Sứ mệnh Artemis II diễn ra tương đối yên bình với rất ít vấn đề khiến phi hành đoàn 4 người cảm thấy lo lắng hay khó chịu, chỉ trừ những sự cố với nhà vệ sinh của tàu Orion.
Sáng sớm 4/4, Orion gặp rắc rối với hệ thống xử lý chất thải. "Trục trặc xảy ra ở quá trình đẩy chất thải khỏi nhà vệ sinh. Dường như nước tiểu đã đóng băng trong đường ống thoát", Judd Frieling, chỉ huy mặt đất của sứ mệnh Artemis II, cho hay.
Đến trưa 4/4, tàu Orion đã ở cách Trái Đất gần 320.000 km. Cả 4 phi hành gia đều ngủ say, trong lúc các kỹ sư dưới mặt đất tìm cách khắc phục sự cố.
Nước thải được xả bên ngoài cửa sổ khoang tàu Orion. Video: CNN
Chiều 4/4, tức là đầu ngày thứ tư trong hành trình, nhóm kỹ thuật mặt đất đã vạch ra kế hoạch hành động, đó là xoay khoang tàu để hướng ống thoát nước về phía Mặt Trời, giúp nước tiểu bên trong ấm lên và tan ra. Phương án này dường như đã giúp thông một phần đường ống. Chỉ huy bay sau đó thông báo nhà vệ sinh "đã có thể sử dụng, nhưng chỉ được dùng cho chất thải rắn".
Nỗ lực khắc phục tiếp tục được tiến hành trong suốt ngày 4/4, nhưng các khối tắc vẫn cản trở hệ thống xử lý. Chỉ đến nửa đêm, đội chỉ huy mặt đất mới đưa ra thông báo được nhiều người chờ đón.
"Tin nóng hổi. Các bạn có thể dùng nhà vệ sinh cho mọi nhu cầu cần thiết", Jacki Mahaffey, người phụ trách liên lạc với Artemis II, cho hay.
"Phi hành đoàn rất vui mừng. Xin cảm ơn", nhà du hành Christina Koch đáp lại.
Ống thoát đóng băng không phải vấn đề duy nhất với nhà vệ sinh trong sứ mệnh Artemis II. Không lâu sau khi tàu vũ trụ Orion rời bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy ở bang Florida chiều 1/4, các phi hành gia phát hiện hệ thống bơm trong nhà vệ sinh ngừng hoạt động. Đây là bộ phận rất quan trọng, có nhiệm vụ hút chất thải khỏi cơ thể các phi hành gia, do tình trạng không trọng lực trên vũ trụ khiến họ không thể giải quyết nhu cầu như dưới mặt đất.
Cách khắc phục tương đối đơn giản, do các thành viên tổ bay không bơm đủ nước để kích hoạt bơm. Sau khi đổ đầy nước, thiết bị này đã hoạt động bình thường. "Tôi có thể tự hào gọi mình là thợ sửa ống nước trên không gian. Tất cả đều thở phào nhẹ nhõm khi sự cố được khắc phục. Chúng tôi ban đầu còn nghĩ có gì đó đã làm hỏng động cơ máy bơm", Koch kể lại.
Thiết bị quan trọng hàng đầu
Với tên gọi Hệ thống Quản lý Chất thải Tầng thượng, nhà vệ sinh trên tàu Orion có chi phí chế tạo tới 23 triệu USD. NASA cho biết đã mất 6 năm để tạo ra chiếc "ngai vàng" bằng titan in 3D cho các phi hành gia.
"Tôi muốn nói rằng đó là thiết bị quan trọng nhất trên khoang tàu", Koch nói.
Bản sao nhà vệ sinh trên tàu Orion để các phi hành gia huấn luyện sử dụng. Ảnh: CNN
Khi nhà vệ sinh bị trục trặc, tổ bay Artemis II phải dùng đến phương pháp ra đời trong những chuyến bay lên không gian từ giữa thế kỷ 20, khi tàu vũ trụ chưa được lắp đặt thiết bị tiện nghi này. Tất cả đều phải chuyển sang dùng túi ni lông để chứa chất thải.
Quá trình này không phải lúc nào cũng trơn tru. Tài liệu giải mật của chính phủ Mỹ cho thấy trong nhiệm vụ Apollo 10 hồi năm 1969, phi hành gia Thomas Stafford đã thông báo về "một mảnh chất thải rắn trôi nổi trong khoang tàu".
"Đưa tôi khăn giấy, nhanh lên", Stafford nói trong bản ghi âm chuyến bay. Vài phút sau, đồng đội Eugene Cernan thốt lên rằng "lại có thêm khối nữa".
Các phi hành gia đều bày tỏ không hài lòng với phương pháp này.
"Túi chứa chỉ hoạt động một phần và được mô tả là 'gây khó chịu' cho các tổ bay. Túi ni lông không thể giúp kiểm soát mùi trong khoang tàu nhỏ bé, khiến mùi trở nên rất nổi bật", báo cáo của NASA hồi năm 2007 có đoạn.
Điệp Anh (Theo CNN)
