Bộ Công an đang lấy ý kiến đối với dự thảo hồ sơ chính sách bộ luật Hình sự (sửa đổi). Cơ quan soạn thảo đề xuất tách biệt giữa 2 hành vi "sản xuất, buôn bán hàng giả" và "sản xuất, buôn bán hàng kém chất lượng".
Bộ Công an đề xuất bổ sung vào bộ luật Hình sự hành vi "sản xuất, buôn bán hàng kém chất lượng"
ẢNH: T.N
Xử lý hàng giả và hàng kém chất lượng "chưa có sự tách biệt rõ ràng"
Bộ luật Hình sự hiện hành quy định 4 tội danh liên quan đến hàng giả, gồm: sản xuất, buôn bán hàng giả (điều 192); sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm (điều 193); sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh (điều 194); sản xuất, buôn bán hàng giả là thức ăn dùng để chăn nuôi, phân bón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây trồng, giống vật nuôi (điều 195).
Theo Bộ Công an, việc xử lý hình sự đối với hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả và hàng kém chất lượng đang chưa có sự tách biệt rõ ràng.
Thực tế cho thấy, mức độ nguy hiểm của hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả và hành vi sản xuất, buôn bán hàng kém chất lượng là hoàn toàn khác nhau. Nếu áp dụng cùng một điều luật để xử lý đồng thời các hành vi là chưa phân hóa được tội phạm, chưa thực sự bảo đảm tính công bằng của pháp luật hình sự.
Do đó, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung vào bộ luật Hình sự hành vi "sản xuất, buôn bán hàng kém chất lượng" (độc lập với hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả) để khắc phục bất cập như đã nêu.
Bộ Công an cũng cho rằng, tình trạng sản xuất, buôn bán chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, bao bì giả đang diễn ra phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ gây hại rất cao đối với sức khỏe con người. Song, pháp luật hiện hành chưa có quy định rõ ràng để xử lý hình sự đối với vi phạm này.
Vì vậy, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung quy định về hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là chất hỗ trợ chế biến thực phẩm và dụng cụ bao gói, chứa đựng thực phẩm.
Hàng giả và hàng kém chất lượng khác nhau thế nào?
Theo quy định tại Nghị định 98/2000, hàng giả gồm hàng hóa không đúng bản chất, công dụng; không có giá trị sử dụng hoặc sai lệch so với công bố; hoặc có ít nhất một các chỉ tiêu chất lượng chỉ đạt từ 70% trở xuống so với mức tối thiểu theo quy chuẩn, tiêu chuẩn đã đăng ký, công bố; hoặc có nhãn hàng hóa hoặc bao bì hàng hóa ghi chỉ dẫn giả mạo tên, địa chỉ tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu, phân phối hàng hóa…
Ngoài ra, hàng giả còn bao gồm thuốc giả theo luật Dược 2016; thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật không có hoặc không đủ hoạt chất; giả tem, nhãn, bao bì hàng hóa.
Còn theo Thông tư liên tịch 10/2000, hàng kém chất lượng là hàng hóa có một trong các dấu hiệu như: có giá trị sử dụng, công dụng nhưng các chỉ tiêu chất lượng chưa đầy đủ như công bố; có một trong các chỉ tiêu chất lượng thuộc danh mục bắt buộc áp dụng thấp hơn mức chất lượng tối thiểu đã công bố; có chất lượng thực tế thấp hơn mức ghi trên nhãn hàng hóa; bị đưa thêm tạp chất hoặc các nguyên liệu khác làm thay đổi định lượng hàng hóa… Kèm theo các dấu hiệu này là điều kiện bắt buộc về việc "không gây hại đến sản xuất, sức khỏe người, động vật, thực vật hoặc môi sinh, môi trường".
Trong một số vụ án sản xuất hàng giả, đặc biệt là thực phẩm, bị đưa ra xét xử thời gian qua, nội dung liên quan đến hàng giả và hàng kém chất lượng từng được tranh luận giữa người bào chữa và viện kiểm sát.
Người bào chữa nêu quan điểm việc quy định hàng giả là loại hàng hóa có ít nhất 1 chỉ tiêu chất lượng dưới 70% so với mức đã đăng ký, công bố là chưa thực sự phù hợp. Bởi lẽ, sản phẩm có chất lượng không đạt chỉ tiêu đã công bố thì chỉ nên coi là sản phẩm kém chất lượng chứ không phải là hàng giả.
Ngược lại, viện kiểm sát khẳng định Nghị định 98/2020 đã cho phép doanh nghiệp được sai số 30%, chỉ khi dưới 70% mới bị coi là hàng giả. Do đó, nhà máy sản xuất buộc phải đảm bảo điều kiện cơ sở vật chất, trang bị đầy đủ các trang thiết bị nhằm kiểm soát thành phần, chất lượng.
