Các tòa nhà ở ngoại ô thủ đô Beirut, Li Băng bị hư hại sau một cuộc không kích của Israel (Ảnh: Reuters).
Mặc dù Israel đang đối mặt sự kháng cự quyết liệt từ lực lượng Hezbollah (thân Iran) và rủi ro sa lầy trong cuộc chiến trên bộ tại miền Nam Li Băng, nhưng chính phủ của Thủ tướng Benjamin Netanyahu vẫn duy trì quan điểm cứng rắn để đạt được chiến thắng quyết định thay vì chỉ quản lý xung đột như trước đây.
Từ quản lý xung đột đến mục tiêu thay đổi cục diện an ninh biên giới
Một trong những động lực quan trọng nhất là vấn đề an ninh biên giới. Sau các cuộc giao tranh kéo dài từ cuối 2025 đến đầu 2026, hàng chục nghìn cư dân tại miền Bắc Israel vẫn chưa thể trở về nhà. Các đô thị như Kiryat Shmona hay Metula tiếp tục nằm trong tầm bắn của rocket, UAV từ phía Hezbollah, tạo áp lực chính trị lớn đối với Chính phủ Israel, buộc họ phải chứng minh rằng an ninh biên giới đã được đảm bảo.
Cùng với đó, Israel coi kho tên lửa dẫn đường chính xác của Hezbollah là mối đe dọa chiến lược. Hezbollah đã nâng cấp đáng kể năng lực tấn công chính xác, có thể đánh trúng các cơ sở hạ tầng trọng yếu như sân bay, nhà máy điện, căn cứ quân sự của Israel. Do đó, việc phá hủy kho vũ khí này trở thành ưu tiên hàng đầu của Israel.
Ngoài ra, Israel đặc biệt chú trọng tới mạng lưới hạ tầng ngầm của Hezbollah. Các đường hầm, kho chứa vũ khí, trung tâm chỉ huy phân tán khiến lực lượng này có khả năng sống sót cao trước các cuộc tấn công. Những đợt không kích gần đây Israel tập trung các mục tiêu ngầm, nhằm phá vỡ hệ thống chỉ huy và hậu cần của Hezbollah.
Dù giới quân sự Israel thừa nhận việc giải giáp hoàn toàn Hezbollah là mục tiêu khó đạt được, nhưng các tuyên bố chính trị vẫn thể hiện lập trường cứng rắn, phản ánh sự chuyển biến: Israel không hài lòng với trạng thái răn đe mong manh, muốn tạo ra một “chiến thắng mang tính cấu trúc”, buộc Hezbollah phải lùi sâu khỏi biên giới.
Tính toán chính trị và chiến thuật đòn bẩy chiến trường
Ngoài các mục tiêu quân sự, yếu tố chính trị đóng vai trò quan trọng trong quyết định tiếp tục tấn công. Các nhà phân tích tại Mỹ và châu Âu nhận định Israel đang sử dụng chiến thuật tạo lợi thế trên chiến trường để củng cố vị thế đàm phán.
Trong bối cảnh các kênh ngoại giao liên quan đến Li Băng, Iran và các cường quốc khu vực đang hoạt động, Israel muốn bước vào bàn đàm phán với vị thế mạnh hơn. Điều này thể hiện qua việc các đợt không kích quy mô lớn thường diễn ra ngay trước các thời điểm ngoại giao quan trọng. Chiến thuật này nhằm gây áp lực để phía Li Băng và Hezbollah chấp nhận các điều khoản khắt khe hơn như rút lực lượng khỏi khu vực biên giới hoặc hạn chế triển khai vũ khí hạng nặng.
Một yếu tố gây tranh cãi là cách diễn giải lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran vào tháng 4. Mỹ và Israel cho rằng thỏa thuận này chỉ áp dụng cho các cuộc đối đầu trực tiếp giữa hai nước, không bao gồm các mặt trận ủy nhiệm như Li Băng. Ngược lại, Iran và Hezbollah coi việc Israel tiếp tục không kích là vi phạm tinh thần thỏa thuận. Sự khác biệt trong cách hiểu này khiến căng thẳng leo thang và tạo ra “vùng xám” cho các hoạt động quân sự.
Ở khía cạnh chính trị nội bộ, chính phủ Israel cũng chịu áp lực lớn. Sau nhiều tháng xung đột, dư luận trong nước đòi hỏi kết quả rõ ràng thay vì tình trạng bất ổn kéo dài. Các đảng phái cánh hữu trong liên minh cầm quyền ủng hộ mạnh chiến lược cứng rắn, cho rằng chỉ có hành động quân sự quyết liệt mới buộc Hezbollah lùi bước.
Tuy nhiên, không phải tất cả các ý kiến đều đồng thuận. Một số cựu tướng lĩnh Israel cảnh báo rằng chiến dịch kéo dài có thể dẫn đến nguy cơ sa lầy, đặc biệt nếu xung đột chuyển sang chiến tranh trên bộ. Dù vậy, cho đến nay, Chính phủ Israel vẫn chọn cách tiếp tục gia tăng áp lực quân sự.
