Tiết dạy môn khoa học ở lớp 5/4 Trường tiểu học Đống Đa (phường Tân Hòa, TP.HCM) của cô Nguyễn Thị Hòa thể hiện sự chuyển đổi số mạnh mẽ trong các trường phổ thông ở TP.HCM hiện nay - Ảnh: H.HƯƠNG
Tiết dạy môn khoa học ở lớp 5/4 Trường tiểu học Đống Đa (phường Tân Hòa, TP.HCM) của cô Nguyễn Thị Hòa vào ngày 22-4 thật đặc biệt. Phòng học không chỉ có tivi thông minh đã tích hợp AI mà trên bàn học của học sinh đã được trang bị sẵn máy tính, iPad cùng bảng con, bút màu, phiếu học tập...
Khi học sinh sử dụng công cụ số
Sau phần khởi động vui vẻ, học sinh háo hức bước vào bài học "Các giai đoạn phát triển của con người". Ngay ở hoạt động đầu tiên, các em đã rất thành thạo dùng iPad để quét mã QR, vào link Google AI studio để tham gia trò chơi tìm hiểu về bài học.
Tiếp theo đó, cô Hòa liên tục tổ chức các hoạt động có sử dụng công cụ số để học sinh thực hiện theo nhóm. Từng nhóm một di chuyển đến các góc, tìm hiểu tài liệu và ghi chép thông tin vào phiếu học tập cá nhân.
Các em đọc sách điện tử (flipbook) ở góc đọc, xem phim về đặc điểm nổi bật của giai đoạn tuổi ấu thơ ở góc xem phim, nối hình ảnh phù hợp qua trò chơi trực tuyến ở góc trải nghiệm, hỏi trợ lý ảo môn khoa học ở góc chuyên gia...
Cuối cùng, học sinh quay về bàn học của mình để thảo luận nhóm và thực hiện phiếu bài tập của nhóm mình rồi lên thuyết trình cho cả lớp nghe.
Trong suốt quá trình đó, cô Hòa thường xuyên tương tác với học sinh đồng thời tạo điều kiện để các học sinh tương tác với nhau, bởi như cô nói: "AI là công cụ hỗ trợ đắc lực cho việc dạy và học.
Các em học sinh rất hào hứng khi được sử dụng công cụ số trong quá trình học tập. Nhưng AI không thể làm thay công việc của giáo viên. Vì thế, người giáo viên không chỉ tổ chức, dẫn dắt các hoạt động mà cần sâu sát, quan tâm, kết nối trực tiếp với học sinh để giúp các em phát triển năng lực của mình".
Đó là một tiết dạy trong nhiều tiết dạy thể hiện sự chuyển đổi số mạnh mẽ trong các trường phổ thông ở TP.HCM hiện nay. Trong đó, việc ứng dụng AI, đưa AI vào chương trình giảng dạy cho học sinh không chỉ thực hiện ở các trường THCS, THPT mà nhiều trường tiểu học trên địa bàn TP.HCM cũng đã thực hiện từ năm học 2024 - 2025. Thế nên, học sinh tiểu học TP.HCM sử dụng thành thạo các phương tiện kỹ thuật số cũng là điều dễ hiểu.
Học sinh TP.HCM học khoa học bằng tiếng Anh với giáo viên nước ngoài theo đề án 5695. Chương trình này được xem là bước đệm thuận lợi tạo đà cho TP.HCM thực hiện việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học - Ảnh tư liệu
"Cú hích" tiếng Anh
Ngoài những con số biết nói ấy là thực tế nhiều học sinh phổ thông ở TP.HCM giao tiếp thành thạo bằng tiếng Anh, đặc biệt là trong các tình huống liên quan đến học thuật và khoa học.
Tuy nhiên, ít ai biết được rằng để có được thành quả như hôm nay TP.HCM đã có những bước đi táo bạo, bắt nguồn từ tầm nhìn xa của lãnh đạo TP cũng như lãnh đạo ngành GD-ĐT TP.
Năm 1998, trong khi chương trình giáo dục quốc gia mới chỉ dạy tiếng Anh cho học sinh bắt đầu từ lớp 6 thì TP.HCM đã tiên phong thí điểm dạy tiếng Anh cho học sinh bắt đầu từ lớp 1.
Năm 2014, Sở GD-ĐT TP tiếp tục tham mưu và được UBND TP phê duyệt cho triển khai đề án 5695 ở 18 trường phổ thông. Đây là chương trình dạy - học các môn toán, khoa học và tiếng Anh - tích hợp chương trình Anh và Việt Nam, bắt đầu cho học sinh lớp 1 (gọi tắt là chương trình tiếng Anh tích hợp).
