Tham gia giải trình trước Quốc hội tại phiên thảo luận kinh tế xã hội sáng 21/4, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết quy hoạch sử dụng đất quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến 2050 đã được Quốc hội thông qua tháng 11/2021, trong đó tổng diện tích đất trồng lúa cả nước đến năm 2030 được xác định là 3,568 triệu ha và các cơ quan đang thực hiện theo quy hoạch này.
Tuy nhiên, theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Chính phủ, quy hoạch này đang được rà soát để điều chỉnh. Các địa phương đã đăng ký nhu cầu giảm diện tích đất lúa, chủ yếu nhằm chuyển sang đất phát triển công nghiệp. Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét.
Người đứng đầu ngành nông nghiệp môi trường cho biết với phương án giảm diện tích đất trồng lúa toàn quốc nói trên, Việt Nam vẫn bảo đảm an ninh lương thực và duy trì xuất khẩu gạo khoảng 5 tỷ USD mỗi năm. Năng suất lúa Việt Nam hiện đạt khoảng 6,2 tấn/ha, đứng thứ hai thế giới sau Ấn Độ với 7 tấn/ha. Dù việc tăng năng suất trong thời gian tới sẽ gặp nhiều khó khăn, nhưng với mức năng suất hiện tại, phương án giảm diện tích vẫn nằm trong tính toán bảo đảm cân đối cung cầu lương thực trong nước và xuất khẩu.
Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng giải trình trước Quốc hội, sáng 21/4. Video: Media Quốc hội
Tuy nhiên, Bộ trưởng nhấn mạnh các địa phương cần "hết sức cân nhắc" khi đăng ký chuyển đổi đất trồng lúa sang đất công nghiệp, bởi đây là "hai mặt của một vấn đề". Nếu chuyển đổi không tính toán kỹ, nguy cơ lãng phí đất đai là rất lớn.
Trong khoảng 10 năm qua, tỷ lệ đất công nghiệp trong quy hoạch của các địa phương thường không vượt quá 7%. Song hiện nay có địa phương đăng ký tới 20.000 ha đất công nghiệp trong quy hoạch đến năm 2030. Với quy mô này, nếu cứ 1.000 ha đất công nghiệp thu hút khoảng 100.000 lao động, thì 20.000 ha sẽ cần tới 2 triệu lao động. Trong khi đó, đây lại là tỉnh khu vực trung du miền núi phía Bắc, nên khả năng thu hút lực lượng lao động lớn như vậy là rất khó khả thi.
"Nếu không tính toán phù hợp, diện tích đất công nghiệp quy hoạch lớn nhưng không sử dụng hết sẽ gây lãng phí, trong khi đất trồng lúa đã bị thu hẹp", ông nói.
Giữ đầu ra nông sản để nông dân yên tâm bám ruộng
Bên cạnh câu chuyện quy hoạch đất, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết ngành nông nghiệp và môi trường sẽ cơ cấu lại các tiểu ngành, nhóm sản phẩm chủ lực để duy trì đà tăng trưởng, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của cả nước.
Thị trường nông sản cũng sẽ được phát triển, mở rộng tiêu thụ nhằm bảo đảm đầu ra ổn định cho nông dân. Bộ xác định coi trọng thị trường trong nước, đồng thời triển khai các đề án xuất khẩu. Trong chuyến thăm Trung Quốc của Tổng Bí thư Tô Lâm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ký nghị định thư với Tổng cục Hải quan Trung Quốc, tạo điều kiện xuất khẩu quả bưởi và chanh sang thị trường này.
Đối với mặt hàng sầu riêng, sau khi áp dụng truy xuất nguồn gốc, thời gian vận chuyển từ vùng trồng đến cửa khẩu Tân Thanh, Lạng Sơn, sang Trung Quốc đã rút ngắn từ khoảng 20 ngày xuống còn 5 đến 6 ngày, góp phần nâng cao hiệu quả xuất khẩu.
Hiện ngành nông nghiệp và môi trường đang quản lý 630 thủ tục hành chính, trong đó đã phân cấp 56% cho địa phương. Sau chỉ đạo của Thủ tướng về cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, Bộ tiếp tục đẩy mạnh phân cấp và hiện chỉ còn quản lý 160 thủ tục.
Đại biểu Phạm Văn Hòa phát biểu tại Quốc hội, sáng 21/4. Ảnh: Media Quốc hội
Trước đó tại phiên thảo luận, đại biểu Phạm Văn Hòa, Phó chủ tịch Hội Luật gia Đồng Tháp, bày tỏ lo ngại khi giá nông sản, đặc biệt là lương thực, đang ở mức thấp trong nhiều năm, ảnh hưởng lớn đến đời sống nông dân, nhất là ở đồng bằng sông Cửu Long và đồng bằng sông Hồng.
Ông cho rằng nếu tình trạng này kéo dài, nông dân có thể bỏ trồng lúa để chuyển sang cây trồng khác có hiệu quả kinh tế cao hơn, từ đó tác động đến an ninh lương thực trong nước và thế giới. Đồng thời, việc triển khai đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao tại đồng bằng sông Cửu Long cũng sẽ gặp khó khăn khi người dân không yên tâm sản xuất.
Vì vậy, đại biểu đoàn Đồng Tháp đề nghị Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Bộ Công Thương quan tâm phát triển thị trường xuất khẩu, bảo đảm đầu ra ổn định cho nông sản. "Khi có đầu ra ổn định, người nông dân mới yên tâm bám ruộng, duy trì sản xuất lúa, góp phần bảo đảm tiêu dùng trong nước và an ninh lương thực", ông nói.
Vũ Tuân
