Nhân dịp 65 năm ngày mất danh nhân Ưng Bình Thúc Giạ Thị (1961-2026), Bảo tàng lịch sử thành phố Huế phối hợp với các đơn vị, cá nhân liên quan tổ chức nhiều hoạt động nhằm tri ân nhà nho, thi sĩ nổi tiếng này.
Đặc biệt tại di tích lịch sử Châu Hương Viên, nơi gắn liền với cuộc đời của Ưng Bình Thúc Giạ Thị có nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ đặc sắc, trong đó có biểu diễn ca Huế thính phòng.
Ca Huế thính phòng, loại hình sinh hoạt văn hóa đậm chất cố đô được danh nhân Ưng Bình Thúc Giạ Thị định hình, nâng tầm (Ảnh: Vi Thảo).
Ông tốt nghiệp Trường Quốc học Huế năm 1904, sau đó đỗ đầu kỳ thi Ký Lục. Danh nhân Ưng Bình nổi tiếng là vị quan thanh liêm dưới thời triều Nguyễn, đảm nhận nhiều vị trí quan trọng.
Năm 1933, ông hồi hưu, được thăng hàm Thượng Thư Tri Sự, đến năm 1943, được thăng Hiệp tá Đại học sĩ.
Sau khi rời chốn quan trường, Ưng Bình mua lại mảnh vườn để xây dựng Châu Hương Viên với không gian chính là ngôi nhà 3 gian 2 chái và một số công trình phụ trợ. Cũng chính tại đây, ông lập ra Hương Bình thi xã vang bóng một thời.
Di tích Châu Hương Viên "hồi sinh" sau thời gian bị hoang hóa, xuống cấp kéo dài (Ảnh: Vi Thảo).
Năm 1961, Ưng Bình Thúc Giạ Thị qua đời tại Châu Hương Viên, khép lại một cuộc đời giàu cống hiến. Ông đã để lại cho đời gần 2.000 bài thơ chữ Việt và chữ Hán. Ông còn có công lớn trong việc hình thành và phát triển ca Huế thính phòng và đến nay loại hình này đã trở thành “đặc sản” vùng đất cố đô.
Trong con người thi sĩ Ưng Bình hội tụ những phẩm chất đẹp đẽ của lớp trí thức xưa: sự uyên bác đi cùng lòng khiêm nhường, trách nhiệm với quốc gia gắn liền với tình yêu tha thiết đối với văn hóa dân tộc.
Không gian thanh nhã, trầm lắng, sâu sắc và rất Huế tại Châu Hương Viên (Ảnh: Vi Thảo).
Ông Hải cho rằng trong bối cảnh Huế đã trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, đang từng bước định hình mình như một đô thị di sản, xanh và sáng tạo, những không gian như Châu Hương Viên càng trở nên có ý nghĩa.
Do đó, thành phố Huế sẽ tiếp tục làm giàu nền tảng khoa học cho di tích, thông qua việc nghiên cứu sâu hơn về cuộc đời và di sản của danh nhân Ưng Bình, đẩy mạnh công tác số hóa tư liệu.
Châu Hương Viên cần được phát triển như một “không gian văn hóa sống”, nơi thường xuyên diễn ra các hoạt động thơ ca, ca Huế, giao lưu học thuật, giáo dục di sản.
Từng là địa điểm hội tụ các nhà văn, nhà thơ nổi tiếng một thời, nhưng Châu Hương Viên đã có khoảng thời gian bị hoang hóa kéo dài, không ai chăm sóc, ngôi nhà chính xuống cấp nghiêm trọng.
Cuối năm 2019, Châu Hương Viên được công nhận di tích lịch sử cấp tỉnh và bàn giao Bảo tàng lịch sử thành phố Huế quản lý.
Năm 2021, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế) phê duyệt dự án bảo tồn, tu bổ di tích Ưng Bình tại Châu Hương Viên, với nguồn kinh phí hơn 10 tỷ đồng. Đến tháng 6/2024, công trình hoàn thành, bàn giao và đưa vào phục vụ tham quan, trải nghiệm.
