Tướng công an tranh luận việc buộc công chứng hợp đồng mua bán bất động sản

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng được các đại biểu Quốc hội bàn thảo trong phiên làm việc tại hội trường, sáng 11/4.

Trình Quốc hội lần này, Chính phủ đề xuất sửa luật theo hướng bổ sung giao dịch đặt cọc để mua bán bất động sản thuộc thẩm quyền công chứng của công chứng viên.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn, Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, cho rằng nội dung này cần phải báo cáo rõ trước Quốc hội.

Ông Hoàn cho biết theo quy định của pháp luật về đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản thì hợp đồng mua bán, tặng cho, chuyển nhượng, góp vốn bắt buộc phải công chứng.

"Nếu coi giao dịch đặt cọc để mua bán bất động sản không tách rời khỏi hợp đồng mua bán bất động sản thì phải công chứng, nhưng theo luật Kinh doanh bất động sản hiện nay, giao dịch đặt cọc mua bán bất động sản không phải công chứng", ông Hoàn nói.

Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp phản ánh khi nhiều người muốn công chứng hợp đồng đặt cọc mua bán bất động sản nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên. Nhưng thực tế, không ít trường hợp người bán gặp bất lợi do hợp đồng đặt cọc.

Điều 328 Bộ luật Dân sự, nếu người mua không thực hiện cam kết như hợp đồng đặt cọc thì bên bán được bán cho người khác, các quy định hiện hành cũng không cấm điều này.

Tuy nhiên, ông Hoàn chỉ ra bất cập khi không thể thực hiện công chứng hợp đồng mua bán nhà đất cho người khác, trong trường hợp hợp đồng đặt cọc đã công chứng chưa bị xóa bỏ. Trong khi tòa án căn cứ theo hợp đồng đã công chứng, chỉ hủy bỏ khi các bên yêu cầu hủy bỏ hợp đồng.

"Điều này gây bất lợi cho bên bán, nếu khi ký hợp đồng đặt cọc không quy định điều khoản đơn phương chấm dứt hợp đồng, người bán sẽ không thực hiện được quyền của mình nếu bên mua không thực hiện cam kết, nhưng cũng không chịu hủy”, vị đại biểu tỉnh Thanh Hóa cho biết không ít trường hợp bên mua lợi dụng điều này để bên bán phải trả lại tiền đặt cọc.

Từ thực tế này, ông đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc không yêu cầu công chứng các hợp đồng đặt cọc.

Về phạm vi hoạt động công chứng, ông Hoàn đề nghị mở rộng phạm vi công chứng ngoài trụ sở và cho phép thực hiện theo nhu cầu của người dân gắn với điều kiện bảo đảm an toàn pháp lý thay vì địa giới hành chính.

Vị đại biểu nhấn mạnh cần thực hiện ngay thẩm quyền công chứng không phụ thuộc vào địa giới hành chính khi các công chứng viên được cấp quyền truy cập cơ sở dữ liệu công chứng tập trung.

Ông đồng thời đề xuất xem xét lùi thời gian có hiệu lực của luật đến ngày 1/7/2027 để hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia. “Một quy định pháp luật vô tình tạo ra độc quyền và hạn chế cạnh tranh sẽ làm suy yếu chính hệ thống pháp luật đó", đại biểu Hoàn nêu quan điểm và cho rằng Quốc hội cần thận trọng để các quy định kỹ thuật không trở thành rào cản với chủ trương xã hội hóa.

Dùng quyền tranh luận để trao đổi về nội dung này, Thiếu tướng Nguyễn Minh Tuấn, Giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ, cho rằng thực tế, công chứng bất động sản có rất nhiều vấn đề.

Nhưng với công chứng giao dịch bất động sản, Thiếu tướng Nguyễn Minh Tuấn đề nghị quy định linh động theo hướng không bắt buộc tất cả mọi người đều phải công chứng, mà việc này sẽ do người giao dịch tự nguyện thực hiện hoặc không thực hiện.

Theo Giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ, cần làm rõ đây là công chứng hình thức hay công chứng nội dung. “Liên quan đến sai phạm như trốn thuế trong các giao dịch bất động sản, công chứng có chịu trách nhiệm không? Nếu công chứng không chịu trách nhiệm thì chỉ cần ký hợp đồng mua bán theo các mẫu quy định của Nhà nước và ra nộp thuế", ông Tuấn nêu quan điểm.

Giám đốc Công an Phú Thọ cũng đề nghị ban soạn thảo tùy từng hợp đồng, nghiên cứu để người dân linh động trong lựa chọn hình thức thực hiện.

Theo Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, giao dịch có đối tượng là bất động sản và giao dịch đặt cọc để mua bán, chuyển nhượng bất động sản thuộc thẩm quyền công chứng của công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng có trụ sở tại tỉnh, thành phố nơi có bất động sản, trừ trường hợp công chứng di chúc, văn bản từ chối nhận di sản là bất động sản và công chứng việc sửa đổi, bổ sung, chấm dứt, hủy bỏ các giao dịch này.