Trong báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo luật gửi Quốc hội trước đợt hai kỳ họp thứ nhất, Bộ Tư pháp cho biết phạm vi các giao dịch phải công chứng được xác định theo thẩm quyền đối với từng loại giao dịch cụ thể tại các văn bản dưới luật.
So với Luật Công chứng năm 2024, dự thảo lần này thu hẹp phạm vi giao dịch phải tuân thủ thẩm quyền theo địa hạt, nhất là các giao dịch không có liên quan trực tiếp đến bất động sản. Cụ thể, hợp đồng ủy quyền liên quan đến bất động sản, hợp đồng chuyển nhượng hợp đồng mua bán bất động sản không bắt buộc công chứng theo địa hạt, nhằm tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp nhưng vẫn bảo đảm tính xác thực, hợp pháp của giao dịch.
Bên cạnh đó, dự thảo giao Chính phủ quy định lộ trình thực hiện công chứng giao dịch trong phạm vi toàn quốc khi cơ sở dữ liệu công chứng và các cơ sở dữ liệu liên quan được vận hành, công bố đầy đủ. Việc công chứng giao dịch bất động sản không phụ thuộc địa giới hành chính sẽ được triển khai thận trọng, bảo đảm an toàn pháp lý và tính khả thi của thủ tục.
Bất động sản khu vực tỉnh Đồng Nai, tháng 4/2026. Ảnh: Quỳnh Trần
Giải trình này được đưa ra trên cơ sở tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội trước đó về việc cần làm rõ giao dịch đặt cọc có thuộc diện bắt buộc công chứng hay không. Đại biểuLê Thanh Hoàn, chuyên trách Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, từng nêu thực tế nếu hợp đồng đặt cọc đã được công chứng nhưng chưa hủy bỏ do tranh chấp, tổ chức hành nghề công chứng không thể tiếp tục công chứng hợp đồng mua bán với người mua mới.
Theo đại biểu, quy định này có thể bị lợi dụng khi bên mua chây ì trong quá trình giải quyết tranh chấp, gây sức ép buộc bên bán phải trả thêm tiền để hủy cọc. Vì vậy, ông đề nghị không đưa hợp đồng đặt cọc bất động sản vào diện bắt buộc công chứng trong dự thảo luật.
Dự án sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng sẽ được Quốc hội xem xét, thông qua tại đợt hai của kỳ họp thứ nhất, từ ngày 20 đến 23/4.
Sơn Hà
