Cảnh báo biến thể C1 của chủng EV71 độc lực cao
Đáng chú ý, biến thể C1 của chủng EV71 đã xuất hiện. Biến thể này có độc lực cao và khả năng "né miễn dịch", khiến trẻ từng mắc bệnh vẫn có nguy cơ tái nhiễm cao.
Phân bố kiểu gen Enterovirus (EV71) giai đoạn 2011-2026 (Ảnh: Viện Pasteur TPHCM).
Bác sĩ Luân phân tích, chủng EV71 thường gây bệnh nặng hơn các chủng khác, tuy nhiên lại dễ bị bỏ sót vì nhiều lý do.
Thứ nhất, nổi ban rất ít hoặc kín đáo. Nhiều trường hợp trẻ vào viện trong tình trạng nguy kịch, suy hô hấp, sốc tim mà không hề có hồng ban hay loét miệng rõ rệt.
Thứ hai, gây tổn thương não cấp tính. Virus ít biểu hiện tổn thương da mà tấn công thẳng vào hệ thần kinh trung ương, gây tổn thương nghiêm trọng các cơ quan và tử vong nhanh chóng chỉ trong vòng 12-24 giờ.
"Khi trẻ nhiễm biến chủng trên, hầu hết các trường hợp nhập viện trễ trong tình trạng nguy kịch không có dấu hiệu nổi hồng ban rõ ràng, dẫn đến bỏ sót bệnh", bác sĩ Luân nói.
Một trường hợp trẻ mắc tay chân miệng nặng, điều trị ở TPHCM (Ảnh: Hoàng Lê).
Về con đường lây lan, BSCKI Võ Thành Luân chia sẻ, virus lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ người bệnh. Do đó, để bảo vệ trẻ, phụ huynh cần thực hiện nghiêm túc nguyên tắc "3 sạch" theo khuyến cáo của Bộ Y tế.
Đó là bàn tay sạch (rửa tay thường xuyên bằng xà phòng cho cả trẻ và người chăm sóc), ăn uống sạch (ăn chín, uống sôi, tuyệt đối không dùng chung vật dụng cá nhân hay mớm thức ăn cho trẻ) và môi trường sạch (thường xuyên khử khuẩn bề mặt tiếp xúc và đồ chơi; cách ly trẻ bệnh tại nhà tối thiểu 10-14 ngày đầu của bệnh).
4 dấu hiệu nguy hiểm phụ huynh cần nhớ
Cũng theo bác sĩ Luân, khi bệnh bắt đầu có dấu hiệu tác động lên hệ thần kinh, mỗi phút giây chậm trễ đều có thể ảnh hưởng đến tính mạng của trẻ. Phụ huynh cần đưa con mình đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu phát hiện các biểu hiện "báo động", ngay cả khi không thấy hồng ban hay loét miệng.
Một là, trẻ giật mình chới với. Trẻ giật mình nẩy người khi bắt đầu ngủ hoặc ngay cả khi đang thức, nếu tần suất 2 lần trong 30 phút là tình trạng nguy hiểm.
Hai là, trẻ sốt cao khó hạ. Trẻ sốt kéo dài hơn 48 giờ và không đáp ứng với các loại thuốc hạ sốt thông thường.
Ba là, trẻ rối loạn vận động. Trẻ đi đứng loạng choạng, mất thăng bằng, run chi, tay chân yếu hoặc ngồi không vững.
Bốn là, trẻ nôn ói và bứt rứt. Trẻ nôn vọt, nôn nhiều lần trong ngày; quấy khóc dai dẳng, lừ đừ hoặc trằn trọc không yên.
Thứ trưởng Bộ Y tế thăm trẻ điều trị tay chân miệng tại Bệnh viện Nhi đồng 2 (Ảnh: Hoàng Lê).
"Hiện nay, bệnh tay chân miệng chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, mà chủ yếu là hỗ trợ và can thiệp hồi sức tích cực tùy theo mức độ nặng. Nếu phát hiện sớm ở giai đoạn đầu, trẻ có cơ hội hồi phục tốt.
Ngược lại, nếu chậm trễ do chủ quan, virus EV71 sẽ gây tổn thương não bộ và tim mạch không thể hồi phục. Trẻ sẽ rơi vào trạng thái sốc, tổn thương đa cơ quan, phù phổi cấp với nguy cơ tử vong rất cao hoặc để lại di chứng thần kinh nặng nề lâu dài", bác sĩ khuyến cáo.
Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM (HCDC), tính đến cuối tháng 3, toàn thành phố đã ghi nhận hơn 9.100 ca mắc tay chân miệng, tăng 191,5% so với cùng kỳ năm 2025.
Trước tình hình trên, ngành y tế TPHCM đã tăng cường phối hợp với ngành giáo dục trong công tác phòng, chống dịch bệnh tại trường học. HCDC cũng thực hiện theo dõi sát diễn biến dịch bệnh và tăng cường giám sát hỗ trợ công tác phòng chống dịch tại các phường, xã, đặc khu.
