Theo Artnet, hai tác phẩm Les Iles de Port-Villez (1883) và Vétheuil, Effet du Matin (1901) sẽ xuất hiện tại phiên đấu giá Nghệ thuật hiện đại và đương đại do Sotheby's tổ chức tại Paris (Pháp) ngày 16/4. Sự kiện đánh dấu lần đầu công chúng chiêm ngưỡng hai bức tranh hiếm của "cha đẻ trường phái Ấn tượng".
Bức đầu tiên - Les Iles de Port-Villez - ra đời cùng năm danh họa chuyển đến làng Giverny, bên sông Seine thuộc vùng Normandy (Pháp). Đây cũng là nơi ông dành hơn 40 năm cuối đời. Trong tranh, ông mô tả những hòn đảo giữa lòng sông, đối diện ngôi nhà mới của ông. Điểm nhấn là các đảo nhấp nhô và hình ảnh phản chiếu của chúng, được Monet thể hiện bằng những nét cọ mạnh mẽ với màu xanh lá cây và xanh dương. Bầu trời mờ ảo gần như là chi tiết phụ.
Bức tranh "Les Îles de Port-Villez" (1883). Ảnh: Sotheby's
Artnet cho biết Claude Monet vẽ chủ đề này hơn sáu lần. Danh họa có một chiếc thuyền được cải tiến cho các chuyến đi vẽ ngoài trời, giúp ông chọn nhiều góc quan sát thay vì đứng từ bờ. Trao đổi với trang tin qua điện thoại, Thomas Bompard - đồng giám đốc bộ phận nghệ thuật hiện đại và đương đại của Sotheby's Paris - ví Monet như một nhà thám hiểm, dùng con thuyền riêng để tự do khai phá vùng đất mới.
"Ông ấy như đang nói: 'Tôi sẽ chọn phần phong cảnh mà tôi muốn vẽ, chứ không phải thứ mà thiên nhiên hay quy tắc nào đó của trường phái Ấn tượng lựa chọn'", Bompard nhận định.
Các chuyên gia ước tính tranh có giá từ ba triệu euro đến năm triệu euro (khoảng 90 tỷ đồng đến hơn 150 tỷ đồng). Lần cuối hiện vật được trưng bày là ở phòng tranh của nhà buôn nghệ thuật Pháp Paul Durand-Ruel tại Đại lộ số 5, New York đầu thế kỷ 20. Trước đây, mọi người chỉ biết sự tồn tại của nó thông qua một bức hình chụp đen trắng từ những năm 1950.
Tác phẩm "Vétheuil, Effet du Matin" (1901). Ảnh: Sotheby's
Cũng theo Artnet, đầu thập niên 1900, sự nghiệp của Claude Monet thăng hoa, tài chính dư dả. Phương tiện di chuyển cũng thay đổi, từ con thuyền chở xưởng vẽ thành xe hơi có tài xế riêng. Nhờ vậy, ông có điều kiện khám phá nhiều nơi khác. Mùa hè năm 1901, ông thuê nhà tại làng Lavacourt, ngăn cách với vùng Vétheuil bởi dòng sông Seine, dành nhiều tháng vẽ cảnh quan ở đây.
Tác phẩm còn lại trong buổi đấu giá ra đời trong khoảng thời gian ông ở Lavacourt, được định giá từ sáu triệu euro đến tám triệu euro (181 tỷ đồng - 242 tỷ đồng). Tranh theo phong cách chấm màu (pointillistic), mô tả một thung lũng quen thuộc với Monet nhìn từ bên kia dòng sông. Ngoài thiên nhiên, tranh có nhiều chi tiết như người chèo thuyền, những khu vườn và nhà của dân làng.
Artnet cho biết vào giai đoạn này, tranh của ông có bố cục rộng hơn, tả nhiều đặc điểm như sắc thái của bầu trời, màu sắc đồng ruộng và ánh sáng trên mặt nước. Ông vẽ nhiều bức cùng một lúc, chỉnh sửa theo độ sáng và tâm trạng. Vétheuil, Effet du Matin là bức thứ hai trong 15 tác phẩm về Vétheuil.
Trong bài giới thiệu, các chuyên gia của Sotheby's cho rằng Claude Monet tái hiện trạng thái của mặt nước, gợi lên bầu không khí trong lành của buổi sớm khi ánh nắng đầu tiên chiếu rọi bằng bảng màu xanh, trắng, hồng, tím và qua những nét cọ ngắn theo chiều ngang. "Phong cảnh không còn đơn thuần được mô tả, ông đã nắm bắt nó trong những biến chuyển tinh tế nhất", trích nhận xét.
Hai tác phẩm trên lần lượt biến mất khỏi tầm mắt công chúng trong khoảng 115 năm và 98 năm. Trước sự trở lại chúng, giám đốc Bompard nhận định: "Đối với một nhà sưu tập, việc có thể đấu giá một bức tranh tuyệt vời của Claude Monet trong tình trạng hoàn hảo, chưa từng được thấy suốt một thế kỷ gần như là chuyện hiếm có". Ông cũng cho biết cả hai là những bức họa có giá trị nhất của Monet từng được chào bán tại Pháp từ năm 2001 đến nay.
Claude Monet sinh năm 1840 tại Paris, Pháp, là con thứ trong một gia đình làm kinh doanh. Thời niên thiếu, ông vẽ biếm họa rồi trở thành học trò của danh họa Eugéne Boudin. Monet là họa sĩ tiên phong sáng lập trường phái Ấn tượng Pháp. Suốt sự nghiệp, ông sáng tác 2.000 bức họa, trong đó có nhiều tác phẩm được thực hiện ngay trong vườn nhà. Cuộc đời Monet gặp nhiều nỗi đau. Năm 1912, ông bị đục thủy tinh thể nhưng vẫn nỗ lực sáng tác. Năm 1926, danh họa qua đời vì bệnh ung thư phổi.
Tranh của Claude Monet phần lớn đắt giá. Kỷ lục tranh đắt nhất thuộc về Meules (1890), được tỷ phú người Đức Hasso Plattner mua với giá hơn 110 triệu USD năm 2019. Năm 2018, Christie's mở bán một bức hoa súng của ông, thu về gần 85 triệu USD. Hồi tháng 11/2023, tác phẩm Water Lily Pond (Ao hoa súng) được Christie's gõ búa 74 triệu USD.
Trịnh Lâm (theo Artnet)
