Nghĩ chỉ "hơi lệch vai", trẻ phải can thiệp cột sống
Sáng 4/4, Bệnh viện Việt Đức tổ chức chương trình khám, tư vấn và chụp X-quang miễn phí, nhằm sàng lọc và phát hiện sớm các bệnh lý gù, vẹo cột sống ở trẻ em.
Tại buổi khám, nhiều trẻ được phát hiện cong vẹo cột sống nghiêm trọng 60-80 độ, dù trước đó, bé vẫn sinh hoạt bình thường, chỉ "hơi lệch vai" nên cha mẹ không nghĩ là quá nghiêm trọng.
PGS.TS Đinh Ngọc Sơn khám cột sống cho trẻ (Ảnh: Hồng Hải).
Điển hình là trường hợp bé gái 11 tuổi ở Hà Nội, khi khám bác sĩ ghi nhận cột sống đã vẹo tới 63 độ, buộc phải can thiệp. Trước đó, bé vẫn sinh hoạt bình thường, hơi lệch vai.
PGS.TS Đinh Ngọc Sơn, Trưởng khoa Phẫu thuật Cột sống, Bệnh viện Việt Đức, cho biết, gù vẹo cột sống là bệnh lý khá phổ biến ở trẻ với tỷ lệ mắc khoảng 0,5 - 1% dân số.
Nhiều trường hợp không rõ nguyên nhân hoặc xuất phát từ yếu tố bẩm sinh, bệnh lý thần kinh - cơ hoặc thói quen sinh hoạt sai tư thế kéo dài. Có đến 80 - 85% trường hợp bị cong, vẹo cột sống không rõ nguyên nhân, một số bị bệnh bẩm sinh, hoặc mắc bệnh khác liên quan tới thần kinh - cơ.
Việc phát hiện sớm đóng vai trò then chốt trong điều trị hiệu quả, giúp ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng như biến dạng cột sống, ảnh hưởng đến phổi, lồng ngực, thậm chí gây suy hô hấp. Trong trường hợp nặng, một bên phổi có thể bị xẹp, làm suy giảm nghiêm trọng chức năng hô hấp.
Các bác sĩ hội chẩn, đánh giá một trường hợp trẻ bị cong vẹo cột sống (Ảnh: PV).
Phát hiện sớm bằng động tác kiểm tra đơn giản
Đưa con gái 9 tuổi đến khám, chị Hoa ở Hà Nội bất ngờ khi bác sĩ thông báo con chị cong vẹo cột sống 39 độ. Tuy đây không phải mức cong vẹo nặng, nhưng khi trẻ bắt đầu bước vào thời điểm dậy thì, tốc độ cong vẹo sẽ nhanh hơn.
Chị cho biết, chị mới phát hiện con hơi gù một bên vai được hơn một tháng, trong một lần tắm cho trẻ. Vì thế, khi biết có buổi khám miễn phí tại Bệnh viện Việt Đức, chị đã đăng ký khám cho con. Khi đưa con đi khám, chị nghĩ khám cho yên tâm, nhưng không nghĩ đến mức độ con phải can thiệp.
PGS Sơn cho biết, trẻ sẽ được khám chuyên sâu để tìm căn nguyên gây cong vẹo cột sống. Đánh giá ban đầu, trẻ chưa cần can thiệp phẫu thuật, mà có thể đeo đai chỉnh hình và tập thể dục, vật lý trị liệu.
Theo PGS Sơn, nguyên tắc quan trọng nhất trong điều trị vẹo cột sống là phát hiện sớm và can thiệp kịp thời. Nếu được phát hiện ở giai đoạn đầu, trẻ có nhiều lựa chọn điều trị, tránh được cuộc phẫu thuật.
Ở giai đoạn nhẹ, trẻ có thể chỉ cần tập các bài tập phục hồi chức năng, bơi lội hoặc vận động phù hợp để cải thiện tư thế. Khi bệnh tiến triển hơn, bác sĩ sẽ chỉ định thêm áo chỉnh hình. Tuy nhiên, việc đeo áo không thể thay thế tập luyện.
Khi các biện pháp bảo tồn không còn hiệu quả hoặc độ cong quá lớn, bác sĩ mới cân nhắc phẫu thuật. Với trẻ đang ở độ tuổi phát triển sẽ được áp dụng kỹ thuật nẹp tăng trưởng cải tiến. Phương pháp này giúp nắn chỉnh, kiểm soát biến dạng và cho phép cột sống tiếp tục phát triển, giảm thiểu số lần phẫu thuật.
Theo PGS Sơn, một trong những nguyên nhân khiến nhiều trẻ vẹo cột sống đến viện muộn là do phụ huynh chưa chú ý các dấu hiệu ban đầu.
Theo các bác sĩ, phụ huynh có thể tự kiểm tra cho con tại nhà. Khi trẻ đứng thẳng, hãy quan sát xem hai vai có cân đối không, có bên cao bên thấp hay không.
Tư thế đứng thẳng chân, khom lưng, 2 tay chạm gối giúp quan sát bất thường ở cột sống (Ảnh: Hồng Hải).
Động tác kiểm tra thứ hai rất dễ quan sát, là cho trẻ đứng thẳng chân, khom lưng về phía trước, 2 tay chạm gối. Ở tư thế này, bố mẹ hoàn toàn có thể quan sát 2 bên vai của trẻ có cân đối không. Nếu có bên gồ cao hơn so với bên còn lại, cảnh báo có dấu hiệu về cột sống, nên đưa trẻ đi khám.
PGS Sơn lưu ý, thói quen ngồi sai tư thế là yếu tố làm nặng thêm tình trạng cong vẹo cột sống. Vì thế, bố mẹ hãy luôn nhắc trẻ ngồi đúng tư thế. Ngoài ra, sau giờ học, trẻ nên vận động, chơi thể thao. Các bộ môn như đu xà, bơi... rất tốt trong việc kéo dãn cột sống của trẻ.
