Tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz (Ảnh: Sana).
Theo hãng tin bán chính thức Tasnim của Iran, khoản tiền này sẽ được Tehran dùng cho công tác tái thiết hậu xung đột. Chưa rõ cơ chế thu phí sẽ được tiến hành ra sao. Phía Oman chưa bình luận về thông báo từ phía Iran.
Diễn biến này xảy ra sau khi Mỹ và Iran đạt được lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần, một dấu hiệu cho thấy căng thẳng ở Trung Đông đã bắt đầu hạ nhiệt.
Eo biển Hormuz trên thực tế đã bị đóng kể từ khi chiến sự bắt đầu, với dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy chỉ khoảng 5% lưu lượng vận tải so với trước xung đột còn đi qua được. Một số tàu chở dầu vẫn có thể đi qua, ví dụ Pakistan và Ấn Độ đã đàm phán với Iran để đảm bảo quyền đi lại cho một số tàu treo cờ của họ.
Trước đó, có thông tin nói rằng Iran đã thu tới 2 triệu USD cho mỗi tàu đi qua Hormuz. Hiện chưa rõ có đơn vị vận hành tàu nào thực sự trả khoản phí này hay chưa.
Eo biển rộng 34km này nằm trong vùng lãnh hải của cả Oman và Iran và từ trước xung đột, 2 nước chưa từng áp dụng thu phí.
Mặt khác, phía Tehran cho biết, việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz sẽ chỉ có thể thực hiện sau khi có sự phối hợp với Lực lượng Vũ trang Iran. Một trong những điểm quan trọng trong thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 2 tuần giữa Iran và các đối thủ Mỹ - Israel là tình hình tại eo biển Hormuz trong thời gian này.
Trong một tuyên bố do Ngoại trưởng Abbas Araqchi đưa ra và sau đó được Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng lại, có đoạn: “Trong thời gian 2 tuần, việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz sẽ có thể thực hiện thông qua sự phối hợp với Lực lượng Vũ trang Iran và có tính đến các hạn chế kỹ thuật". Hiện chưa rõ hạn chế kỹ thuật mà phía Iran đề cập tới là gì.
Các cuộc thảo luận tiếp theo, bao gồm tương lai của eo biển Hormuz và các khía cạnh khác của một nền hòa bình lâu dài, nhiều khả năng sẽ được đưa ra trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Israel, dự kiến bắt đầu tại Islamabad, Pakistan vào ngày 10/4.
Vị trí eo biển Hormuz (Ảnh: BBC).
Khi đồng ý ngừng bắn, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Iran đã đưa ra một đề xuất gồm 10 điểm, là “cơ sở khả thi” cho đàm phán, và ông kỳ vọng thỏa thuận sẽ được “hoàn tất và chính thức ký kết” trong khoảng thời gian 2 tuần ngừng bắn.
“Chúng tôi đã nhận được đề xuất 10 điểm từ Iran và tin rằng đây là cơ sở khả thi để đàm phán. Gần như tất cả các điểm bất đồng trước đây giữa Mỹ và Iran đã được thống nhất, nhưng khoảng thời gian hai tuần sẽ cho phép hoàn tất và ký kết thỏa thuận”, ông nói, dù không nêu chi tiết các nội dung cụ thể.
Theo Reuters, mức phí quá cảnh sẽ thay đổi tùy thuộc vào loại tàu, hàng hóa chuyên chở và các điều kiện liên quan. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi tuần trước cho biết Tehran đang soạn thảo một cơ chế phối hợp với Oman về vấn đề này, nhấn mạnh rằng động thái nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông, chứ không phải để hạn chế.