Đến nay, TP.HCM đã có hơn 30.000 học sinh thuộc 160 trường phổ thông công lập theo học chương trình tiếng Anh theo đề án 5695. Riêng chương trình tăng cường tiếng Anh đã được nhân rộng đến hầu hết các trường tiểu học trên địa bàn TP.HCM (trước sáp nhập).
Không những thế, hiện tại TP có gần 70% trường mầm non đã tổ chức chương trình cho trẻ mẫu giáo làm quen với tiếng Anh từ 3 - 6 tuổi.
Từ thành quả trên, hiện TP.HCM đang xây dựng đề án "Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học trên địa bàn TP.HCM giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2045". Đề án này được xem là "cú hích" không chỉ cho sự phát triển của ngành GD-ĐT TP. HCM mà còn tạo động lực, chia sẻ kinh nghiệm và làm hình mẫu cho các địa phương khác trên cả nước, góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quốc gia, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.
Giai đoạn 1 (2025 - 2030) là giai đoạn xây dựng nền tảng và chuẩn hóa, triển khai có trọng điểm. Đây là thời kỳ đặt nền móng vững chắc để tiếng Anh được sử dụng thường xuyên, tạo nhu cầu giao tiếp và thói quen sử dụng tiếng Anh trong trường học. Chuẩn hóa chương trình, đội ngũ, hạ tầng và xây dựng mô hình thí điểm chất lượng cao.
Giai đoạn 2 (2030 - 2040) sẽ mở rộng và tăng cường, hình thành hệ sinh thái tiếng Anh. Đây là thời gian mở rộng quy mô sử dụng tiếng Anh trong dạy học và hoạt động giáo dục nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng, phong phú trong hệ thống giáo dục.
Giai đoạn 3 (2040 - 2045) sẽ hoàn thiện và nâng cao, đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong môi trường giáo dục tại TP.HCM. Giai đoạn này tiếng Anh được sử dụng một cách tự nhiên, phổ biến và trở thành một phần trong văn hóa học đường.
* Ông Hồ Tấn Minh (Chánh Văn phòng Sở GD-ĐT TP.HCM):
Nâng cao chất lượng bằng cá nhân hóa
TP.HCM sẽ đẩy mạnh ứng dụng AI trong công tác quản trị nhằm hiện đại hóa bộ máy vận hành và hệ thống quản lý hành chính tại các đơn vị. Tập trung đổi mới hoạt động dạy và học thông qua việc tích hợp các công cụ AI hỗ trợ giáo viên trong công tác soạn giảng, kiểm tra và đánh giá học sinh.
Mục tiêu cốt lõi là nâng cao chất lượng giáo dục theo hướng cá nhân hóa, cho phép điều chỉnh phương pháp sư phạm phù hợp với năng lực của từng người học. Qua đó tạo bước đột phá trong việc nâng cao hiệu quả tiếp thu kiến thức và tương tác giữa giáo viên và học sinh.
3 trụ cột chính
Theo Sở GD-ĐT TP.HCM, đến nay TP đã có hơn 55.000 nhà giáo tham gia khảo sát năng lực số. Kết quả cho thấy 72,2% đạt mức nâng cao, 22,9% đạt mức cơ bản và chỉ 3,1% chưa đạt yêu cầu tối thiểu.
Ông Nguyễn Bảo Quốc, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, thông tin: "Chuyển đổi số không còn là lựa chọn ưu tiên mà là "chiến lược sống còn" để xây dựng hệ thống quản trị giáo dục hiện đại, minh bạch, hiệu quả. Ngành giáo dục TP xác định ba trụ cột chính:
Trước hết là chuyển dịch từ quản trị dữ liệu phân tán sang thống nhất, hướng tới xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông, vận hành trên nền tảng hồ sơ điện tử, học bạ số và chữ ký số; bảo đảm mọi quyết định dựa trên phân tích dữ liệu, đồng thời bảo vệ an toàn thông tin cá nhân.
Thứ hai là chủ động thích ứng với AI, chuyển từ kiểm tra kiến thức sang đánh giá năng lực sáng tạo, đồng thời xây dựng nguyên tắc đạo đức, an toàn khi ứng dụng công nghệ trong nhà trường.
Thứ ba là phát triển không gian đổi mới sáng tạo trong trường học, gắn kết lý thuyết với thực hành thông qua STEM/STEAM và robotics; tăng cường liên kết giữa nhà trường với viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ.
(còn tiếp)
