Phi hành gia người Mỹ Neil Armstrong từng thực hiện một bước đi nhỏ, một cú nhảy nhẹ để đặt chân lên Mặt Trăng và cắm lá cờ chiến thắng vào ngày 20/7/1969. Cả thế giới ca tụng ông, hậu thế xem ông là người hùng. Nhưng chỉ vài giây sau đó, một phi hành gia khác là Buzz Aldrin cũng bước xuống từ tàu Apollo XI để chào đón những "cư dân Mặt Trăng" trong tưởng tượng. Thế giới ít nhắc về Aldrin hơn, cũng như sự im lặng đang bao trùm lấy bóng dáng mảnh khảnh của Kejelcha.
VĐV người Ethiopia ấy đã bám đuổi Sawe cho đến những kilomet cuối cùng của London Marathon 2026 hôm 26/4. Và cũng giống người đồng nghiệp Kenya - người đã khắc dòng chữ 1:59:30 lên đôi giày trắng của bản thân - Kejelcha đã chạm tới "Mặt Trăng" của cột mốc sub2, chỉ chậm hơn Sawe... 11 giây.
Sabastian Sawe và Yomif Kejelcha đua tranh trên đường chạy London Marathon ngày 26/4/2026. Ảnh: Reuters
Vị trí á quân cứ như định mệnh của Kejelcha. Anh sở hữu 4 HC bạc ở đủ mọi cấp độ thế giới, từ chạy băng đồng, chạy trong SVĐ (track) đến chạy đường bộ (road). Giờ đây, anh lại về nhì, dù đạt sub2 - một cột mốc vĩ đại của marathon - ngay lần đầu thi cự ly này. Dù vậy, Kejelcha có quyền dõng dạc tuyên bố rằng anh chưa bao giờ chạy một giải marathon nào quá 2 giờ.
"VĐV cao 1,86 m nhưng chỉ nặng 59 kg này mang trong mình một cá tính khiêm nhường, đến mức không mấy tương xứng với đẳng cấp và phong cách thi đấu rực rỡ mà anh sở hữu", Runner's World viết về Kejelcha trên X. Anh tích lũy vô số thành tích ấn tượng nhưng lại quá ít vinh quang, với chỉ hai chức vô địch thế giới 3.000m trong nhà.
Kejelcha sở hữu những thông số kinh hoàng ở mọi cự ly chạy dài: từ chạy dặm (từng giữ kỷ lục thế giới trong nhà với 3 phút 47,01 giây), 3.000m (7 phút 23,64 giây), 5.000m (12 phút 38,95 giây), 10.000m (26 phút 31,01 giây). Trước khi về nhì London Marathon 2026 với kỳ tích sub2, anh đã là người chạy half marathon nhanh thứ hai lịch sử (lại là con số "hai" định mệnh), với 57 phút 30 giây tại Valencia 2024.
Những huyền thoại đồng hương như Haile Gebrselassie hay Kenenisa Bekele từng thâu tóm mọi danh hiệu Olympic và thế giới. Nhưng các thông số của họ cũng phải lu mờ khi đặt cạnh một Kejelcha khiêm tốn.
Kejelcha chạy sau Sawe trên đoạn đường qua vòng xoay London Eye trên đường chạy London Marathon 2026 hôm 26/4. Ảnh: TCS London Marathon
Kejelcha cũng thể hiện sự vô tư đến hồn nhiên trong những phát biểu trước và sau lần ra mắt cự ly marathon tại London vừa qua. Trước cuộc đua, VĐV 28 tuổi khẳng định việc chạy sub2 ngay lần đầu thử sức là bất khả thi, và anh chỉ cố bám theo dàn người dẫn tốc (pacer) cho đồng đội Sawe đến km thứ 30. Nhưng sau khi về đích với thời gian 1 giờ 59 phút 41 giây, Kejelcha như đang ở trên 9 tầng mây, dù vẫn thất bại như thói quen.
"Thật điên rồ, tôi cảm thấy tuyệt vời, không thốt nên lời", anh nói. "Các HLV bảo tôi đã sẵn sàng... Tôi không kỳ vọng sẽ chạy sub2 đâu, nhưng London Marathon là cuộc đua trong mơ của tôi. Tôi đã đến và điều này đã thành hiện thực, tôi hạnh phúc vô cùng".
Sawe, 31 tuổi, thuộc lò Kenya của người quản lý Italy Gianni Demadonna và được huấn luyện bởi Claudio Berardelli theo một lộ trình ít nhiều suôn sẻ. Anh trải qua một số cuộc thi ở các cự ly ngắn hơn ở các cự ly 1.500m, 5.000m, 10.000m, 15.000m, 20.000m (đường track), trước khi chuyển sang chạy road từ 2022. Sawe đã thi 4 giải marathon và thắng cả 4 (Valencia, Berlin và hai lần tại London). Ở giải đấu mới nhất, anh đã cải thiện kỷ lục cá nhân tới 2 phút 35 giây so với lần đầu ra mắt.
Trong khi đó, Kejelcha được biết đến nhiều hơn nhờ sự nghiệp chạy sân track với các cự ly trung bình như 3.000m, 5.000m. Nhưng sau khi chuyển sang cự ly trung bình và gia nhập dự án Nike Oregon ở Mỹ, anh từng trải hai năm 2018, 2019 nhiều sóng gió dưới sự dẫn dắt của HLV Alberto Salazar - người về sau bị cấm hành nghề vì bê bối doping. Đến 2021, Kejelcha quyết định rời bỏ Nike, thương hiệu đầu tiên khởi xướng dự án sub2 marathon, để gia nhập hàng ngũ elite của adidas. Sang tập thể mới, Kejelcha cũng được HLV Berardelli dẫn dắt và được adidas trang bị những công nghệ tối tân nhất như Sawe. Nhờ đó, runner Ethiopia này bắt đầu có nhiều thành tích đột phá hơn như tại London vừa qua.
Kejelcha về sau Sawe tại London Marathon 2026.
Việc bị khuất lấp trong hào quang của Sawe dù cùng chinh phục kỳ tích sub2 được Kejelcha đón nhận một cách bình thản và vui vẻ. "Tôi đã nỗ lực với tất cả những gì mình có. Chiến thắng không đến, nhưng thông số thời gian là tuyệt vời. Sawe đơn giản là đã mạnh mẽ hơn để về nhất. Tại sao tôi không vui cơ chứ? Những gì tôi làm được là điều kỳ diệu và tôi rất tự hào", Kejelcha nói với EFE hôm 28/4.
Khi được hỏi về mục tiêu tiếp theo, runner Ethiopia thừa nhận anh muốn vượt qua cả kỷ lục của bản thân lẫn của Sawe, và hướng đến thông số 1 giờ 58 phút. "Tất nhiên rồi, chúng tôi đang ở trong một cuộc đua mà, và tôi cần tiếp tục", Kejelcha nói thêm. "Không có giới hạn nào cả, các kỷ lục sẽ tiếp tục bị phá vỡ và những cột mốc vĩ đại hơn sẽ còn được thiết lập".
Hoàng Thông tổng hợp
