Từ cây sắn dại ven đường, nhiều hộ dân tại xã Xuân Du, tỉnh Thanh Hóa đã biến cây sắn dây thành nguồn thu nhập ổn định, mang lại hàng trăm triệu đồng mỗi năm nhờ tinh bột sắn dây.
Anh Hoàng Viết Úy (46 tuổi, thôn 3, xã Xuân Du) là một trong những điển hình trồng và chế biến tinh bột sắn dây thành công. Với 10 sào sắn dây, mỗi năm gia đình anh xuất bán gần 2 tấn tinh bột, thu lãi khoảng 100 triệu đồng. Anh Úy cho biết giống sắn dây gia đình anh đang canh tác là sắn ta, loại cây từng mọc ở bờ rào, đồi núi. Nhận thấy nhu cầu thị trường tăng cao, năm 2010, vợ chồng anh bắt đầu thử nghiệm trồng và chế biến.
Anh Hoàng Viết Úy có thu nhập ổn định từ trồng sắn dây (Ảnh: Hạnh Linh).
Những năm đầu, việc thiếu kinh nghiệm khiến quá trình trồng và chế biến gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, sau thời gian tìm tòi, học hỏi kỹ thuật từ các hộ đi trước, gia đình anh Úy đã nắm vững quy trình sản xuất.
"Làm tinh bột sắn tuy vất vả nhưng hiệu quả kinh tế cao gấp nhiều lần so với trồng lúa. Vào mùa thu hoạch hoặc dịp lễ, Tết, gia đình phải thuê thêm 3 lao động thời vụ với mức công 250.000-400.000 đồng/ngày để kịp sản xuất giao cho khách", anh Úy chia sẻ.
Không chỉ gia đình anh Úy, nhiều hộ dân ở thôn 3 cũng đã chuyển đổi diện tích đất trồng lúa kém hiệu quả sang trồng sắn dây. Chị Lê Thị Lý (38 tuổi) là một ví dụ, với 2 sào sắn dây, gia đình chị có thu nhập ổn định hàng năm.
Theo chị Lý, sắn dây là loại cây dễ trồng, phù hợp với nhiều loại đất, đặc biệt là đất đồi hoặc đất bãi ven sông. Tuy nhiên, để cây phát triển tốt, cho củ nhiều tinh bột, người trồng cần thường xuyên làm cỏ, bón phân, phòng trừ sâu bệnh và dựng giàn cho dây leo.
Sau khi lắng lọc, bột sắn sẽ được phơi dưới ánh nắng (Ảnh: Hạnh Linh).
Sắn dây trồng khoảng 10 tháng là có thể thu hoạch. Củ sắn sau khi đào lên được rửa sạch và chế biến thành tinh bột qua nhiều công đoạn như xay nhuyễn, hòa với nước, lọc bỏ bã, sau đó lắng nhiều lần để tách lấy tinh bột. Quá trình lắng bột thường được thực hiện 10-12 lần nhằm loại bỏ tạp chất, giúp bột đạt độ trắng và mịn tự nhiên.
Với 10 năm kinh nghiệm, chị Lý cho biết nhiệt độ là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng tinh bột. Vào mùa đông, nhiệt độ thấp dưới 15 độ C giúp quá trình lắng bột thuận lợi.
Tuy nhiên, vào các mùa khác, nhiệt độ cao có thể khiến bột dễ bị chua, đổi màu. Để khắc phục, gia đình chị phải bật điều hòa trong suốt quá trình ủ, lắng bột để giữ nhiệt độ ổn định, giúp bột kết tinh tốt và giữ được độ trắng mịn. Sau khi lắng lọc, tinh bột được gạn lấy, ép ráo nước rồi phơi hoặc sấy khô, sau đó đóng gói để bán ra thị trường.
"Toàn bộ quá trình chế biến của gia đình đều làm thủ công, không pha trộn hay sử dụng chất bảo quản. Nhờ vậy, tinh bột có màu trắng tự nhiên, mùi thơm nhẹ đặc trưng. Nhiều năm nay, vào những tháng cao điểm, gia đình thường không đủ hàng để cung cấp cho thị trường", chị Lý tự hào chia sẻ.
Theo chị Lý, toàn bộ quá trình chế biến tinh bột sắn của gia đình đều làm thủ công (Ảnh: Hạnh Linh).
Ông Hoàng Văn Tuấn, Trưởng phòng Kinh tế xã Xuân Du, cho biết toàn xã hiện có 25ha sắn dây, tập trung chủ yếu tại thôn 3 với khoảng 60 hộ dân tham gia trồng và chế biến. Sản phẩm sắn dây của địa phương được tiêu thụ dưới nhiều dạng như củ tươi, sắn luộc và tinh bột sắn. Trong đó, tinh bột là sản phẩm mang lại giá trị kinh tế cao nhất, với giá 170.000-200.000 đồng/kg tùy thời điểm.
"Thời gian tới, xã Xuân Du định hướng mở rộng diện tích trồng sắn dây lên khoảng 50ha. Địa phương sẽ hỗ trợ người dân nâng cao kỹ thuật chế biến, xây dựng thương hiệu, hướng tới đưa sắn dây trở thành sản phẩm chủ lực của xã", ông Tuấn thông tin thêm.
