Ngày 12/4/2026, trên đường chạy Beijing Half Marathon, Vương Văn Kiệt (Wang Wenjie), chàng sinh viên 21 tuổi của Đại học Thanh Hoa, trở thành tâm điểm dưới ánh đèn sân khấu. Anh về nhất thuyết phục tại Quảng trường Thiên An Môn với thành tích 1 giờ 01 phút 15 giây, rút ngắn kỷ lục cũ tới 31 giây. Đây là lần đầu tiên một chân chạy nam Trung Quốc tiến vào "kỷ nguyên 1:01", tức đạt thành tích dưới 1 giờ 2 phút cho cự ly bán marathon (21,0978km).
Từ khi bắt đầu chinh chiến tại các giải quốc tế vào năm ngoái, Vương đã cho thấy tiềm năng. Anh từng đạt thông số 27 phút 48 giây 68 trong một cuộc đua 10.000m tại Nhật Bản. Và với chiến thắng mới nhất ở Bắc Kinh, Vương trở thành VĐV hiếm hoi sở hữu danh xưng "người chạy nhanh nhất Trung Quốc" ở cả hai cự ly 10.000m và bán marathon.
Từ Phong Phối Hữu - nam runner hoàn thành Tokyo Marathon hôm 1/3 với thông số tốt nhất châu Á 2 giờ 5 phút 58 giây, cho đến Vương Văn Kiệt, đà thăng tiến của các VĐV thuộc thế hệ sinh trong thập niên đầu 2000 (gen Z) là hình ảnh thu nhỏ cho sự bứt phá toàn diện của chạy bộ đường dài Trung Quốc, cả ở cấp độ tinh hoa đến phong trào. Đằng sau những kỷ lục liên tiếp bị xô đổ là thành quả tất yếu từ nỗ lực chung của nhiều nguồn lực.
Vương Văn Kiệt giành ngôi quán quân Giải Bán Marathon Bắc Kinh 2026 với thành tích 1 giờ 01 phút 15 giây. Ảnh: The Paper
Vương Văn Kiệt – "Ngựa ô" liên tục viết lại lịch sử
Beijing Half Marathon 2026 trùng với kỷ niệm 70 năm Ngày hội Chạy đường dài Quốc tế Bắc Kinh và 10 năm thành lập giải. Trước giờ xuất phát, nhiều runner đã kỳ vọng vào một cú hích lịch sử được lập ở sự kiện mang tính cột mốc quan trọng này.
Trong danh sách elite công bố trước giải, Vương Văn Kiệt không phải là cái tên được chú ý nhất. Tuy nhiên, ngay sau súng lệnh, với trạng thái hưng phấn và chiến thuật hợp lý, chàng sinh viên Đại học Thanh Hoa dần bứt lên khỏi nhóm dẫn đầu.
Ở những km đầu tiên, Cao Bằng là người dẫn tốc (pacer), kéo theo một nhóm elite với pace thấp hơn 3:00 (dưới 3 phút mỗi km), nhanh chóng tạo ra khoảng cách với đoàn phía sau. Sau km đầu tiên, nhà vô địch quốc gia 2025 Trần Trung Bình chủ động tăng tốc, trong khi Vương âm thầm bám sát ngay phía sau.
Đến mốc 5 km, Trần vẫn dẫn đầu trong nhóm 4 người, và Vương vẫn hiện diện ngay sau. Bước sang km thứ 6, Vương bất ngờ đẩy nhanh guồng chân dẫn dắt đoàn đua. Những cái tên như Trần, Vương Kỳ và Lý Kim Hào dần bị rớt lại. Kể từ đó, đường đua trở thành sân khấu độc diễn của Vương trong cuộc đấu với chính giới hạn của bản thân anh.
