Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và đại biểu tham dự Lễ khai mạc IPU-150 (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN).
Nhận lời mời của Chủ tịch Liên minh Nghị viện thế giới (IPU) Tulia Ackson, Tổng Thư ký IPU Martin Chungong, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Đại hội đồng lần thứ 152 của Liên minh Nghị viện thế giới (IPU-152) tại Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ), tiến hành một số hoạt động song phương tại Thổ Nhĩ Kỳ từ ngày 15 đến 17/4/2026.
Trong đó, việc tham dự IPU-152 tiếp tục khẳng định vai trò là thành viên chủ động, tích cực, có trách nhiệm của Việt Nam tại IPU cũng như tại các diễn đàn đa phương.
IPU - Liên minh vì dân chủ, vì mọi người dân
Liên minh Nghị viện thế giới (Inter Parliamentary Union - IPU) là một tổ chức quốc tế tập hợp đại diện của Nghị viện các quốc gia có chủ quyền. Liên minh được thành lập năm 1889 tại Paris (Pháp) và hiện có trụ sở tại Geneva, Thụy Sĩ.
Với 181 Quốc hội/Nghị viện thành viên và 15 thành viên liên kết, Liên minh Nghị viện thế giới (IPU) là trung tâm của hoạt động ngoại giao Nghị viện khắp thế giới, hoạt động vì hòa bình, hợp tác giữa các dân tộc và Nghị viện các nước, có vai trò ngày càng quan trọng trong bối cảnh tình hình thế giới hiện nay.
Mục tiêu chính của IPU gồm: Thúc đẩy giao lưu, hợp tác và trao đổi kinh nghiệm giữa các nghị viện và nghị sỹ từ tất cả các nước; Tham vấn các vấn đề về lợi ích quốc tế và bày tỏ quan điểm về từng vấn đề với mục tiêu đề xuất hành động đối với các nghị viện và các thành viên; Bảo vệ và nâng cao nhân quyền trên toàn thế giới, một yếu tố thiết yếu cho nền dân chủ nghị viện và sự phát triển; Nâng cao nhận thức và tăng cường hiệu quả hoạt động của các thể chế đại nghị.
IPU giữ mối quan hệ hợp tác chặt chẽ với Liên hợp quốc và các tổ chức liên minh nghị viện khu vực, tổ chức quốc tế, tổ chức liên chính phủ và phi chính phủ, điển hình là hoạt động điều trần thường niên về các vấn đề của Liên Hợp Quốc thu hút sự tham dự của hầu hết các nghị viện thành viên.
IPU tập trung vào 3 lĩnh vực hoạt động chính gồm: Tăng cường dân chủ đại diện; Thúc đẩy hòa bình và an ninh toàn cầu; Đẩy mạnh phát triển bền vững.
Mỗi năm IPU có hai kỳ họp Đại hội đồng, triệu tập hơn 1.500 đại biểu Quốc hội và các đối tác trong nghị viện các nước thành viên, mang lại sự đa dạng cho chương trình nghị sự toàn cầu, bao gồm công việc của Liên Hợp Quốc và việc thực hiện Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững. Đại hội đồng là cơ quan chính trị của Liên minh Nghị viện thế giới (IPU).
Ngoài ra, IPU còn có cơ chế hoạt động đặc biệt, diễn ra 5 năm một lần, đó là Hội nghị các Chủ tịch Quốc hội thế giới (WCSP). Mục tiêu của Hội nghị là củng cố năng lực quản trị toàn cầu của nghị viện, đồng thời thông qua gặp gỡ thượng đỉnh nghị viện này, các nhà lập pháp toàn thế giới góp tiếng nói chung cùng Liên Hợp Quốc xử lý những vấn đề toàn cầu. Kể từ khi được tổ chức lần đầu tiên vào năm 2000, đến nay WCSP đã tổ chức được 6 kỳ Hội nghị.
Qua 137 năm hình thành và phát triển, IPU ngày càng lớn mạnh, trở thành tổ chức hợp tác liên nghị viện toàn cầu lớn nhất, là diễn đàn đối thoại quan trọng của nghị sỹ toàn cầu để trao đổi và đề xuất các giải pháp về hòa bình, an ninh, hợp tác, phát triển giữa nghị viện các nước.
