Đánh giá tác động của đề xuất tịch thu tài sản số
Theo Bộ Công an, hiện tại, Điều 47 của bộ luật Hình sự mới nói đến "công cụ, phương tiện", "vật hoặc tiền", "khoản thu lợi bất chính" và vật cấm lưu hành, nên việc bổ sung rõ tiền số, tài sản số, giấy tờ có giá, quyền tài sản sẽ giúp điều luật bao quát hơn với thực tiễn tài sản phi truyền thống, nâng hiệu quả thu hồi tài sản do phạm tội mà có.
Tuy nhiên, việc này đòi hỏi hệ thống pháp luật phải sửa đổi, bổ sung đồng bộ, thống nhất, đặc biệt là các luật chuyên ngành, bộ luật Tố tụng hình sự về khái niệm, cơ chế xác lập, truy vết, phong tỏa, định giá và thi hành án đối với tài sản số, quyền tài sản.
Đồng xu biểu tượng Bitcoin
ẢNH: KHƯƠNG NHA
Theo đề xuất, việc này có thể tăng khả năng thu hồi tài sản, chống tẩu tán tài sản, chống che giấu tài sản phạm tội dưới dạng mới; đặc biệt hữu ích trong phòng chống tội phạm công nghệ cao, rửa tiền, lừa đảo xuyên biên giới. Nhưng nhà nước phải đầu tư mạnh cho hạ tầng giám định số, truy vết blockchain, phong tỏa tài sản kỹ thuật số, đào tạo điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán và chấp hành viên có kiến thức về lĩnh vực này.
Bộ Công an đánh giá việc bổ sung các quy định sẽ không có tác động tiêu cực đến người dân, ngược lại còn tăng cơ hội thu hồi tài sản cho bị hại trong các vụ lừa đảo, chiếm đoạt tài sản và gian lận công nghệ số.
Đối với doanh nghiệp, mặt tích cực là được bảo vệ tốt hơn trước tình trạng rửa tiền, tài trợ tội phạm, chuyển dịch giá trị tài sản bất hợp pháp qua môi trường số. Nhưng tác động tiêu cực là doanh nghiệp fintech, trung gian thanh toán, nền tảng số, sàn giao dịch có thể phải gánh thêm chi phí tuân thủ, lưu trữ dữ liệu, phối hợp xác minh và phong tỏa tài sản.
Những quy định bổ sung liên quan đến tài sản số được đánh giá là không làm phát sinh thủ tục hành chính.
Bổ sung này được xác định là một trong các chính sách nhằm hoàn thiện các quy định mang tính nguyên tắc để làm cơ sở cho việc đấu tranh, phòng ngừa tội phạm và xây dựng các chương, điều cụ thể trong bộ luật Hình sự.
Tài sản số dần được pháp luật công nhận và bảo hộ
Theo báo cáo rà soát các chủ trương, đường lối, văn bản quy phạm pháp luật, điều ước quốc tế, Việt Nam đã bước đầu ghi nhận khái niệm tài sản số trong các văn bản quy phạm pháp luật. Cụ thể, luật Công nghiệp Công nghệ số quy định tài sản số là tài sản theo quy định của bộ luật Dân sự được thể hiện dưới dạng dữ liệu số, được tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao và xác thực bởi công nghệ số trên môi trường điện tử; tài sản số bao gồm tài sản ảo trên môi trường điện tử, tài sản mã hóa, tài sản số khác.
Trước đó vào ngày 20.1.2026, Bộ Tài chính ban hành Quyết định số 96/QĐ-BTC về việc công bố thủ tục hành chính mới ban hành thí điểm trong lĩnh vực tài sản mã hóa. Đây là văn bản mới nhất để thực hiện Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 9.9.2025 của Chính phủ về việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam.
Tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, hôm 9.4, Thủ tướng Lê Minh Hưng thông báo về việc sẽ vận hành thí điểm sàn giao dịch dữ liệu, tài sản mã hóa, tài sản kỹ thuật số, triển khai từ quý 2/2026.
Ngày 6.4, Bộ Tài chính cũng ra Thông tư số 41/2026/TT-BTC về việc Hướng dẫn kê khai, khấu trừ, nộp thuế, quyết toán thuế trên thị trường tài sản mã hóa. Theo đó, Việt Nam đang dần hoàn thiện các khung pháp lý cần thiết để vận hành thí điểm thị trường tài sản mã hóa.
