Iran về cơ bản đã đóng cửa eo biển Hormuz kể từ khi cuộc xung đột với Mỹ và Israel bắt đầu vào cuối tháng 2 (Ảnh: Sana).
Đàm phán mức phí qua eo biển Hormuz
Báo Wall Street Journal trích dẫn dữ liệu của tổ chức Lloyd's List Intelligence, cho biết 100 tàu đã đi qua eo biển Hormuz trong tháng qua khi xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran bùng phát.
Wall Street Journal trích dẫn nguồn tin từ các nhà môi giới và chủ tàu giấu tên tiết lộ, các tàu không phải của Iran đã đàm phán các khoản phí đi lại qua eo biển Hormuz với chính quyền Iran với số tiền có thể lên tới 2 triệu USD cho mỗi tàu.
Báo Financial Times dẫn lời ông Hamid Hosseini, người phát ngôn của Liên minh các nhà xuất khẩu dầu khí và hóa dầu Iran, cho biết chính quyền Iran dự định thu phí 1 USD/thùng đối với các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn và các tàu chở dầu rỗng sẽ được đi qua mà không phải trả phí.
Ông cũng cảnh báo "nếu bất kỳ tàu nào cố gắng đi qua mà không được phép, nó sẽ bị phá hủy”.
Iran chưa xác nhận thông tin do truyền thông phương Tây công bố. Các công ty thường sử dụng các tàu chở dầu lớn có khả năng chở 1,5-2 triệu thùng dầu để vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz.
Eo biển Hormuz rộng 34km, nằm giữa Iran và Oman, là lối đi từ Vùng Vịnh ra Ấn Độ Dương. Đây là tuyến đường chính cho hoạt động trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới cùng các hàng hóa thiết yếu khác bao gồm cả phân bón.
Iran về cơ bản đã đóng cửa eo biển Hormuz kể từ khi cuộc xung đột với Mỹ và Israel bắt đầu vào cuối tháng 2, dẫn đến việc giá dầu toàn cầu tăng vọt.
Iran tuyên bố eo biển vẫn được mở cửa, ngoại trừ đối với các tàu thuộc về những quốc gia tấn công Iran và các quốc gia hỗ trợ tấn công. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố eo biển sẽ không bao giờ trở lại trạng thái như trước đây, đặc biệt là đối với Mỹ và Israel.
Vị trí eo biển Hormuz (Ảnh: BBC).
Dự luật về kiểm soát và thu phí qua eo biển Hormuz
Trong cuộc phỏng vấn với hãng tin RT được công bố ngày 11/4, ông Ebrahim Azizi, người đứng đầu Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran, cho biết Quốc hội Iran đang chuẩn bị dự luật cho phép Tehran áp đặt một chế độ kiểm soát và thu phí mới ở eo biển Hormuz, liên kết việc tiếp cận tuyến hàng hải chiến lược này với việc bồi thường cho các quốc gia đã gây thiệt hại cho Tehran.
“Luật mà chúng tôi đang chuẩn bị, và nếu có thể sẽ sớm được trình lên và thông qua tại Quốc hội, quy định rằng các bên đã gây thiệt hại cho chúng tôi, các bên thực sự phải chịu trách nhiệm bồi thường, chỉ được phép đi qua tuyến hàng hải này nếu họ trả tiền bồi thường thiệt hại”, ông Azizi nói.
“Họ đã phạm sai lầm lớn khi phong tỏa tài sản của chúng tôi. Giờ họ còn muốn đi qua tuyến hàng hải này nữa sao? Thời đại đó đã qua rồi”, quan chức Iran nhấn mạnh.
Ông Azizi cho biết hệ thống được đề xuất sẽ dựa trên yếu tố “an toàn về môi trường, an ninh và dịch vụ”.
“Điều quan trọng là phải đưa vào luật điều khoản rằng, kể từ ngày luật này có hiệu lực, chính phủ phải thiết lập một hệ thống quản lý và kiểm soát đối với eo biển Hormuz và vịnh Ba Tư. Bất kỳ tàu thuyền nào muốn đi vào (eo biển) trên cơ sở lợi ích quốc gia (của Iran) đều phải trả phí”, ông Azizi cho biết thêm.
Ông Azizi cũng bày tỏ nghi ngờ về việc liệu Mỹ và Israel có tuân thủ bất kỳ thỏa thuận nào hay không, mặc dù thừa nhận một yêu cầu quan trọng của Iran - lệnh ngừng bắn ở Li Băng - đã được đáp ứng trước khi các cuộc đàm phán bắt đầu.
“Điều kiện tiên quyết này đã được thực hiện trước các cuộc đàm phán chưa? Rồi. Vậy liệu Mỹ có kiềm chế không vi phạm điều kiện đó, dù là bây giờ hay ở các giai đoạn sau hay không?”, quan chức Iran đặt câu hỏi, đồng thời cáo buộc Mỹ và Israel “không đáng tin cậy”.
Ông Azizi nói thêm rằng nếu các cuộc đàm phán kết thúc trong khuôn khổ đã thỏa thuận, “Iran và Mặt trận Kháng chiến, đặc biệt là Hezbollah, sẽ không dung thứ cho bất kỳ sự sai lệch hay sai lầm nào".
“Chúng tôi sẽ không ngần ngại có hành động quyết đoán đáp trả bất cứ động thái vi phạm nào đối với những gì chúng tôi đã thỏa thuận”, ông Azizi cảnh báo.
Ông khẳng định Iran không chịu áp lực phải nhượng bộ, đồng thời cho rằng Washington sẽ mất nhiều hơn nếu tiến trình này thất bại.
“Mỹ cần thỏa thuận này hơn chúng tôi. Nếu họ thấy cần thiết, họ nên chấp nhận cả các điều kiện này và điều kiện tiên quyết. Nếu họ không làm vậy, chúng tôi sẽ làm việc của mình và đi theo con đường riêng, sẽ không có gì thay đổi”, ông Azizi nói thêm.
Theo hãng tin Fox News, có gần 3.200 tàu, bao gồm 800 tàu chở dầu và tàu chở hàng, đang ùn tắc gần eo biển Hormuz. Các tàu này đang chờ được cho phép đi qua eo biển một cách an toàn.
Gần 20.000 thủy thủ trong khu vực vịnh Ba Tư đang chờ đợi thông tin rõ ràng về việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz.
Ông Abdul Majid Hakim Elahi, đặc phái viên của Lãnh tụ Tối cao Iran, tuyên bố Iran kiểm soát eo biển Hormuz vì cuộc chiến với Mỹ và Israel vẫn chưa chấm dứt.
"Vì xung đột chưa kết thúc, Iran đang kiểm soát chặt chẽ eo biển này, nhưng tôi chắc chắn rằng, sau xung đột, nó sẽ được mở lại và các quốc gia sẽ được hưởng lợi từ điều đó", ông nói.
