Tại một hội nghị bitcoin nhộn nhịp ở El Salvador, một cuộc đối chất căng thẳng đã diễn ra. Nhà báo từng đoạt giải Pulitzer, John Carreyrou, trực tiếp đưa ra hàng loạt bằng chứng trước mặt Adam Back - một nhà khoa học máy tính người Anh.
Theo mô tả của The New York Times, người đàn ông 55 tuổi tỏ ra lúng túng, đỏ mặt và đôi lúc "lỡ lời" như thể đang nói về chính mình dưới cái tên Satoshi Nakamoto. Khoảnh khắc này là đỉnh điểm của cuộc điều tra kéo dài hơn một năm, nhằm giải mã bí ẩn lớn nhất kỷ nguyên số.
Đã 17 năm kể từ khi bản cáo bạch dài 9 trang khai sinh ra bitcoin xuất hiện ở một góc khuất của Internet. Giờ đây, câu trả lời cho danh tính thật sự của vị cha đẻ nắm giữ khối tài sản khổng lồ dường như đang nằm ngay trước mắt giới đầu tư toàn cầu.
Danh tính của Satoshi Nakamoto - cha đẻ bitcoin - vẫn là một trong những bí ẩn dai dẳng nhất của thế giới công nghệ gần 2 thập kỷ qua (Ảnh minh họa: Bitcoin Magazine).
Hé lộ "dấu vân tay" ngôn ngữ và bộ gen cốt lõi của bitcoin
Theo The New York Times, cuộc truy tìm bắt đầu từ việc phân tích cơ sở dữ liệu khổng lồ gồm hơn 134.000 bài viết của 620 chuyên gia mật mã trên các diễn đàn từ thập niên 90. Nhóm phóng viên đã sử dụng trí tuệ nhân tạo để bóc tách từng thói quen viết lách nhỏ nhất.
Kết quả chỉ ra cái tên duy nhất trùng khớp hoàn toàn, đó là Adam Back. Cả hai đều có thói quen dùng hai khoảng trắng giữa các câu, luân phiên sử dụng chính tả Anh - Mỹ và có chung những "nỗi ám ảnh" về việc chống thư rác.
Họ thường nhầm lẫn giữa "it's" và "its", hay có cách dùng dấu gạch nối bất thường. Thậm chí, AI phát hiện 325 lỗi dùng dấu gạch nối đặc trưng của Satoshi, thì Back trùng tới 67 trường hợp. Các cụm từ hiếm gặp như "partial pre-image" hay "burning the money" đều được cả hai sử dụng theo cách giống hệt nhau.
Dưới góc độ kỹ thuật số, Back chính là người đã vẽ ra "bản thiết kế" cho bitcoin. Theo The Telegraph, từ năm 1997, ông đã tạo ra Hashcash - một hệ thống giải thuật toán mà sau này trở thành nền tảng cho hoạt động "đào" tiền mã hóa.
Đáng chú ý, từ cuối thập niên 90, Back đã phác thảo một mạng lưới phi tập trung, có cơ chế khan hiếm để chống lạm phát và độc lập với hệ thống ngân hàng. Những ý tưởng nền tảng này sau đó đã được Satoshi Nakamoto hiện thực hóa hoàn hảo vào năm 2008.
Bài báo gọi tên Adam Back - nhà khoa học máy tính người Anh - là ứng viên hàng đầu cho danh tính cha để bitcoin (Ảnh: CNBC).
Dòng thời gian bí ẩn và khối tài sản hàng chục tỷ USD
Tuy nhiên, đúng vào thời điểm bitcoin ra đời năm 2008, ông lại chìm vào im lặng hoàn toàn. Phải đến tháng 6/2011, tức là đúng 6 tuần sau khi Satoshi Nakamoto tuyên bố rút lui và biến mất khỏi internet, Back mới lần đầu tiên nhắc đến Bitcoin.
Sự trùng hợp này không chỉ là câu chuyện của giới công nghệ, mà còn mang sức nặng khổng lồ về mặt kinh tế. Hiện tại, ví điện tử của Satoshi đang nắm giữ khoảng 1,1 triệu bitcoin chưa từng được dịch chuyển.
Tùy thuộc vào biến động thị trường, khối tài sản này trị giá từ 79 tỷ đến 118 tỷ USD. Theo The Telegraph, con số này đủ sức đưa cha đẻ bitcoin lên vị trí người giàu thứ 22 toàn cầu, vượt qua vô số ông trùm tài chính truyền thống.
Lời phủ nhận và triết lý không thể phá vỡ của thị trường
Đứng trước những bằng chứng ngày càng dày đặc, Adam Back vẫn kiên quyết bác bỏ. Theo The Guardian, trong một chuỗi bài đăng trên mạng xã hội X, ông khẳng định mình không phải là vị công nghệ gia bí ẩn đó và cho rằng mọi thứ chỉ là sự trùng hợp.
Dù Back từng cung cấp email cho thấy Satoshi đã liên hệ với ông năm 2008 để chứng minh hai người là khác nhau, nhưng lại xuất hiện mâu thuẫn. Bài viết về Hashcash của Back đã đề cập đến ý tưởng "b-money", trong khi email lại cho thấy Satoshi không hề biết về khái niệm này. Khi được yêu cầu cung cấp dữ liệu gốc để xác minh, ông đã không phản hồi.
Dù vậy, Back nhấn mạnh việc không ai biết Satoshi là ai thực chất lại là điều tốt nhất cho thị trường tiền mã hóa. Sự ẩn danh giúp bitcoin được nhìn nhận như một loại tài sản mới, một hàng hóa kỹ thuật số khan hiếm, thay vì bị phụ thuộc vào một cá nhân.
Bí ẩn về người tạo ra bitcoin trở nên hấp dẫn do quy mô ảnh hưởng khi dồng tiền số này hiện đã phát triển thành một hệ sinh thái trị giá hàng nghìn tỷ USD (Ảnh: Techweez).
Cộng đồng chuyên gia và nhà đầu tư hiện vẫn chia rẽ sâu sắc. Trên nền tảng dự đoán Polymarket, một người dùng nổi tiếng khẳng định tin tưởng 99% Back chính là Satoshi vì những dấu hiệu quá rõ ràng.
Tuy nhiên, Giáo sư Stephen Murdoch từ University College London nhận định trên The Guardian rằng đây vẫn chưa phải là bằng chứng mang tính quyết định. Ông vẫn nghiêng về giả thuyết Hal Finney, vì thông thường người ta sẽ gửi giao dịch thử nghiệm đầu tiên cho chính mình. Trong khi đó, chuyên gia Jacky Mallett lại cho rằng Satoshi gần như chắc chắn là một nhóm người.
Cho đến nay, toàn bộ lập luận vẫn mang tính suy luận dựa trên các mô hình ngôn ngữ và sự trùng hợp về thời gian. Bằng chứng duy nhất có thể xác nhận danh tính Satoshi Nakamoto là chữ ký mật mã từ khóa riêng của những chiếc ví bitcoin đầu tiên.
Chừng nào “kho bitcoin” của Satoshi Nakamoto còn chưa dịch chuyển, bí ẩn 17 năm vẫn sẽ tiếp tục khiến thị trường tò mò. Và có lẽ, câu trả lời hoàn hảo nhất cho cuộc truy tìm này chính là lời khẳng định của Adam Back khi khép lại những tranh cãi: "Chúng ta đều là Satoshi".