Diễn biến quân sự thực địa và vòng xoáy leo thang
Các diễn biến quân sự hiện nay cho thấy mức độ leo thang đáng kể. Ngày 8/4, Israel tiến hành đợt không kích quy mô lớn nhất kể từ khi xung đột bùng phát, tấn công hơn 100 mục tiêu trong vòng 10 phút tại Beirut và miền Nam Li Băng. Các mục tiêu bao gồm kho vũ khí, trung tâm chỉ huy và cơ sở hạ tầng của Hezbollah.
Giới quan sát quốc tế nhận định chiến dịch này mang tính phô diễn năng lực, nhằm gửi thông điệp răn đe. Israel muốn chứng minh họ có thể tấn công đồng thời nhiều mục tiêu với độ chính xác cao, làm suy yếu khả năng phản ứng của Hezbollah.
Ngược lại, Hezbollah cũng tăng cường các cuộc tấn công bằng UAV và tên lửa. Một số căn cứ chiến lược của Israel tại khu vực núi Meron và các khu định cư biên giới bị tập kích, khiến Israel tiếp tục mở rộng chiến dịch, coi đây là hành động đáp trả cần thiết”=.
Vòng xoáy hành động - phản ứng đáp trả khiến xung đột ngày càng khó kiểm soát. Mỗi cuộc tấn công mới đều được biện minh là động thái phòng thủ - đáp trả, nhưng tổng thể lại đẩy khu vực tiến gần hơn đến nguy cơ chiến tranh quy mô lớn.
Một yếu tố khác là sự thay đổi trong chiến thuật tác chiến của Tel Aviv. Israel sử dụng nhiều UAV trinh sát và tấn công, kết hợp với dữ liệu tình báo thời gian thực. Điều này giúp họ thực hiện các cuộc tấn công nhanh và chính xác hơn. Trong khi đó, lực lượng Hezbollah dựa vào chiến thuật phân tán lực lượng và sử dụng UAV giá rẻ, tạo ra bão mục tiêu nhằm gây quá tải hệ thống phòng không của Israel.
Bối cảnh đối đầu Israel - Iran và sự tái định hình Trung Đông
Giới chuyên gia nhận định, cuộc đối đầu giữa Israel và Hezbollah không thể tách rời bối cảnh khu vực rộng lớn hơn, đặc biệt là cạnh tranh chiến lược giữa Israel và Iran. Israel coi Hezbollah là lực lượng ủy nhiệm quan trọng nhất của Iran tại khu vực. Do đó, việc tấn công Hezbollah cũng nhằm làm suy yếu ảnh hưởng của Tehran.
Sau các cuộc không kích vào chương trình hạt nhân và tên lửa của Iran hồi tháng 2, căng thẳng giữa hai bên gia tăng. Hezbollah trở thành một trong những mặt trận chính trong chiến lược đối phó của Israel. Các nhà phân tích cho rằng Israel muốn cắt đứt “vành đai ảnh hưởng” của Iran kéo dài từ Tehran qua Iraq, Syria đến Li Băng.
Bên cạnh đó, tình hình tại Syria cũng ảnh hưởng đáng kể. Sau sự sụp đổ của chính quyền Tổng thống al-Assad vào cuối năm 2024, cấu trúc quyền lực tại Syria trở nên phân tán. Israel đã thiết lập vùng đệm an ninh tại một số khu vực nhằm ngăn chặn các lực lượng thân Iran. Từ góc nhìn của Tel Aviv, việc củng cố vị thế tại Li Băng sẽ hoàn thiện chuỗi an ninh phía Bắc.
Ngoài ra, các cường quốc quốc tế cũng đóng vai trò quan trọng. Mỹ ủng hộ quyền tự vệ của Israel, nhưng đồng thời kêu gọi tránh leo thang. Liên minh châu Âu bày tỏ lo ngại về nguy cơ khủng hoảng nhân đạo tại Li Băng. Các nước Ả rập tại Vùng Vịnh giữ lập trường thận trọng, vừa phản đối Hezbollah, vừa kêu gọi kiềm chế. Trong bối cảnh đó, Israel tin rằng thời điểm hiện tại có thể thuận lợi để thay đổi cán cân. Tuy nhiên, rủi ro với nước này cũng không nhỏ. Một cuộc chiến kéo dài có thể gây thiệt hại lớn về kinh tế, làm suy yếu ổn định khu vực và kéo theo sự can dự của nhiều bên.
Việc Israel tiếp tục tấn công Hezbollah là kết quả của nhiều yếu tố đan xen: mục tiêu an ninh biên giới, tính toán chính trị, diễn biến quân sự thực địa và bối cảnh đối đầu khu vực. Khác với những giai đoạn trước, chiến lược hiện nay cho thấy Israel muốn đạt được kết quả mang tính quyết định, thay vì chỉ duy trì trạng thái răn đe.
Tuy nhiên, lịch sử Trung Đông cho thấy các chiến dịch quân sự hiếm khi mang lại giải pháp lâu dài nếu không đi kèm tiến trình ngoại giao. Việc leo thang tiếp tục có thể dẫn đến nguy cơ xung đột rộng hơn, đặc biệt khi nhiều lực lượng khu vực có lợi ích chồng chéo.
Trong ngắn hạn, Israel vẫn duy trì chiến lược gây áp lực quân sự để đạt lợi thế, nhưng về dài hạn, câu hỏi lớn còn bỏ ngỏ: Liệu chiến dịch này có thể mang lại chiến thắng quyết định hay chỉ tạo ra vòng xoáy bất ổn mới tại Trung Đông.
