Công nhân vận chuyển tấm pin mặt trời lắp đặt tại trang trại điện mặt trời ở Ninh Hạ, Trung Quốc ngày 14-4 - Ảnh: REUTERS
Trung Quốc "thắng lớn" giữa chiến sự Iran
Theo Đài CNN, viện nghiên cứu năng lượng Ember cho biết xuất khẩu pin mặt trời, pin lưu trữ và xe điện của Trung Quốc trong tháng 3 vừa qua đã đồng loạt đạt mức kỷ lục, tăng 70% so với cùng kỳ năm trước.
Diễn biến này xảy ra sau khi Mỹ và Israel không kích Iran vào cuối tháng 2, dẫn đến việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược chiếm khoảng 1/5 nguồn cung dầu và khí đốt toàn cầu. Hệ quả là giá dầu biến động mạnh, đẩy nhiều quốc gia, đặc biệt tại châu Á, vào tình trạng thiếu hụt năng lượng.
Để ứng phó, các nước phụ thuộc vào dầu Trung Đông buộc phải tiết kiệm năng lượng, thậm chí rút ngắn giờ làm việc, đồng thời tăng tốc đầu tư vào các nguồn năng lượng thay thế.
Trong bối cảnh đó, Trung Quốc nổi lên là bên hưởng lợi lớn nhờ năng lực sản xuất vượt trội trong lĩnh vực xe điện, tuabin gió và pin mặt trời.
Báo cáo của Ember cho thấy nhu cầu tăng mạnh nhất đến từ các thị trường mới nổi ở châu Á và châu Phi - những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề từ khủng hoảng năng lượng.
Xuất khẩu pin của Trung Quốc riêng trong tháng 3 cũng đạt khoảng 10 tỉ USD, tăng mạnh tại Liên minh châu Âu, Úc và Ấn Độ.
Cánh tay robot gia công mô-đun quang điện tại nhà máy ở Giang Tô, Trung Quốc ngày 17-12-2025 - Ảnh: VCG
"Kỷ nguyên của năng lượng sạch"
Không chỉ thay đổi cán cân năng lượng, khủng hoảng còn làm tái định hình quan hệ thương mại khi các quốc gia tìm cách giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Bộ trưởng Năng lượng Anh Ed Miliband nhận định: "Sau cú sốc nhiên liệu hóa thạch thứ hai chỉ trong vòng chưa đầy 5 năm, bài học rất rõ ràng: kỷ nguyên an ninh năng lượng dựa vào nhiên liệu hóa thạch đã kết thúc, và kỷ nguyên an ninh năng lượng sạch phải bắt đầu".
Tại Trung Quốc, các khoản đầu tư lớn của nhà nước vào ngành năng lượng xanh giúp nước này tăng khả năng tự chủ năng lượng.
Đồng thời, vị thế thống trị trong công nghệ tái tạo cũng mang lại cho Trung Quốc ảnh hưởng kinh tế và địa chính trị lớn hơn.
Theo giới nghiên cứu, Trung Quốc không còn chỉ là nhà cung cấp giá rẻ mà đang dần trở thành đối tác dài hạn trong quá trình chuyển đổi năng lượng của nhiều quốc gia.
Xe điện Trung Quốc cũng hưởng lợi
Bên cạnh đó, xe điện cũng góp phần giảm nhu cầu dầu mỏ toàn cầu. Ember ước tính việc sử dụng xe điện đã giúp giảm khoảng 1,7 triệu thùng dầu mỗi ngày trong năm qua.
Đặc biệt khi giá dầu tăng do xung đột Trung Đông, doanh số xuất khẩu xe điện và hybrid của Trung Quốc trong tháng 3 cũng ghi nhận mức tăng trưởng đến 140% so với cùng kỳ, đạt mức cao kỷ lục.
Dù một phần mức tăng trưởng đến từ việc doanh nghiệp tranh thủ xuất khẩu trước khi Trung Quốc cắt giảm ưu đãi thuế vào tháng 4, các chuyên gia cho rằng xu hướng chuyển dịch sang năng lượng sạch vẫn sẽ tiếp tục trong dài hạn, khi giá nhiên liệu hóa thạch ngày càng biến động và kém ổn định.
