Nắng nóng kéo dài khiến cơ thể mất nước qua mồ hôi nhiều hơn. Khi lượng nước không được bù đủ, máu và dưỡng chất đến thận giảm, làm cơ quan này khó lọc chất thải hiệu quả như bình thường.
Theo National Kidney Foundation, mất nước nặng có thể gây tổn thương thận, còn tình trạng mất nước nhẹ lặp đi lặp lại cũng có thể để lại ảnh hưởng lâu dài.
Trong bối cảnh đó, bác sĩ lưu ý 3 việc làm rất rất thường gặp trong ngày nắng nóng mà nhiều người vẫn chủ quan.
Uống quá ít nước, để cơ thể rơi vào tình trạng mất nước
Cần uống đủ nước để bảo vệ thận (Ảnh: Getty).
Đây là thói quen phổ biến nhất nhưng cũng dễ bị xem nhẹ nhất. Nhiều người chỉ uống nước khi khát, trong khi ở người lớn tuổi cảm giác khát có thể suy giảm.
Theo National Kidney Foundation, nước giúp mạch máu mở tốt hơn để đưa dưỡng chất đến thận; khi cơ thể mất nước, lưu lượng máu đến thận giảm và nguy cơ tổn thương tăng lên.
Nếu sống, làm việc hoặc tập luyện trong thời tiết nóng, cơ thể cần nhiều chất lỏng hơn để bù lượng nước mất qua mồ hôi. Nếu lượng nước uống vào không đủ, nước tiểu trở nên cô đặc hơn, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận.
Điều đáng nói là nhiều người không nhận ra mình đang mất nước cho tới khi đã xuất hiện các dấu hiệu như mệt lả, chóng mặt, tiểu ít hoặc nước tiểu sẫm màu. Với người đang có bệnh thận mạn, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc người cao tuổi, thời tiết nóng càng cần được theo dõi chặt chẽ hơn vì đây là nhóm dễ bị ảnh hưởng nặng hơn.
Lao động, tập thể dục quá sức giữa trời nóng
Vận động quá sức giữa trời nóng ảnh hưởng đến cơ thể (Ảnh: Getty).
Một sai lầm khác là phơi cơ thể quá lâu trong môi trường nhiệt độ cao, đặc biệt khi vừa nắng gắt vừa hoạt động cường độ mạnh.
Nhiều nghiên cứu do NIH, CDC lưu trữ cho thấy stress nhiệt nghề nghiệp làm tăng nguy cơ tổn thương thận cấp. Không chỉ mất nước, chính tình trạng tăng thân nhiệt khi làm việc hoặc vận động ngoài trời nóng cũng góp phần làm thận bị tổn thương.
Ở mức độ nặng hơn, CDC cảnh báo tình trạng tiêu cơ vân liên quan đến nóng và gắng sức có thể làm mô cơ bị phá hủy nhanh, giải phóng các chất vào máu và gây tổn thương thận.
Vì thế, việc chạy bộ, đá bóng, lao động ngoài trời hoặc làm việc trong môi trường bí nóng vào giữa trưa mà không nghỉ, không làm mát cơ thể, không bù nước đúng cách là hành vi rất dễ đẩy thận vào trạng thái quá tải.
Đây không chỉ là chuyện của vận động viên hay công nhân mà còn có thể xảy ra ở người tập thể dục tự phát trong các đợt nắng gay gắt.
Tự uống thuốc giảm đau khi đang mất nước
Đau đầu, đau cơ, mệt sau khi đi nắng là tình huống nhiều người gặp phải. Vấn đề là không ít người chọn uống ngay thuốc giảm đau chống viêm không steroid, như ibuprofen hoặc naproxen, trong lúc cơ thể đang thiếu nước.
Các tổ chức cảnh báo nếu bị mất nước, NSAIDs có thể làm thận mất cơ chế tự bảo vệ, từ đó gây tổn thương thận.
National Kidney Foundation cũng cho biết nhóm thuốc này có thể làm giảm lượng máu đến thận, tăng huyết áp và gây tổn thương thận, nhất là khi dùng liều cao hoặc kéo dài. CDC trong hướng dẫn cho bác sĩ về nắng nóng và thuốc men cũng liệt kê NSAIDs vào nhóm thuốc có nguy cơ gây tổn thương thận khi đi kèm mất nước.
Điều này có nghĩa là trong ngày nắng nóng, việc vừa mất nước vừa tự ý dùng thuốc giảm đau không phải là vấn đề nhỏ. Người đang mắc bệnh thận, tim mạch, tăng huyết áp hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu càng cần thận trọng hơn và không nên tự dùng thuốc kéo dài nếu chưa được bác sĩ tư vấn.
Ngoài ba thói quen trên, các chuyên gia cũng nhắc tới việc nhịn tiểu kéo dài như một yếu tố nên tránh trong mùa nóng. Việc thường xuyên nhịn tiểu có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng tiểu, còn khi nước tiểu không được thải ra đầy đủ, vi khuẩn có cơ hội phát triển và nhiễm trùng có thể lan lên thận.
Các bác sĩ khuyến cáo, trong những ngày nắng nóng, người dân nên uống nước đều trong ngày thay vì chờ khát mới uống, hạn chế hoạt động gắng sức ngoài trời vào khung giờ nắng gắt, nghỉ ở nơi mát nếu có dấu hiệu kiệt sức và không tự ý lạm dụng thuốc giảm đau.
Với người có bệnh nền hoặc đang phải hạn chế dịch do bệnh thận mạn, việc uống bao nhiêu nước cần theo hướng dẫn riêng của bác sĩ, không nên áp dụng máy móc.
Nếu xuất hiện các dấu hiệu như tiểu ít rõ rệt, nước tiểu sẫm, mệt lả, chuột rút, sốt, đau vùng hông lưng, tiểu buốt hoặc buồn nôn, người bệnh nên đi khám sớm.
Đây có thể là dấu hiệu của mất nước nặng, tổn thương thận cấp hoặc nhiễm trùng thận, những tình trạng không nên tự xử lý tại nhà.
