Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif (Ảnh: Reuters).
Ngày 8/4, Thủ tướng Shehbaz Sharif cho biết Mỹ và Iran, cùng các đồng minh của họ, đã đồng ý một lệnh ngừng bắn “trên toàn bộ các mặt trận” sau nỗ lực hòa giải của chính phủ ông.
Ông Sharif nói rằng lệnh đình chiến kéo dài 2 tuần, vốn đã được Tổng thống Donald Trump và Tehran công bố trước đó, sẽ dẫn tới các cuộc đàm phán tại thủ đô Pakistan.
“Pakistan đã đạt được một trong những thắng lợi ngoại giao lớn nhất trong nhiều năm”, chuyên gia Nam Á Michael Kugelman nhận định trên X.
Vị thế đặc biệt
“Pakistan có vị thế đặc biệt khi là quốc gia duy nhất trong khu vực duy trì quan hệ tốt với cả Mỹ và Iran”, ông Asif Durrani, cựu đại sứ của nước này tại Tehran, cho biết.
Pakistan có chung đường biên giới dài khoảng 900km ở phía tây nam với Iran, đồng thời có mối liên hệ sâu sắc về lịch sử, văn hóa và tôn giáo.
Pakistan là quốc gia có dân số Hồi giáo dòng Shiite lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Iran.
Iran là quốc gia đầu tiên công nhận Pakistan sau khi nước này giành độc lập năm 1947. Pakistan cũng đáp lại bằng việc công nhận nước Cộng hòa Hồi giáo Iran sau cuộc cách mạng năm 1979.
Pakistan cũng đại diện cho một số lợi ích ngoại giao của Iran tại Washington, nơi Tehran không có đại sứ quán.
Tổng tham mưu trưởng quân đội Pakistan, Thống chế Asim Munir, đã xây dựng mối quan hệ cá nhân với Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Ông Munir đã tới Washington cùng Thủ tướng Sharif vào năm 2025 sau khi căng thẳng bùng phát giữa Pakistan và Ấn Độ.
Ông Sharif ca ngợi sự can thiệp “táo bạo và có tầm nhìn” của ông Trump, trong khi ông Munir cho rằng nhà lãnh đạo Mỹ xứng đáng nhận giải Nobel Hòa bình vì đã ngăn chặn leo thang giữa hai quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân. Về Iran, ông Trump cho rằng Pakistan hiểu rõ quốc gia này “hơn hầu hết các nước khác”.
Tại khu vực, Pakistan cũng có vị thế nhất định. Pakistan và Ả rập Xê út đã ký một thỏa thuận phòng thủ chung mang tính chiến lược vào năm 2025, củng cố quan hệ lâu dài nhưng cũng hạn chế mức độ Islamabad có thể ủng hộ Tehran.
Chính phủ của ông Sharif đã nhanh chóng duy trì quan hệ chặt chẽ với Riyadh, và Thủ tướng gần đây đã tới đây để hội đàm với Thái tử Mohammed bin Salman. Pakistan cũng có quan hệ thân thiết với Bắc Kinh, quốc gia mà ông Trump cho rằng đã góp phần đưa Iran tới bàn đàm phán.
Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar đã chủ trì cuộc họp với các người đồng cấp từ Ả rập Xê út, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập vào tháng 3 để thảo luận giảm leo thang, sau đó bay tới Bắc Kinh để tiếp tục đàm phán.
Trung Quốc, đối tác thương mại lớn nhất của Iran, sau đó cùng đồng minh Nam Á lâu năm kêu gọi một kế hoạch chấm dứt xung đột tại Trung Đông, đồng thời ủng hộ “vai trò độc đáo và quan trọng của Pakistan trong việc hạ nhiệt tình hình”.
Đàm phán trực tiếp Islamabad
Việc giữ trung lập mang lại lợi ích kinh tế cho Pakistan, quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu dầu và khí đốt qua eo biển Hormuz và muốn tránh bị cuốn vào xung đột ngay sát biên giới.
Sự gián đoạn kéo dài sẽ làm trầm trọng thêm nguồn cung nhiên liệu, đẩy giá tăng cao và buộc chính phủ vốn đang thiếu ngân sách phải áp dụng thêm các biện pháp thắt lưng buộc bụng.
Một kết thúc lâu dài cho cuộc xung đột không chỉ giúp ổn định khu vực mà còn nâng cao vị thế quốc tế của Pakistan.
Thủ tướng Pakistan cho biết ông sẽ chào đón các phái đoàn Mỹ và Iran tới thủ đô từ ngày 10/4.
“Iran sẽ cảm thấy thoải mái hơn tại Islamabad, đó là lý do nước này chấp nhận vai trò trung gian của Pakistan”, ông Durrani nói, đồng thời cho rằng Pakistan có thể giúp 2 bên giải quyết các khác biệt còn tồn tại.
Nếu các cuộc đàm phán diễn ra trực tiếp, “Pakistan có thể hỗ trợ điều chỉnh tình hình nếu rơi vào bế tắc,” ông nói thêm, đồng thời cho biết các quan chức Pakistan cũng có thể đóng vai trò trung gian nếu 2 bên không gặp mặt trực tiếp.
