Theo thông tin từ Bảo tàng Lâm Đồng (đóng tại phường Xuân Hương - Đà Lạt), sau năm 1975, tỉnh Lâm Đồng tiếp nhận một số hiện vật vốn được lưu giữ tại Dinh III (Dinh Bảo Đại - Đà Lạt). Đây là những hiện vật có nguồn gốc từ cung đình triều Nguyễn, có giá trị về lịch sử, văn hóa, cần được lưu giữ, bảo quản và nghiên cứu.
Nơi kho báu được cất giấu
Ông Phan Nhàn, Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng, chia sẻ, có hơn 120 hiện vật quý giá, được vua Bảo Đại đưa từ cung đình Huế vào Đà Lạt trong giai đoạn trước và sau năm 1940.
Cung Nam Phương Hoàng hậu trong khuôn viên Bảo tàng Lâm Đồng, nơi trưng bày một số báu vật triều Nguyễn (Ảnh: Minh Hậu).
Về sau, do sự biến động, thay đổi của lịch sử, số báu vật này được cho vào các rương rồi cất giấu tại góc khuất trong Dinh III. Người quản gia ở Dinh III có thông tin về số báu vật.
Lãnh đạo Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng cho biết, ở giai đoạn Dinh III được chế độ cũ (Việt Nam Cộng hòa) tiếp quản, sử dụng, người quản gia không để thông tin về báu vật lọt ra ngoài. Ngày 3/4/1975, Đà Lạt hoàn toàn giải phóng, chính quyền cách mạng tiếp quản Dinh III, người quản gia thông báo về các rương báu vật để cơ quan chức năng tiếp nhận, quản lý, bảo vệ.
Một số báu vật triều Nguyễn được chế tác từ ngọc được Bảo tàng Lâm Đồng giới thiệu đến công chúng (Ảnh: Minh Hậu).
“Thời điểm đó, chính quyền cách mạng niêm phong số hiện vật để bảo vệ. Về sau, số hiện vật được chuyển vào kho bạc tỉnh Lâm Đồng để đảm bảo an toàn. Đến năm 2016, UBND tỉnh Lâm Đồng có quyết định giao số báu vật này cho Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng quản lý, bảo vệ”, ông Phan Nhàn, Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng thông tin.
Nhiều báu vật độc bản
Qua thẩm định, các chuyên gia nhận định hơn 120 hiện vật là những vật dụng từng được sử dụng trong cung đình triều Nguyễn trong những giai đoạn và đời vua khác nhau. Những hiện vật này gồm nhiều loại hình, chất liệu đa dạng như ngọc, ngà, vàng, bạc… Trong số đó, nhiều báu vật độc bản, được chế tác công phu, tinh xảo bởi bàn tay tài hoa, điêu luyện của nghệ nhân trong các Ngự xưởng, nơi chuyên làm các vật dụng phục vụ cho hoàng cung nhà Nguyễn.
Các hiện vật này quý hiếm, có giá trị về khoa học, lịch sử, ẩn chứa nhiều nét văn hóa đặc trưng của Việt Nam, góp phần quan trọng vào việc nghiên cứu về nhà Nguyễn - triều đại phong kiến cuối cùng ở Việt Nam.
Bộ bình, ly rượu bằng bạc là một trong số các báu vật triều Nguyễn được giới thiệu đến công chúng (Ảnh: Minh Hậu).
Theo Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng, căn cứ vào đặc điểm cụ thể, hơn 120 hiện vật được phân chia thành 5 nhóm gồm: hiện vật biểu trưng địa vị và quyền lực; thờ tự, nghi lễ; văn phòng tứ bảo; trang trí; đồ dùng sinh hoạt.
Trong đó, hiện vật biểu trưng cho quyền lực bao gồm 3 thẻ bài được chế tác từ bạch ngọc, ghi danh các thành viên gia đình vua Khải Định gồm vua Khải Định, Từ Cung Hoàng thái hậu, Hoàng tử Vĩnh Thụy (sau là vua Bảo Đại).
Hiện vật thờ tự và nghi lễ gồm nhiều tượng thờ, đỉnh, lư được chế tác từ ngọc có nhiều màu sắc khác nhau. Đặc biệt, trong số báu vật có chậu ngọc là vật dành cho Vua rửa tay, tẩy trần khi cử hành các đại lễ của triều đình. Chậu này được chế tác từ ngọc, trên vành miệng được bọc vàng dát mỏng, cẩn đá quý, san hô, ngọc nhiều màu sắc.
Ông Phan Nhàn, Phó Giám đốc Bảo tàng Lâm Đồng cho biết, hiện nay, bảo tàng trưng bày, giới thiệu một số trong hơn 120 báu vật đến công chúng. Số còn lại, do cơ sở hạ tầng, trang thiết bị tại bảo tàng chưa được đảm bảo nên cơ quan tiếp tục quản lý, bảo vệ theo quy định.
