Hệ thống cuộc gọi video có hỗ trợ phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu (videophone) rất cần cho người khiếm thính - Ảnh minh họa: TIO
Không thể nghe, không thể nói thành lời qua điện thoại dù là video call, người khiếm thính buộc phải tìm những cách thay thế như viết giấy, nhờ người thân hỗ trợ hoặc sử dụng các ứng dụng nhắn tin. Tuy nhiên, những phương án này thường chậm, thiếu hiệu quả.
Những rào cản không dễ nhìn thấy
Phần lớn các dịch vụ thiết yếu tại Việt Nam vẫn dựa vào giao tiếp bằng giọng nói hoặc văn bản. Điều này khiến người khiếm thính gặp khó khăn trong tiếp cận: dịch vụ y tế, thủ tục hành chính, ngân hàng, tài chính, các tình huống khẩn cấp
Mong muốn giao tiếp theo thời gian thực
Tại nhiều quốc gia, các dịch vụ chuyển tiếp video đã trở thành một phần của hạ tầng xã hội.
Thông qua các hệ thống này, người khiếm thính có thể gọi video đến phiên dịch viên ngôn ngữ ký hiệu. Phiên dịch viên sẽ hỗ trợ thực hiện cuộc gọi thoại với bên còn lại, giúp hai bên giao tiếp theo thời gian thực.
Mô hình này không chỉ giúp giải quyết vấn đề giao tiếp, mà còn góp phần đảm bảo quyền bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ công và đời sống xã hội.
Trong khi đó, tại Việt Nam, các hình thức hỗ trợ chuyên biệt này vẫn còn rời rạc, chưa có hệ thống chính thức, chủ yếu dựa vào video call của điện thoại thông minh thông dụng.
Videophone cho người khiếm thính - một hướng đi cần được quan tâm
Khác với các ứng dụng gọi video thông thường, videophone hướng đến: Kết nối trực tiếp người điếc với phiên dịch viên, hỗ trợ thực hiện các cuộc gọi đến bên thứ ba, đảm bảo giao tiếp theo thời gian thực, có khả năng tích hợp với dịch vụ công và hệ thống khẩn cấp.
Với mô hình tích hợp này, người khiếm thính có thể chủ động liên hệ với các dịch vụ thiết yếu mà không cần phụ thuộc vào người thân.
Đây không chỉ là giải pháp công nghệ, mà còn là một bước tiến trong việc đảm bảo quyền giao tiếp và hòa nhập xã hội.
Người khiếm thính hoàn toàn có khả năng sử dụng công nghệ, đặc biệt là các nền tảng video - vốn phù hợp với ngôn ngữ ký hiệu. Điều họ cần không phải là công nghệ mới, mà là công nghệ được tích hợp, thiết kế phù hợp với nhu cầu của họ.
PHẠM MINH CHIẾN
Chuẩn hóa tiêu chí tiếp cận từ hạ tầng đến công nghệ
Nếu pháp luật là "khung", thì xã hội chính là "nền". Xã hội văn minh không phải là xã hội có nhiều hoạt động từ thiện, mà là biết tôn trọng sự khác biệt. Tôn trọng ở đây không phải là ưu ái, mà là đối xử bình đẳng. Không gọi họ là "người đặc biệt", mà nhìn họ như những con người bình thường với nhu cầu và khát vọng chính đáng.
Con đường để người khuyết tật sống, hòa nhập và phát triển không thể được xây dựng chỉ bằng lòng tốt. Ở đó cần một hệ thống chính sách đủ mạnh, một xã hội đủ hiểu và một nội lực đủ lớn từ chính họ.
Trao quyền bình đẳng trước hết là chuẩn hóa các tiêu chí tiếp cận trong mọi lĩnh vực, từ hạ tầng đến công nghệ. Tiếp theo là xây dựng hệ thống dữ liệu đầy đủ về người khuyết tật để làm cơ sở hoạch định chính sách. Và quan trọng nhất, là tạo cơ chế để họ tham gia trực tiếp vào quá trình xây dựng chính sách.
Khi đó, người khuyết tật không còn là "người cần giúp", mà là những người đang sống, đang làm việc, đang cống hiến như bất kỳ ai khác.
Nhưng sự thay đổi cũng phải đến từ chính người khuyết tật. Như chia sẻ của nhiều tác giả tại diễn đàn này, rào cản lớn nhất đôi khi nằm trong chính tâm lý của họ: sự tự ti, ngại lên tiếng, ngại yêu cầu hỗ trợ. Khi không dám bước ra, họ vô tình tự giới hạn chính mình.
Vượt qua "hố đen" tâm lý ấy không dễ, nhưng không phải không thể. Và ở đây, vai trò của gia đình, bạn bè, cộng đồng là vô cùng quan trọng. Tất nhiên không phải để làm thay, mà để đồng hành.
- NGUYỄN PHONG CHÂU -
