Bắt đầu từ tháng 5 tới, các nhà máy lọc dầu tại châu Á sẽ phải trả thêm một khoản phí chưa từng có để mua được những thùng dầu thô từ Vịnh Ba Tư.
Con số 19,50 USD cho mỗi thùng dầu phụ phí mà "ông lớn" Saudi Aramco vừa thiết lập không chỉ là một kỷ lục mới, mà còn là minh chứng rõ nét nhất cho "sức nóng" của thị trường năng lượng toàn cầu lúc này.
Giữa bối cảnh eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch của thế giới - vẫn đang hạn chế lưu thông, câu chuyện giá cả và nguồn cung đang trở thành bài toán sát sườn với mọi nền kinh tế, từ các tập đoàn lớn đến chi phí sinh hoạt của người dân.
Saudi Aramco đã thiết lập mức chênh lệch cao kỷ lục cho dầu thô bán cho các khách hàng châu Á trong bối cảnh gián đoạn ở Eo biển Hormuz ảnh hưởng đến thị trường năng lượng toàn cầu (Ảnh: EnergyIntel).
Kỷ lục của châu Á và bức tranh giá cả toàn cầu
Theo thông tin từ Bloomberg, tập đoàn năng lượng quốc doanh Saudi Aramco vừa quyết định nâng giá bán dầu chủ lực cho các khách hàng châu Á lên mức cao chưa từng có. Cụ thể, dầu Arab Light giao tháng 5 sẽ gánh thêm mức chênh lệch 19,50 USD/thùng so với giá chuẩn khu vực.
Dù là một con số kỷ lục, giới phân tích và các nhà giao dịch cho rằng thị trường đã phần nào "thở phào". Trước đó, một khảo sát của Bloomberg từng dự báo mức phụ phí này có thể vọt lên tới 40 USD/thùng do những lo ngại về đứt gãy chuỗi cung ứng.
Đáng chú ý, thị trường đang chứng kiến một hiện tượng hiếm gặp khi dầu WTI của Mỹ giao dịch ở mức 111,20 USD/thùng, cao hơn cả dầu chuẩn quốc tế Brent. Sự chênh lệch ngược này phản ánh rõ nét sự xáo trộn của dòng chảy năng lượng khi nguồn cung từ Vịnh Ba Tư gặp trở ngại.
Lời hứa "trên giấy" của OPEC+ và nút thắt Hormuz
Giữa bối cảnh chi phí leo thang, Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và đối tác (OPEC+) đã mang đến một tín hiệu tích cực. Theo Reuters, nhóm 8 thành viên chủ chốt quản lý sản lượng đã đồng ý nâng hạn ngạch thêm 206.000 thùng/ngày trong tháng 5.
Tuy nhiên, giới chuyên gia đánh giá động thái này hiện tại mang ý nghĩa biểu tượng nhiều hơn. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở việc eo biển Hormuz - nơi tiếp nhận hơn 20% lượng dầu toàn cầu - vẫn đang bị hạn chế lưu thông do các căng thẳng địa chính trị.
Hãng tư vấn Energy Aspects gọi mức tăng hạn ngạch này là mang tính "học thuật". Đồng quan điểm, ông Jorge Leon, trưởng bộ phận phân tích địa chính trị tại Rystad Energy, nhận định rằng khi eo biển Hormuz chưa khơi thông hoàn toàn, những thùng dầu bổ sung từ OPEC+ hầu như không tạo ra nhiều khác biệt thực tế cho thị trường.
Dữ liệu từ OilPrice cho thấy, sản lượng của OPEC trong tháng 3 chỉ đạt 21,57 triệu thùng/ngày, mức thấp nhất kể từ tháng 6/2020. Các quốc gia chủ chốt như Kuwait, Iraq, UAE và Ả Rập Saudi đều ghi nhận mức sụt giảm lớn khi hoạt động xuất khẩu gặp khó. Trong toàn khối, chỉ có Venezuela và Nigeria là hai thành viên hiếm hoi duy trì được đà tăng sản lượng.
Sự gián đoạn tại eo biển Hormuz được ước tính làm mất khoảng 12 đến 15 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương 15% nguồn cung toàn cầu. Dù vậy, quyết định của OPEC+ vẫn cho thấy sự sẵn sàng can thiệp và bơm thêm thanh khoản cho thị trường ngay khi tuyến đường thủy này hoạt động bình thường trở lại.
OPEC+ sẽ nâng hạn ngạch sản xuất thêm 206.000 thùng/ngày cho tháng 5, nhưng mức tăng này chủ yếu tồn tại trên giấy do các thành viên chính không thể tăng sản lượng vì chiến sự (Ảnh: Pardafas).
Thách thức hạ tầng và nỗ lực bình ổn thị trường
Không chỉ đối mặt với bài toán vận chuyển, chuỗi cung ứng năng lượng còn đang chịu áp lực từ hệ thống cơ sở hạ tầng. Báo cáo từ The Guardian cho biết, các cơ sở dầu mỏ tại Kuwait, UAE và Bahrain gần đây đã chịu nhiều tổn thất do các thiết bị bay không người lái (drone) nhắm mục tiêu.
Tại Kuwait, Tập đoàn Dầu khí Kuwait (KPC) ghi nhận thiệt hại tại các công ty con và khu vực dầu mỏ Shuwaikh. Việc khắc phục những sự cố này đòi hỏi nguồn lực lớn. Ủy ban Giám sát Liên Bộ của OPEC+ bày tỏ sự quan tâm đặc biệt, bởi chi phí sửa chữa các cơ sở năng lượng rất đắt đỏ và tốn thời gian, ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ phục hồi nguồn cung.
Sự gián đoạn này đang tạo ra những tác động dây chuyền. Theo Economic Times, ông Amin H. Nasser, CEO của Saudi Aramco, tiết lộ đã có khoảng 180 triệu thùng dầu bị gián đoạn tính đến thời điểm hiện tại. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng sống còn của việc bảo vệ các tuyến đường hàng hải quốc tế để đảm bảo dòng chảy năng lượng không bị đứt gãy.
Mặc dù tình hình còn nhiều thử thách, thị trường vẫn xuất hiện những điểm sáng nhỏ. Dữ liệu vận tải gần đây cho thấy một tàu chở dầu của Iraq đã đi qua eo biển Hormuz an toàn sau khi nhận được sự miễn trừ, theo TBS News. Dù số lượng tàu chấp nhận rủi ro chưa nhiều, đây vẫn là một tín hiệu cho thấy các hoạt động giao thương đang tìm cách thích ứng.
Quyết định duy trì cam kết tăng sản lượng của OPEC+ cho thấy các nhà sản xuất lớn đã chuẩn bị sẵn kịch bản phục hồi. Cuộc họp tiếp theo của nhóm dự kiến diễn ra vào ngày 3/5 tới đây chắc chắn sẽ là tâm điểm chú ý của giới đầu tư.
