Rất nhiều góp ý của các đại biểu Quốc hội được đưa ra trong phiên thảo luận hội trường ngày 12/4, khi bàn về dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi, với mong muốn trao quyền mạnh mẽ để Hà Nội dẫn dắt cả nước.
Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai Trịnh Xuân An (Ủy viên là đại biểu hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng - An ninh và Đối ngoại) ủng hộ chủ trương phân cấp, phân quyền, trao quyền một cách triệt để cho Thủ đô Hà Nội.
Ông nhìn nhận điểm nổi bật và mang tính đột phá trong tư duy lập pháp lần này là lần đầu tiên trao một khối lượng thẩm quyền rất lớn cho chính quyền thành phố và trung tâm của sự phân quyền, trao quyền đó chính là HĐND thành phố Hà Nội.
Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai Trịnh Xuân An (Ảnh: Hồng Phong).
Đặc biệt, dự thảo luật trao cho HĐND được ban hành cơ chế đặc thù và thí điểm rất nhiều chính sách mới. “HĐND thành phố Hà Nội trong dự thảo luật này không còn là HĐND của một địa phương theo mô hình truyền thống mà đang được định vị trở thành một thiết chế hoạch định chính sách và kiến tạo thể chế ở cấp độ rất cao”, đại biểu Trịnh Xuân An nói.
Nhìn nhận đây là hướng đi đúng, ông An nhấn mạnh muốn thủ đô thực sự phát triển nhanh, bền vững, tiên phong dẫn dắt cả nước, không thể tiếp tục quản trị bằng tư duy thông thường, bằng cơ chế phụ thuộc vào các quy định của Trung ương, mà phải mạnh dạn trao quyền, trao không gian sáng tạo thể chế.
Vấn đề đặt ra, theo vị đại biểu, là khi quyền lực được trao đi rất mạnh thì thiết chế thực hiện quyền lực đó phải được nâng cấp, phải thực sự xứng đáng. Bởi nếu vẫn giữ nguyên mô hình tổ chức, nhân sự, phương thức hoạt động của HĐND như cấp tỉnh thông thường nhưng lại trao cho khối lượng công việc như của một cơ quan lập pháp đô thị, sẽ rất khó bảo đảm được chất lượng quyết nghị, thẩm định và giám sát, đặc biệt là việc kiểm soát quyền lực.
Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI trong phiên thảo luận ngày 12/4 (Ảnh: Minh Châu).
Với thẩm quyền được trao trong thí điểm chính sách mới, ông An ví HĐND thành phố Hà Nội có vai trò như nhà kiến tạo thể chế cho chính quyền đô thị. Đây là quyền rất lớn nhưng cũng đặt ra sức ép cho quá trình tổ chức thực hiện, vì thế, vị đại biểu góp ý cần thiết kế ngay trong luật một số nội dung, trong đó lưu ý phải có bộ máy đầy đủ.
Hiện nay, HĐND thành phố Hà Nội có 5 ban chuyên trách. Đại biểu Trịnh Xuân An góp ý cần linh hoạt trong việc tổ chức các ban này. Ví dụ, với cấu phần liên quan đến quốc phòng, an ninh và phần bảo vệ Thủ đô trong tình hình mới, Hà Nội hoàn toàn có thể có ban về quốc phòng, an ninh và đối ngoại.
Cùng với đó, theo ông, phải tăng mạnh năng lực của bộ máy tham mưu, giúp việc và phản biện chính sách cho HĐND thành phố. Một HĐND làm chính sách mà không có đội ngũ chuyên gia, bộ máy nghiên cứu, phân tích chính sách đủ mạnh thì rất khó vận hành, theo lời đại biểu tỉnh Đồng Nai.
“Để thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ hơn, với các nghị quyết đặc thù của thành phố, đặc biệt là các nghị quyết, các nội dung khác với quy định của Trung ương hoặc mang tính thí điểm, cần phải có những cơ chế để cho HĐND thành phố chủ động trong việc kiểm soát, giám sát và thực hiện chức năng kiểm soát của mình”, ông An góp ý.
Ngoài ra, đại biểu Trịnh Xuân An đề cập đến vấn đề lớn nhất thủ đô, là xử lý những nhà ở liên quan đến các khu chung cư cũ. Ông đề nghị cân nhắc tỷ lệ lấy ý kiến của người dân để sửa chung cư bởi nếu xác định với 70% người dân đồng ý mới được sửa như hiện nay thì không bao giờ xử lý được những chung cư cũ trên địa bàn Hà Nội.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng (Ảnh: Hoàng Phong).
Giải trình thêm về dự thảo Luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh việc sửa đổi Luật Thủ đô là một bước tiến mang tính lịch sử nhằm thiết lập mô hình thể chế phát triển mới, chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo và quản trị phát triển.
“Quan điểm xuyên suốt được quán triệt là trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền triệt để và trách nhiệm giải trình rõ ràng gắn với phương châm Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm”, ông Tùng nhấn mạnh.
Với đột phá về phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho chính quyền thủ đô, theo ông Tùng, dự thảo luật đã tạo ra một bước ngoặt về tư duy pháp lý, chuyển từ cơ chế thực thi chính sách sang thiết kế và tổ chức thực hiện chính sách với hơn 190 thẩm quyền mới, được giao cho chính quyền thành phố.
Ông khẳng định dự thảo luật đã cố gắng thiết kế các cơ chế kiểm tra, giám sát công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình một cách có hệ thống, đủ mạnh để tương xứng với việc phân quyền rất mạnh mẽ cho thành phố.
Trong đó, để ngăn chặn nguy cơ buông lỏng quản lý, dự luật quy định cấm phân cấp, ủy quyền tiếp đối với những thẩm quyền đặc biệt vượt trội được Quốc hội trao.
