Vụ tai nạn liên quan đến Orla Wates, nữ du khách Anh 19 tuổi, khi tham gia tour "Ha Giang Loop" (vòng lặp Hà Giang) được chia sẻ rộng rãi trên truyền thông quốc tế tuần qua đặt ra vấn đề về chất lượng của các tour phượt bằng xe máy. Một công ty chuyên cung cấp dịch vụ easy rider tại Hà Giang xác nhận tài xế của mình có liên quan trực tiếp đến vụ việc và đang phối hợp với cơ quan chức năng để làm rõ.
Nhiều năm nay, đội ngũ "easy rider" (người bản địa lái xe máy chở khách) đã trở thành biểu tượng của du lịch vùng cao. Tuy nhiên, sự phát triển nóng khiến các đơn vị gặp khó trong quản lý nhân sự.
Anh Linh Hữu Khương, đại diện BiBi Ha Giang, cho biết từng chứng kiến những đoàn khách lên tới 60-80 người, kéo dài 3 km trên đường đèo. Khi đoàn quá đông, người đi sau thường có xu hướng tăng tốc, phóng nhanh vượt ẩu để không bị lạc nhóm, gây rủi ro lớn cho du khách ngồi sau.
Ông Hoàng Văn Huỳnh, một tài xế xe tải chạy tuyến Hà Giang từ năm 2008, chia sẻ ông thường xuyên "thấy sợ" khi chạm mặt các đoàn xe này bởi họ thường vượt nối đuôi nhau ngay cả tại những khúc cua khuất tầm nhìn. Đường trong khu vực Cao nguyên đá Đồng Văn hiện đã được cải thiện về chất lượng mặt đường, song chính điều này lại khiến nhiều tài xế chủ quan, duy trì vận tốc vượt mức an toàn trên các đoạn đèo dốc tiềm ẩn nhiều nguy cơ.
Theo các đơn vị lữ hành, tổ chức tour, trong những năm gần đây, số vụ tai nạn giao thông liên quan đến du khách nước ngoài có xu hướng gia tăng, trong đó phần lớn xảy ra trên các cung đường đèo dốc thuộc các xã vùng cao núi đá phía bắc.
Hàng loạt vụ tai nạn xảy ra trên các cung đường ở Hà Giang khi di chuyển bằng xe máy. Video: Mai Anh
Bên cạnh kỹ năng lái, ý thức của đội ngũ lái xe đang là "điểm đen". Dani, một du khách Mỹ, du lịch Hà Giang vào cuối tháng 3, cho biết cô cảm thấy bất an khi chứng kiến các easy rider uống đồ uống có cồn tại các bữa tiệc mỗi đêm, dẫn đến tình trạng mệt mỏi, phản xạ kém vào sáng hôm sau.
Cian Killoran, du khách Ireland, thậm chí còn thấy các tài xế trẻ vận hành xe với vận tốc 100 km/h ở đoạn đường tốt chỉ để "thể hiện kỹ năng" với khách nữ.
"Nhiều lái xe còn quá trẻ, liều lĩnh và thiếu suy nghĩ. Họ tự tin thái quá vào khả năng của mình mà bỏ qua an toàn của khách", Cian nói. Việc tài xế sử dụng thuốc lào, tụ tập uống rượu đến đêm khuya dường như đã trở thành một phần ''thói quen'' trong đội ngũ này.
Hoạt động "easy rider" rộ lên từ năm 2018 nhưng đến nay, tỷ lệ tài xế người bản địa có chứng chỉ hành nghề du lịch chuyên nghiệp và khả năng giao tiếp tiếng Anh vẫn còn rất hạn chế. Thông thường, trong một đoàn từ 8-15 lái xe, chỉ có duy nhất trưởng đoàn là người có thể sử dụng ngoại ngữ để hướng dẫn khách.
