Giữa làn sóng công nghệ đang thay đổi từng ngày, tỷ phú Mark Zuckerberg dường như đã tìm thấy ván cược lớn tiếp theo. Thay vì chỉ tập trung vào những phần mềm vô hình, công ty mẹ của Facebook đang âm thầm xây dựng một đội ngũ phần cứng tinh nhuệ.
Những động thái mới nhất vào đầu tháng 4 cho thấy, gã khổng lồ này đang muốn đặt một "siêu trí tuệ cá nhân" vào tay người dùng, hứa hẹn tạo ra những thiết bị có khả năng thay thế chiếc điện thoại thông minh quen thuộc.
Giám đốc Meta Superintelligence Labs, Alexandr Wang (Ảnh: Getty).
Chiêu mộ "tướng tài" và tham vọng vượt mặt smartphone
Theo The Information, Meta Superintelligence Labs (MSL) - bộ phận siêu trí tuệ của hãng - vừa có bước đi đáng chú ý khi chiêu mộ thành công Rui Xu để dẫn dắt mảng phần cứng. Đây là một kỹ sư kỳ cựu từng phụ trách thiết bị thông minh tại ByteDance (công ty mẹ của TikTok), nơi ông từng giúp xuất xưởng hàng triệu thiết bị. Ông cũng dày dặn kinh nghiệm quản lý tại các tập đoàn lớn như Xiaomi, Lenovo và Tencent.
Sự xuất hiện của Rui Xu không phải là ngẫu nhiên. Trước đó, Meta đã âm thầm điều chuyển một số kỹ sư từ mảng thực tế ảo Reality Labs sang MSL. Hai bộ phận này đang phối hợp chặt chẽ để thử nghiệm phần mềm AI ngay trên các phần cứng hiện có. Sự xê dịch nhân sự này cho thấy Meta đang ấp ủ những thiết bị AI hoàn toàn mới, vượt xa chiếc kính thông minh hay thiết bị thực tế ảo thông thường.
Giám đốc MSL, ông Alexandr Wang, từng hé lộ trên một podcast rằng công ty muốn hướng tới một thế giới mà mỗi người đều sở hữu một trợ lý AI cá nhân hóa. Trợ lý này sẽ không bị bó hẹp trong một thiết bị duy nhất.
"Bạn sẽ muốn trợ lý của mình luôn bật, nhìn những gì bạn nhìn, nghe những gì bạn nghe", ông Wang chia sẻ. Mục tiêu của Meta là tạo ra một hệ sinh thái AI hoạt động xuyên suốt trên một "chòm sao" thiết bị khác nhau.
Cuộc đua "đúc chip" và bài toán hạ tầng tỷ USD
Để hiện thực hóa tầm nhìn trên, ý tưởng thôi là chưa đủ mà cần đến một "cơ bắp" hạ tầng khổng lồ. Theo Bloomberg, Meta đã rót hàng tỷ USD vào nghiên cứu và phát triển AI.
Đáng chú ý, hãng không cam chịu làm "người thuê" trong các trung tâm dữ liệu. Meta đã tăng tốc chương trình phát triển dòng chip tăng tốc tùy chỉnh riêng (MTIA) song song với việc sử dụng chip truyền thống của Nvidia.
Nếu muốn trợ lý AI hoạt động mượt mà ngay trên thiết bị của người dùng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào đám mây, phần cứng phải đáp ứng hai tiêu chí vô cùng khắt khe. Đó là tốc độ xử lý cực nhanh và khả năng tiết kiệm năng lượng tối đa. Đây chính là bài toán cốt lõi mà thế hệ thiết bị AI mới phải giải quyết nếu muốn cạnh tranh hiệu năng trên mỗi watt điện với các đối thủ sừng sỏ.
Trong một bức thư ngỏ, CEO Mark Zuckerberg nhấn mạnh mục tiêu của hãng không phải là dùng AI để tự động hóa mọi thứ. Thay vào đó, ông muốn "trao quyền cho từng cá nhân bằng trí tuệ được thiết kế riêng cho cuộc sống của họ".
Góc nhìn này mang tính ứng dụng cao, hướng tới việc hỗ trợ con người thay vì thay thế họ, một hướng đi rất thiết thực và gần gũi với nhu cầu hàng ngày của người dân cũng như giới doanh nghiệp.
Sẵn sàng bạo chi và tái cấu trúc toàn diện
Quá trình xây dựng đế chế AI của Meta diễn ra vô cùng quyết liệt và có phần gấp rút. Theo Bloomberg, vào giữa năm ngoái, Mark Zuckerberg từng tỏ ra không hài lòng với mô hình Llama 4. Ông lập tức yêu cầu nhân viên làm thêm giờ để phát triển một mô hình mới mang tên Behemoth, với tham vọng vượt trội hơn các đối thủ như OpenAI hay Google.
Khi dự án Behemoth gặp trục trặc và phải trì hoãn theo tiết lộ từ The Wall Street Journal, vị tỷ phú này đã trực tiếp xắn tay vào việc. Ông lập các nhóm chat trên WhatsApp để mời gọi chuyên gia, thậm chí mời họ đến tận nhà riêng. Tờ The New York Times cho biết, Zuckerberg sẵn sàng đưa ra các gói đãi ngộ "khủng" từ 1 triệu đến 100 triệu USD để thu hút nhân tài.
Đỉnh điểm của chiến dịch này là việc Meta đầu tư tới 14,3 tỷ USD vào Scale AI và đưa Alexandr Wang về làm Giám đốc AI.
Meta đã rót hàng tỷ USD vào nghiên cứu và phát triển AI (Ảnh: Gigazine).
Sự chuyển mình mạnh mẽ này cũng kéo theo những thay đổi lớn trong nội bộ. Cuối năm 2025, Giám đốc khoa học AI kỳ cựu Yann LeCun đã rời đi để lập công ty riêng. Điều này cho thấy Meta đang quyết tâm làm mới mình, tập trung toàn lực cho mục tiêu siêu trí tuệ và sẵn sàng gạt bỏ những bất đồng về định hướng.
Khác với khoản lỗ hơn 60 tỷ USD vào vũ trụ ảo (metaverse) trước đây vốn chưa bùng nổ như kỳ vọng, AI hiện đã chứng minh được tính ứng dụng thực tế rõ ràng trên thị trường. Từ giáo dục, giải trí đến nâng cao năng suất làm việc, AI đang thực sự thay đổi cuộc sống.
Rào cản lớn nhất của Meta lúc này chính là tốc độ mở rộng phần cứng, nhiệt lượng và chuỗi cung ứng. Đứng trước ngã rẽ quan trọng của ngành công nghệ, Mark Zuckerberg tỏ ra thận trọng nhưng đầy kiên định khi nhận định: "Phần còn lại của thập kỷ này có thể sẽ là giai đoạn quyết định để xác định con đường mà công nghệ này sẽ đi".
