Ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội cho biết đã nhận được trả lời của Cục Đăng kiểm Việt Nam sau khi kiến nghị lần một, song chưa thấy thuyết phục. Theo Hiệp hội, trước đây, các trạm đăng kiểm vẫn thực hiện kiểm định mà không yêu cầu xe diesel phải đạp hết ga, và vẫn xác định được mức phát thải. Một số doanh nghiệp vận tải cho biết trong thực tế khai thác, động cơ diesel thường hoạt động hiệu quả trong dải vòng tua khoảng 1.600-2.800 vòng/phút. Trong khi đó, vòng tua cực đại có thể lên tới 3.500-5.500 vòng/phút.
Việc kiểm định ở trạng thái ga tối đa, theo các ý kiến này, là tình huống hiếm khi xảy ra trong thực tế vận hành. Hiện nay, phần lớn xe diesel đang lưu hành đã được trang bị bộ hạn chế vòng tua. Tuy nhiên, công suất cực đại thường đạt ở ngưỡng vòng tua thấp hơn. Nếu tiến hành đo khí thải tại ngưỡng tua cực đại, không chỉ làm tăng rủi ro cho động cơ mà còn có thể khiến kết quả phát thải không phản ánh đúng điều kiện sử dụng thực tế.
Hiệp hội cũng cảnh báo việc đạp ga tối đa đột ngột có thể gây ra nhiều hệ lụy. Ở mức độ nhẹ, động cơ có thể bị hao mòn do dầu bôi trơn chưa kịp phân bổ đầy đủ. Trong một số trường hợp, đặc biệt với xe đã qua nhiều năm sử dụng, thao tác này có thể trở thành yếu tố kích hoạt hư hỏng.
Vì vậy, Hiệp hội này đề xuất chỉ nên yêu cầu đạp ga đến ngưỡng vòng tua tương ứng với mức công suất cực đại để đo khí thải.
Một điểm gây tranh luận khác là việc yêu cầu chủ xe hoặc lái xe ký cam kết chịu trách nhiệm nếu phương tiện hư hỏng trong quá trình kiểm định khí thải. Theo Hiệp hội, điều này cho thấy cơ quan kiểm định cũng nhận thức được rủi ro từ phương pháp thử hiện tại.
Hiệp hội cho rằng quy định ký cam kết cần được rà soát lại, chỉ áp dụng trong những trường hợp có rủi ro kỹ thuật rõ ràng, đồng thời cần làm rõ trách nhiệm của cơ sở đăng kiểm trong việc kiểm tra an toàn phương tiện trước khi tiến hành thử khí thải.
Đăng kiểm xe tại Hà Nội. Ảnh: Ngọc Thành
Cuối tháng 3, Cục Đăng kiểm Việt Nam đã trả lời Hiệp hội Vận tải ôtô Việt Nam về các nội dung kiến nghị tương tự. Cục Đăng kiểm cho rằng đang có sự nhầm lẫn về mặt kỹ thuật giữa hai trạng thái vận hành của xe: có tải (lưu thông) và không tải (khi kiểm định). Khi xe chở nặng hoặc leo dốc, dù người lái chỉ đạp khoảng nửa hành trình ga, hệ thống phun nhiên liệu vẫn phải tăng mạnh để thắng lực cản, khiến phát sinh nhiều khói đen.
Trong khi đó, tại trạm đăng kiểm, xe ở trạng thái không tải, động cơ không chịu lực cản nên chỉ cần lượng nhiên liệu nhỏ cũng đạt 2.000-3.000 vòng/phút, dẫn tới khí thải "sạch" hơn thực tế. Vì vậy, việc sử dụng cách đo nửa ga là không có cơ sở khoa học và không có tiêu chuẩn quốc tế nào áp dụng như vậy.
Cục Đăng kiểm nhấn mạnh, mục tiêu của kiểm định là phát hiện các lỗi kỹ thuật, bao gồm cả những thời điểm động cơ phát thải cao nhất. Nếu chỉ giữ ga ở mức trung bình, hệ thống bơm cao áp sẽ không bao giờ hoạt động ở trạng thái cung cấp nhiên liệu tối đa, khiến kết quả đo không phản ánh đúng tình trạng xe khi vận hành thực tế.
Cơ quan quản lý cũng cảnh báo, nếu lấy mốc kiểm tra ở dải vòng tua thấp, có thể bỏ sót nhiều phương tiện đã hư hỏng hệ thống kim phun, bơm cao áp... từ đó làm sai lệch kết quả và ảnh hưởng đến mục tiêu bảo vệ môi trường theo Quyết định 43/2025 của Thủ tướng.
Từ 1/3, các trung tâm đăng kiểm áp dụng quy trình kiểm định khí thải ôtô nghiêm ngặt hơn theo lộ trình mới, yêu cầu nhiều phương tiện, nhất là ôtô diesel, phải đáp ứng tiêu chuẩn cao hơn.
Đoàn Loan
