Bảo tàng Biệt động Sài Gòn - Gia Định đón đoàn khách quốc tế - Ảnh: Bảo tàng cung cấp
"Du khách không đứng trước tủ kính ngắm hiện vật mà được dẫn đến những căn nhà, hầm bí mật, cơ sở hoạt động của lực lượng biệt động nằm rải rác trong trung tâm TP.HCM. Điều hấp dẫn du khách là những câu chuyện phía sau hiện vật ấy được kể ngay tại nơi chúng từng xảy ra, lịch sử trở nên sống động và dễ cảm nhận hơn", bà Cẩm nói.
Điểm đến mới
Bảo tàng Biệt động Sài Gòn - Gia Định hoạt động từ năm 2023, có trụ sở chính tại 145 Trần Quang Khải (phường Tân Định, TP.HCM) thuộc sở hữu của gia đình Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Văn Lai. Ông Trần Trọng Nghĩa - cháu nội ông Trần Văn Lai - hiện là giám đốc Bảo tàng Biệt động Sài Gòn - Gia Định.
Nhiều địa điểm trong hệ thống bảo tàng vẫn giữ nguyên hầm bí mật, lối đi ngầm, kho cất giấu vũ khí từng được sử dụng trong các chiến dịch lịch sử. Cũng chính những căn hầm nhỏ nằm ngay dưới nền nhà, được thiết kế kín đáo khiến nhiều du khách không khỏi bất ngờ khi tham quan.
Sau khi mở cửa, Bảo tàng Biệt động Sài Gòn - Gia Định thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước. Không ít trường học tổ chức cho học sinh đến tham quan như một hoạt động học tập ngoại khóa. Các em không chỉ nghe kể chuyện mà còn được trực tiếp nhìn thấy những địa điểm lịch sử.
Nhiều công ty du lịch cũng xây dựng tour khám phá "Biệt động Sài Gòn", kết nối bảo tàng với các di tích liên quan trong thành phố. Tính chân thực của di tích là yếu tố tạo nên sức hút của loại hình du lịch di sản. Du khách không chỉ tham quan mà còn trải nghiệm lịch sử.
Du khách tham quan hầm chứa vũ khí bí mật và hầm trú ém quân của Biệt động Sài Gòn - Ảnh: Bảo tàng cung cấp
Tìm "bà đỡ" cho bảo tàng
Nhân chứng lịch sử - bà Lại Thị Kim Túy (Sáu Túy) - chiến sĩ Đội biệt động Vùng 3 Phân khu 2, Quân khu Sài Gòn - Gia Định, tham quan bảo tàng - Ảnh: Bảo tàng cung cấp
Ngoài ra, tính phân tán về vị trí khi các điểm di tích không nằm liền kề nhau, gây bất tiện nhất định trong việc tổ chức tham quan theo tuyến. Tuy nhiên đây cũng chính là yếu tố tạo nên tính chân thực và độc đáo của loại hình di sản này.
"Để phát huy tối đa giá trị của hệ thống di sản hiện có, bảo tàng cần sự hỗ trợ về mặt công nhận và pháp lý, đặc biệt trong quá trình phục dựng và bảo tồn các điểm di tích Biệt động Sài Gòn - một công cuộc dài hạn và nhiều thách thức. Bảo tàng cần được tạo điều kiện về cơ chế và chính sách phù hợp đối với các bảo tàng ngoài công lập, nhằm giúp các đơn vị tự thân vận động có thể phát triển bền vững và đóng góp lâu dài cho di sản đô thị", ông Nguyễn Trọng Nghĩa trăn trở.
Bảo tàng Biệt động Sài Gòn - Gia Định đang định hướng phát triển song hành hai trục chính: Di sản chiến tranh cách mạng và Di sản văn hóa - nghệ thuật.
Trong đó không gian các di tích biệt động Sài Gòn không chỉ là nơi lưu giữ ký ức chiến tranh mà còn trở thành điểm kết nối, trưng bày và thực hành các giá trị văn hóa Nam Bộ từ hiện vật, nghi lễ đến các buổi tọa đàm chuyên đề.
Bảo tàng cũng tiếp tục xây dựng và hoàn thiện các sản phẩm tour chuyên đề mang tính trải nghiệm cao, đồng thời phối hợp với các đơn vị chuyên môn để phát triển các sản phẩm văn hóa - lịch sử mang tính ứng dụng và tương tác như sản phẩm lưu niệm, phim tư liệu cũng như các mô hình trò chơi nhập vai trải nghiệm.
