Những tiếng nói phản biện phải tới được cấp chủ trì các dự án luật

Ghi nhận những ý kiến tâm huyết của các chuyên gia, nhà khoa học, Phó chủ tịch Ủy ban T.Ư MTTQ VN Cao Xuân Thạo khẳng định Ủy ban T.Ư MTTQ VN sẽ tiếp thu nghiêm túc, trách nhiệm; đồng thời đề nghị Ban Dân chủ, giám sát và Phản biện xã hội (Cơ quan Ủy ban T.Ư MTTQ VN) sớm chuẩn bị báo cáo phản biện, kịp thời gửi tới Bộ Tư pháp, góp phần hoàn thiện 2 dự thảo luật. Ông đề nghị những tiếng nói tại hội thảo phải đến được người tham mưu, chủ trì các dự án luật.

ẢNH: V.CHUNG

Về dự thảo luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), theo đại diện Bộ Tư pháp, dự thảo luật gồm 5 chương với 49 điều, tăng 8 điều so với luật năm 2012. Nội dung sửa đổi tập trung vào việc hoàn thiện quy định về phạm vi điều chỉnh, quyền và nghĩa vụ của công dân trong tiếp cận pháp luật; xã hội hóa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; đổi mới các hình thức phổ biến pháp luật phù hợp với môi trường số và thực tiễn triển khai hiện nay.

GS-TS Phan Trung Lý, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, đề nghị việc sửa đổi luật lần này cần làm rõ vai trò, trách nhiệm chủ đạo của nhà nước, vai trò các tổ chức xã hội; cũng như cần đề cao vai trò và chuyển một số nhiệm vụ phổ biến giáo dục pháp luật từ cơ quan nhà nước sang MTTQ VN và các thành viên để phù hợp với xu thế đổi mới quản trị quốc gia hiện nay.

TS Nguyễn Văn Pha, Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Ủy ban T.Ư MTTQ VN, cho rằng các quy định trong dự thảo đã tạo ra khung pháp lý cơ bản tốt hơn so với luật cũ, nhưng chưa đủ để phát huy đầy đủ và toàn diện vai trò của MTTQ, các tổ chức thành viên trong tình hình mới. Tình hình mới đòi hỏi Mặt trận phải là lực lượng định hướng dư luận trên không gian mạng, nhưng dự thảo chưa trao "vũ khí pháp lý" đủ mạnh cho Mặt trận.

ẢNH: V.CHUNG

Cạnh đó, theo ông Pha, dự án luật còn thiếu cơ chế ràng buộc trách nhiệm của cơ quan nhà nước đối với Mặt trận. Quy định hiện tại chủ yếu nhấn mạnh trách nhiệm của Mặt trận phải phối hợp, nhưng chưa quy định chặt chẽ chế tài hoặc trách nhiệm của các cơ quan chính quyền trong việc phải chủ động cung cấp thông tin, tài liệu pháp luật và tạo điều kiện cho Mặt trận hoạt động. Để đưa luật vào cuộc sống một cách hiệu quả, cần chuyển dịch từ tư duy "quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật" sang tư duy "huy động xã hội, trong đó Mặt trận làm nòng cốt có sự hỗ trợ của nhà nước".

ẢNH: V.CHUNG

Về dự án luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), dự thảo luật được kết cấu gồm 5 chương, 35 điều, tăng 2 điều so với luật năm 2013. TS Nguyễn Văn Pha đề nghị cần quy định rõ quy trình, thời hạn để UBND và Mặt trận cùng cho ý kiến khi giải quyết vấn đề phát sinh như thay thế hòa giải viên, tránh tình trạng chuyển giao trách nhiệm qua lại. Đồng thời, ông đề nghị MTTQ cấp xã được phân bổ phần kinh phí độc lập phục vụ riêng cho hoạt động giám sát và tổ chức hòa giải ở cơ sở, không phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn chi chung của UBND.

Ông Pha cũng đề xuất không để trưởng ban Mặt trận kiêm nhiệm tổ trưởng hòa giải để làm tốt vai trò từng nhiệm vụ. Cần có cơ chế bắt buộc hoặc khuyến khích sự tham gia của Hội luật gia, Đoàn luật sư với tư cách thành viên Mặt trận tham gia hỗ trợ trực tuyến và trực tiếp cho các tổ hòa giải khi gặp vụ việc phức tạp. Cũng theo TS Pha, mức thù lao hiện nay chỉ mang tính tượng trưng, rất khó giữ chân những người có trình độ. Đồng quan điểm, ông Nguyễn Tiến Dĩnh, Ủy viên Ủy ban T.Ư MTTQ VN, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, đề nghị cần có quy định về việc nhà nước đảm bảo kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở thay vì chỉ "hỗ trợ" như hiện nay.

Từ cơ sở, ông Trần Anh Hòa, Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng ban Công tác Mặt trận P.Đống Đa (Hà Nội), đề xuất thay thế thủ tục bầu hòa giải viên bằng hình thức hiệp thương lựa chọn. Ban Công tác Mặt trận chủ trì phối hợp với các tổ chức thành viên lựa chọn, lập danh sách người đủ điều kiện, tiêu chuẩn làm hòa giải viên; thống nhất với tổ trưởng dân phố, trưởng thôn để đề nghị chủ tịch UBND cấp xã quyết định công nhận thay vì quy trình bầu gây tốn kém, lãng phí, đối phó như hiện nay.