Trong nửa sau của cuộc đua, Vương Văn Kiệt hoàn toàn bỏ xa các đối thủ còn lại, biến chặng đường cuối thành màn so kè với chính giới hạn của bản thân. Ảnh: The Paper
"Trước giải, tôi đã nung nấu ý định phá kỷ lục cá nhân (PB). Trên đường chạy, tôi chỉ đơn giản là bám sát kế hoạch, phát huy đúng trình độ đã luyện tập. Tôi sẽ còn phải nỗ lực nhiều hơn nữa", Vương nói về chiến thuật và tâm thế sau vinh quang. "Chạy đúng tốc độ dự tính và phá kỷ lục nằm trong kỳ vọng luyện tập của tôi".
Nhiều người gọi chàng sinh viên Thanh Hoa này là "ngựa ô", bởi thành tích trước đây của anh không quá nổi bật, lại vừa vật lộn với chấn thương cuối năm ngoái. Tại các giải lớn gần đây như Đại hội Thể thao Toàn quốc hay Tokyo Marathon đầu 2026, Vương đều chưa thể hiện phong độ tốt nhất.
Dù vậy, không phải lần đầu "ngựa ô" này gây chấn động làng chạy cự ly trung bình và dài. Tháng 5 năm ngoái, tại giải NGC Athletics tổ chức ở Nhật Bản, chính chàng trai sinh năm 2004 này hoàn thành cự ly 10.000m với 27 phút 48 giây 68, phá kỷ lục quốc gia cũ tới 20 giây.
Nhưng con đường tập luyện của Vương không trải đầy hoa hồng. Theo truyền thông Trung Quốc, do nền tảng thể lực ban đầu mỏng lại hay gặp chấn thương, runner trẻ này từng phải nghỉ tập một thời gian dài.
Phải đến khi vào Đại học Thanh Hoa năm 2022 và gặp HLV lừng danh Tào Chấn Thủy, anh mới thực sự thăng hoa. Nhờ giáo án huấn luyện khoa học, Vương đã hạn chế tối đa ảnh hưởng của chấn thương, từng bước trưởng thành để trở thành một mẫu VĐV có tâm lý lì lợm và khả năng nước rút về đích cực tốt.
Chứng kiến màn bứt phá của học trò bên đường chạy Bắc Kinh ngày 12/4, HLV Tào rất tự hào. "Tôi luôn dặn cậu ấy đừng quá áp lực về kết quả, cứ thuận theo tự nhiên mà học tập và tập luyện, theo kiểu ‘công đạo tự nhiên thành’", ông nói. "Hôm nay Vương đã làm rất tốt, cậu ấy làm chủ được ý chí và nhịp điệu của mình để từng bước chinh phục mục tiêu".
Vương Văn Kiệt hiện còn đang là người đang nắm giữ kỷ lục quốc gia Trung Quốc ở nội dung chạy 10.000m nam. Ảnh: The Paper
Từ 205 đến 101
Sự bứt phá của Vương chính là bất ngờ lớn nhất tại Beijing Half Marathon năm nay. Từ khi mùa giải chạy bộ đường trường khởi tranh, "bứt phá" và "tăng tốc" đã trở thành những từ khóa chủ đạo của điền kinh Trung Quốc.
Cách đây hơn một tháng tại Tokyo Marathon, runner 24 tuổi Phong Phối Hữu (Feng Peiyou) đã vượt qua các ngôi sao Nhật Bản như Suguru Osako và Kengo Suzuki để trở thành runner châu Á nhanh nhất trên hệ thống World Marathon Majors. Không dừng lại ở đó, thành tích 2 giờ 5 phút 58 giây của anh còn xô đổ kỷ lục quốc gia, chính thức đưa marathon Trung Quốc tiến vào "kỷ nguyên 205", đạt thành tích sub2:06 (dưới 2 giờ 06 phút).
Trong câu chuyện "ngựa ô" của Vương, mô hình kết hợp giữa thể thao và giáo dục (thể giáo kết hợp) là yếu tố không thể bỏ qua. Nhờ tích lũy phong độ từ hệ thống huấn luyện học đường, sự tiến bộ không ngừng của anh ở cự ly 10.000m và bán marathon gắn liền với phương pháp "dạy học theo năng khiếu" của HLV Tào.