Một du khách cùng đoàn Cian gặp nạn trong ngày thứ hai khi tự lái xe. Ảnh: NVCC
Lỗ hổng không chỉ nằm ở người lái thuê mà còn ở quy trình sàng lọc khách tự lái. Cian cho biết trong chuyến đi của anh, có công ty chỉ kiểm tra năng lực của khách bằng cách cho đi thẳng 20 m trong sân rồi giao xe cho họ tự chinh phục những cung đường được coi là nguy hiểm nhất Việt Nam.
Hậu quả là ngay trong ngày đầu, một thành viên trong đoàn anh đã gặp tai nạn rách đầu gối khi phanh gấp tại góc cua hẹp. Sự thiếu trách nhiệm của các đơn vị cho thuê xe trong việc đánh giá kỹ năng thực tế của khách ngoại quốc đang trực tiếp đẩy họ vào nguy hiểm.
Mặc dù luật pháp Việt Nam quy định người điều khiển xe máy trên 50cc phải có giấy phép lái xe phù hợp và bằng lái quốc tế (IDP) phải kèm theo bằng lái gốc, nhưng trên thực tế, việc kiểm tra giấy tờ tại các điểm cho thuê xe vẫn còn bị bỏ ngỏ.
Một lái xe hút thuốc lào vào buổi sáng trong lúc nghỉ chân. Ảnh: NVCC
Trước những sự cố liên tiếp, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch (VHTTDL) tỉnh Tuyên Quang ngày 13/4 đã ra văn bản yêu cầu các đơn vị lữ hành và cơ sở cho thuê xe máy thắt chặt quy định an toàn. Sở nghiêm cấm các đơn vị không có giấy phép lữ hành tự ý tổ chức, quảng bá hoặc chào bán tour; đồng thời yêu cầu các cơ sở vận chuyển không được tự ý ghép khách hoặc thay đổi lộ trình đã thống nhất.
Theo yêu cầu mới, các đơn vị cung ứng dịch vụ chỉ được phục vụ khách dựa trên hợp đồng pháp lý rõ ràng, xác định cụ thể danh tính lái xe, phương tiện và trách nhiệm phối hợp khi xảy ra sự cố. Sở VHTTDL cũng dự kiến tổ chức các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý vận chuyển khách du lịch nhằm cập nhật quy định pháp luật và các giải pháp đảm bảo an toàn giao thông cho doanh nghiệp trên địa bàn.
Để siết chặt quản lý, ông Nguyễn Văn Hãnh, Phó chủ tịch xã Phố Bảng, cho rằng lực lượng chức năng cần tăng cường các đợt kiểm tra đột xuất trên quốc lộ nhằm tăng tính răn đe, chấp nhận việc có thể làm gián đoạn tạm thời hành trình của du khách để đổi lấy sự an toàn bền vững.
Nhiều chuyên gia đề xuất các đơn vị lữ hành cần chủ động chia nhỏ đoàn với quy mô tối đa 8 khách mỗi tour, bố trí đủ trưởng nhóm dẫn đoàn và phó nhóm chốt đuôi để kiểm soát tốc độ.
Công tác quản lý tại các điểm lưu trú cũng cần được siết chặt nhằm tuyệt đối cấm tài xế sử dụng đồ uống có cồn vào buổi tối. Nhằm tạo ra cơ chế giám sát minh bạch, các doanh nghiệp được khuyến nghị xây dựng hệ thống chấm điểm dựa trên phản hồi của khách hàng. Những lái xe vi phạm quy định hoặc chạy ẩu cần bị sa thải và thông báo công khai trong cộng đồng du lịch để ngăn chặn việc tái phạm.
Đoàn khách nước ngoài tham gia tour khám phá Hà Giang Loop bằng xe máy. Ảnh: Alina
"Du khách xứng đáng có một chuyến đi an toàn để trở về nhà", Cian Killoran nhấn mạnh. Nếu không sớm lấp đầy các lỗ hổng quản lý, thương hiệu "Ha Giang Loop" đứng trước nguy cơ bị tổn hại trong mắt cộng đồng du lịch quốc tế.
Tú Nguyễn
