Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), sau hơn một tháng xung đột Trung Đông leo thang khiến nhiều quốc gia rơi vào khủng hoảng năng lượng, Việt Nam vẫn duy trì được an ninh năng lượng nhờ sự chỉ đạo thống nhất của Đảng, Nhà nước cùng nỗ lực của các bộ, ngành và doanh nghiệp.
Thực tế cho thấy Việt Nam đã triển khai một chiến lược bình ổn đa tầng, linh hoạt. Ngay từ trước khi xung đột bùng phát, ngày 3/9, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết 70-NQ/TW, xác định bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia là nền tảng, với quan điểm năng lượng phải đi trước một bước.
Đáng chú ý, Quyết định 385 (ngày 4/3) thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng, tạo cơ chế phối hợp liên ngành trong ứng phó khủng hoảng. Đồng thời, Chính phủ chỉ đạo xây dựng Trung tâm Lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Dung Quất.
Bám sát chỉ đạo, Bộ Công Thương nhanh chóng cụ thể hóa bằng các công cụ điều hành thực tiễn, ban hành hàng loạt chỉ thị yêu cầu bảo đảm nguồn cung, duy trì thông suốt hệ thống phân phối, tổ chức lực lượng quản lý thị trường trực 24/7.
Xe đổ xăng dầu tại một cửa hàng ở Hà Nội (Ảnh: Đỗ Quân).
Thuế bảo vệ môi trường cũng được giảm về 0% đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu hàng không trong khoảng thời gian từ nửa đêm 26/3 đến 15/4. Thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng được điều chỉnh mạnh, từ mức 8-10% xuống còn 0%.
Ngoài ra, doanh nghiệp được miễn kê khai thuế giá trị gia tăng nhưng vẫn được khấu trừ đầu vào. Tổng thể, các biện pháp này ước làm giảm thu ngân sách khoảng 7.200 tỷ đồng mỗi tháng (tương đương 295 triệu USD).
Về điều hành giá, từ ngày 6/3, liên Bộ Công Thương - Tài chính được phép điều chỉnh ngay khi giá cơ sở tăng trên 7%, thay vì chờ hết chu kỳ 7 ngày. Đến ngày 19/3, theo Nghị quyết 55, cơ chế tiếp tục được nới linh hoạt hơn, cho phép điều chỉnh trong vòng một ngày nếu mức biến động vượt 15%, qua đó hạn chế tình trạng dồn tích sốc giá như từng xảy ra ở Thái Lan.
Nhờ các giải pháp đồng bộ, đến ngày 26/3, giá xăng E5 RON 92 giảm còn 23.326 đồng/lít, thấp hơn 6.788 đồng so với đỉnh ngày 24/3, tương đương mức giảm 22,5% chỉ sau vài ngày áp dụng chính sách thuế.
Trong kịch bản không có Quỹ Bình ổn, giá xăng E5 RON 92 có thể lên tới 30.180 đồng/lít, xăng RON 95-III gần 33.700 đồng/lít và dầu hỏa khoảng 38.930 đồng/lít, cao hơn thực tế từ 3.000-5.000 đồng mỗi lít/kg.
So với khu vực, mức tăng giá xăng dầu của Việt Nam thuộc nhóm trung bình - thấp. Trong khi Philippines, Myanmar và Campuchia ghi nhận mức tăng 50-80%, giá xăng dầu trong nước dù biến động mạnh nhưng vẫn được kiểm soát và đang có xu hướng hạ nhiệt.
