Sốc nhiệt xảy ra khi cơ thể trẻ không còn khả năng tự điều hòa thân nhiệt. Tình trạng thường gặp khi vui chơi, vận động ngoài trời vào giờ nắng đỉnh điểm hoặc ở trong không gian kín, ít thông thoáng như phòng nóng hay ôtô đóng kín cửa. BS.CKI Nguyễn Đông Bảo Châu, khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cảnh báo các dấu hiệu sớm dễ bị bỏ qua khi trẻ bị sốc nhiệt, đồng thời hướng dẫn cách xử trí và phòng ngừa.
Dấu hiệu sớm của sốc nhiệt
Bác sĩ Bảo Châu khám cho bệnh nhi. Ảnh minh họa: Minh Tâm
Khi sốc nhiệt tiến triển nặng, trẻ sốt cao trên 40 độ C, da khô hoặc rất nóng, ít hoặc không ra mồ hôi, mắt trũng, tiểu ít. Bé có thể tụt huyết áp, suy chức chức năng của não, tim, thận hoặc kèm theo dấu hiệu thần kinh như lơ mơ, mất định hướng, rối loạn ý thức, co giật hoặc run tay chân, thậm chí hôn mê. Đây là tình trạng cấp cứu, cần nhận biết sớm để sơ cấp cứu kịp thời. Bác sĩ Châu cho hay nhiều phụ huynh nghĩ trẻ phải ra nhiều mồ hôi mới nguy hiểm, nhưng thực tế khi không còn đổ mồ hôi, nguy cơ đã ở mức nặng.
Sơ cứu đúng cách
Sơ cứu trước khi đưa đến bệnh viện: Khi trẻ có biểu hiện sốc nhiệt, phụ huynh cần nhanh chóng đưa trẻ vào nơi thoáng mát, cởi bớt quần áo, lau mát bằng nước mát, cho trẻ uống nước từng ngụm nhỏ nếu còn tỉnh táo. Bác sĩ Châu lưu ý phụ huynh không nên dùng nước đá trực tiếp vì có thể gây co mạch, làm giảm khả năng tản nhiệt. Lau bằng khăn ấm cũng không giúp hạ nhiệt trong sốc nhiệt. Sau khi sơ cứu cần đưa trẻ đến bệnh viện để kiểm tra tình trạng sức khỏe.
Sơ cứu và điều trị tại bệnh viện: Nhân viên y tế nhanh chóng làm mát (lau mát, quạt, truyền dịch khi cần thiết), đồng thời truyền dịch tĩnh mạch để bù nước, điện giải, theo dõi huyết áp, mạch. Nếu trẻ có co giật sẽ dùng thuốc kiểm soát, hỗ trợ hô hấp cho bé nếu cần. Song song, trẻ được làm xét nghiệm để kiểm tra, đánh giá nhằm phát hiện sớm nguy cơ nếu có tổn thương cơ quan, rối loạn điện giải hay đông máu nhằm điều chỉnh điều trị kịp thời, giảm nguy cơ biến chứng nặng.
Trẻ sốt cao liên tục trên 39-40 độ C, da nóng đỏ, lừ đừ, khó đánh thức hoặc mê sảng, co giật, thở nhanh, nhịp tim nhanh, thở bất thường, nôn ói nhiều, có dấu hiệu kiệt sức, mất nước, là những dấu hiệu cảnh báo tổn thương thần kinh và rối loạn tuần hoàn. Khi trẻ có biểu hiện này, cha mẹ cần đưa con đi cấp cứu ngay.
Bác sĩ Châu khuyến cáo trong những ngày nắng nóng kéo dài, cha mẹ cần chủ động theo dõi thân nhiệt và tình trạng sức khỏe của trẻ, đặc biệt là trẻ nhỏ, trẻ thừa cân, suy dinh dưỡng hoặc có bệnh lý nền để phát hiện sớm nguy cơ sốc nhiệt và xử trí kịp thời.
Minh Tâm