"Vương không phải mẫu VĐV thiên bẩm, nhưng cực giỏi ở khả năng tự quản và kiểm soát bản thân - tố chất bắt buộc của các VĐV đỉnh cao. Các VĐV như cậu ấy vừa phải tập luyện, vừa phải đảm bảo việc học văn hóa. Nếu thiếu sự giám sát, một số người sẽ lơ là kỷ luật, nhưng Vương luôn hoàn thành vượt định mức và đảm bảo chất lượng bài tập", HLV Tào kể với China Youth Daily.
Tại Tokyo Marathon 2026, Phong Phối Hữu vượt mặt Suguru Osako để trở thành VĐV châu Á có thành tích tốt nhất, đồng thời phá kỷ lục marathon của Trung Quốc. Ảnh: The Paper
Trong hai năm qua, một thế hệ VĐV - sinh viên ưu tú mà đại diện tiêu biểu là Vương đã ngày càng phát tiết ở Trung Quốc. Dù là ở các giải chạy đường trường hay các giải đấu trong SVĐ, ngày càng có nhiều runner sinh viên đủ sức cạnh tranh sòng phẳng với các VĐV chuyên nghiệp. Luồng sinh khí từ mô hình này đã thúc đẩy "tốc độ" chung của toàn bộ cộng đồng chạy bộ quốc gia đông dân thứ hai thế giới.
Bên cạnh đó, sự tiếp sức từ các thương hiệu thể thao nội địa trong những năm qua cũng là một nguồn lực quan trọng. Từ Phong - người phá kỷ lục quốc gia, đến Vương - người lập kỷ lục thành tích tốt nhất trong nước, họ đều đạt được những kỳ tích này khi sử dụng trang thiết bị từ các thương hiệu nội địa.
Không chỉ cung cấp trang bị sở hữu công nghệ đầu ngành, các thương hiệu lớn như Xtep, Li-Ning, Anta và 361° còn mang đến nguồn lực huấn luyện tối ưu cùng các chế độ khen thưởng hậu hĩnh.
Theo "Sách xanh về marathon Trung Quốc 2025", do Liên đoàn Điền kinh Quốc gia công bố, Trung Quốc có khoảng 25.000 đến 28.000 runner đạt thành tích sub3, vượt xa con số 18.000 của năm 2024, đạt tỷ lệ tăng trưởng hơn 50%. Thành tích trung bình toàn quốc chạm mốc 4 giờ 6 phút 4 giây, nhanh hơn gần 1 phút so với năm 2024, xác lập một kỷ lục mới trong lịch sử chạy bộ nước này.
Phía sau thành công này là một chiến lược bài bản. Chạy bộ Trung Quốc không còn chạy theo số lượng giải đấu đơn thuần, mà tập trung xây dựng một ma trận giải đấu toàn diện trong tổng số 594 sự kiện hàng năm. Từ các giải chạy thiếu niên nhằm nuôi dưỡng đam mê, đến các giải đạt nhãn Bạch kim của World Athletics như Renshou Half Marathon để liên tục xô đổ các kỷ lục. Đồng thời, những giải đấu như Shanghai Marathon - ứng viên gia nhập World Marathon Majors - đang cung cấp chất lượng tổ chức ở tầm "đẳng cấp thế giới" cho cả giới tinh hoa lẫn đại chúng.
Chính nhờ sự hiệp lực của nhiều phía, chạy bộ đường dài Trung Quốc mới có thể liên tục ghi nhận đột phá từ đầu 2026. Các kỷ lục mới ra đời ngày càng thường xuyên hơn là minh chứng cho thấy bộ môn này đang đi đúng hướng.
Khi niềm tin về việc kỷ lục tiếp theo có thể xuất hiện ngay ở giải đấu tới ngày càng lớn, kỳ vọng của HLV Tào đang dần trở thành hiện thực. "Hy vọng thế hệ marathon trẻ của Trung Quốc sẽ không ngừng vươn tới những thành tích đỉnh cao của châu lục và thế giới, đưa các nội dung chạy cự ly trung bình và dài của chúng tôi trở nên cạnh tranh hơn trên đấu trường quốc tế", ông khẳng định.
Hoàng Thông tổng hợp
