền thống trải dài từ Bắc vào Nam: từ họa tiết rồng thời Lý, múa trò Xuân Phả, di sản Tràng An, cho đến lễ hội đua bò An Giang, nghệ thuật mô tô bay... Gần 10 bộ trang phục mà nam ca sĩ khoác lên mình cũng được lồng ghép tinh tế các yếu tố di sản. Trong đó, chim Lạc - biểu tượng gắn liền với nền văn minh Đông Sơn - được chọn làm mạch ngầm xuyên suốt, khai thác từ mô hình cho đến chi tiết thêu nổi trên phục trang.
