Công trình do liên danh Công ty cổ phần xây dựng thương mại Thới Bình và Công ty cổ phần xây dựng thủy lợi Cà Mau thi công. Đây là dự án thuộc Tiểu dự án 8 "Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng để phòng, chống xói lở bờ biển, cung cấp nước ngọt và phục vụ nuôi tôm - rừng vùng ven biển tỉnh Cà Mau".
Hồ chứa nước ngọt có tổng mức đầu tư gần 250 tỉ đồng, dù đã hoàn thành 2 năm nhưng chưa phát huy được công năng, gây lãng phí
ẢNH: G.B
Tuy nhiên, đến nay, hồ chứa nước ngọt này chưa phát huy hiệu quả như kỳ vọng. Nguồn nước đã được tích trữ theo thiết kế, nhưng đầu ra phục vụ sinh hoạt và sản xuất chưa đồng bộ, kéo theo nhiều vướng mắc về hạ tầng, pháp lý, đất đai và cả vấn đề tài chính chưa xử lý dứt điểm.
Hồ chứa nước ngọt đã tích đủ nước nhưng công năng vẫn "treo"
Trong văn bản trả lời PV Thanh Niên do ông Phạm Văn Mười, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp - Môi trường Cà Mau, ký ngày 13.4 có nêu: hồ chứa nước ngọt được đầu tư nhằm cấp nước sinh hoạt cho khoảng 113.000 người dân khu vực U Minh (cũ) và vùng lân cận, đồng thời phục vụ sản xuất và công tác phòng cháy, chữa cháy rừng.
Mục tiêu hồ chứa nước ngọt cấp nước cho 113.000 dân và phục vụ sản xuất và phòng cháy rừng
ẢNH: G.B
Đến nay, hồ đã tích nước đảm bảo yêu cầu kỹ thuật. Tuy nhiên, để đưa nước đến người dân, dự án cần hoàn thiện thêm nhà máy xử lý nước và hệ thống đường ống dẫn. Việc chưa lựa chọn được nhà đầu tư cho các hạng mục này khiến chuỗi cung cấp bị gián đoạn, làm cho công trình chưa thể vận hành đúng mục tiêu đã được phê duyệt.
Thực tế này khiến hồ chứa nước ngọt Cà Mau rơi vào tình trạng "nước đã có nhưng công năng vẫn treo", khi phần lõi công trình hoàn thành nhưng hệ thống phân phối chưa được triển khai đồng bộ.
Nợ nhà thầu nhưng không phải là nợ đọng xây dựng cơ bản
Theo kết luận thanh tra số 019/KL-TT ngày 2.12.2025 của Thanh tra tỉnh Cà Mau, Tiểu dự án 8 phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản hơn 18,563 tỉ đồng; trong đó hạng mục hồ chứa nước ngọt 17,783 tỉ đồng (được xác định theo khoản 19 điều 4 luật Đầu tư công 2014 và khoản 20 điều 4 luật Đầu tư công 2019 - PV).
Công trình hồ chứa nước còn 17,783 tỉ đồng chưa thanh toán cho nhà thầu
ẢNH: G.B
Cụ thể, đến ngày 24.1.2025, gói thầu xây dựng hồ chứa nước ngọt đã nghiệm thu, thanh toán 17 đợt với tổng giá trị 237,203 tỉ đồng, đạt 91,6% giá trị hợp đồng. Số tiền đã giải ngân 219,413 tỉ đồng, phần còn lại 17,783 tỉ đồng chưa được thanh toán cho nhà thầu.
"Nợ đọng xây dựng cơ bản 18,563 tỉ đồng nằm trong tổng mức đầu tư được duyệt. Nguồn vốn vay ODA của Tiểu dự án 8 đã được bố trí đủ nhưng đến nay chưa giải ngân được khối lượng hoàn thành còn lại do tài khoản dự án WB9 không còn tiền để rút, không thể giải ngân nguồn vốn nước ngoài để thanh toán khối lượng còn lại của Tiểu dự án 8. Dự án không vượt tổng mức đầu tư, kế hoạch vốn được giao vẫn còn, tuy nhiên do tài khoản chung của dự án đã hết không thể rút để thanh toán cho nhà thầu, vì vậy đây không phải là nợ đọng xây dựng cơ bản", văn bản của Sở Nông nghiệp - Môi trường Cà Mau nêu.
Liên quan vấn đề này, ngày 28.10.2025, Bộ Tài chính đã ban hành công văn 16794/BTC-QLN, hướng dẫn phần khối lượng đã thực hiện thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách địa phương, đồng thời yêu cầu các bộ, ngành và địa phương chủ động bố trí nguồn vốn để hoàn thành dự án đúng tiến độ, nếu chậm phải chủ động nguồn vốn khác để xử lý.
Trên cơ sở đó, UBND tỉnh Cà Mau đã có tờ trình gửi Bộ Nông nghiệp - Môi trường xin điều chỉnh chủ trương đầu tư, làm căn cứ điều chỉnh Tiểu dự án 8. Hiện, hồ sơ đang chờ ý kiến xem xét để tiếp tục thực hiện các thủ tục bố trí vốn thanh toán.
Vướng đất đai, chưa hoàn tất thủ tục pháp lý
Bên cạnh vấn đề vốn, dự án hồ chứa nước ngọt Cà Mau còn vướng các thủ tục đất đai. Dù được xác định phù hợp với quy hoạch sử dụng đất đến năm 2030, nhưng tại thời điểm triển khai, dự án chưa được đăng ký vào kế hoạch sử dụng đất hằng năm của địa phương.
Đây cũng là công trình đến nay vẫn chưa hoàn tất thủ tục giao đất
ẢNH: G.B
Nguyên nhân được xác định do áp lực tiến độ và nhận thức chưa đầy đủ quy định pháp luật về đất đai, dẫn đến chậm thực hiện các thủ tục cần thiết. Sai sót này thuộc trách nhiệm tham mưu của đơn vị quản lý dự án, nhưng được đánh giá không ảnh hưởng đến tính pháp lý lâu dài của công trình.
Đáng chú ý, đến nay công trình hồ chứa nước ngọt vẫn chưa hoàn tất thủ tục giao đất. Hồ sơ đã được chủ đầu tư nộp về cấp xã để xử lý theo thẩm quyền, nhưng vẫn đang trong quá trình giải quyết.
Sở Nông nghiệp - Môi trường Cà Mau cũng thông tin, hiện việc mời thầu lựa chọn nhà đầu tư xây dựng nhà máy nước sạch đã hoàn tất, có 3 nhà thầu tham gia và được đánh giá hồ sơ. Dự kiến, trong quý 2/2026 sẽ lựa chọn được nhà đầu tư để triển khai các hạng mục còn lại.