Thông qua hợp tác với các tổ chức Liên nghị viện khu vực, các tổ chức quốc tế, tổ chức liên chính phủ và phi chính phủ, IPU ngày càng đóng góp quan trọng trong các lĩnh vực của đời sống quốc tế, từ các vấn đề chính trị, an ninh, đến văn hóa, khoa học, giáo dục.
Năm nay, Đại hội đồng IPU-152 diễn ra tại Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) từ ngày 15 đến 19/4/2026 với dự tham dự của 130 đoàn Quốc hội thành viên, trong đó có khoảng 60 Chủ tịch Quốc hội. IPU-152 có chủ đề “Nuôi dưỡng hy vọng, bảo đảm hòa bình và bảo vệ công lý cho các thế hệ tương lai,” tương đồng với nội dung đang được thảo luận tại Liên hợp quốc; phản ánh quan tâm hàng đầu của cộng đồng quốc tế hiện nay về củng cố hòa bình, an ninh, hệ thống luật pháp quốc tế, tái thiết hậu xung đột, chống chủ nghĩa bảo hộ, an ninh kinh tế, an ninh mạng. Dự kiến, kỳ họp Đại hội đồng IPU-152 sẽ bầu Tổng Thư ký IPU nhiệm kỳ 2026-2030.
Dấu ấn Việt Nam tại IPU
Việt Nam là thành viên chính thức của IPU vào tháng 4/1979. Từ đó đến nay, Việt Nam luôn là thành viên tham gia tích cực và có trách nhiệm tại các diễn đàn của IPU, nhiều lần giữ các vị trí lãnh đạo trong các cơ chế của IPU. Những đóng góp này đã có tác động lan tỏa, được bạn bè quốc tế và khu vực đánh giá cao. Thông qua diễn đàn IPU, quan hệ song phương của Quốc hội Việt Nam với Nghị viện các nước được thiết lập và tăng cường.
Việc tham dự các hoạt động của IPU luôn là một nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong các hoạt động ngoại giao nghị viện đa phương của Quốc hội Việt Nam nhằm thúc đẩy và bảo vệ các lợi ích của quốc gia, tham khảo quan điểm quốc tế và thể hiện quan điểm quốc gia về các mối quan tâm chung trên toàn cầu; đồng thời, tiến hành các hoạt động song phương bên lề với các đối tác mà Việt Nam ít có điều kiện triển khai hoạt động song phương chính thức.
Các hoạt động này đã góp phần thông tin quảng bá về Việt Nam tới đông đảo bạn bè quốc tế, nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Đây cũng là nơi Việt Nam có thể tiếp cận với nhiều vấn đề, nội dung, kinh nghiệm hoạt động và thực tiễn tốt của các nghị viện trên thế giới để đóng góp cho việc hoàn thiện và nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội Việt Nam.
Tham gia trách nhiệm tại IPU, Quốc hội Việt Nam ngày càng được tín nhiệm, giao trọng trách đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng. Có thể kể đến như: đảm nhiệm vị trí Chủ tịch Nhóm địa chính trị châu Á - Thái Bình Dương trong khuôn khổ Đại hội đồng IPU (năm 2006; 2016); đảm nhiệm Chủ tịch Nhóm ASEAN+3 (tháng 11/2021, tiếp quản từ Thái Lan); hai lần được Đại hội đồng IPU tín nhiệm bầu vào Ban Chấp hành IPU (nhiệm kỳ 2007-2011; 2015-2019); được bầu là Phó Chủ tịch IPU (năm 2009; 2019)…
Dấu ấn nổi bật của Việt Nam trong IPU là việc Việt Nam đã đăng cai tổ chức thành công Đại hội đồng IPU-132 (năm 2015, tại Hà Nội); Hội nghị chuyên đề khu vực châu Á - Thái Bình Dương về biến đổi khí hậu và các Mục tiêu phát triển bền vững (năm 2017, tại Thành phố Hồ Chí Minh); Hội nghị về Quốc hội Việt Nam và các Mục tiêu phát triển bền vững (năm 2018); Hội nghị Nghị sỹ trẻ toàn cầu lần thứ 9 tại Hà Nội (năm 2023).
Trong đó, Đại hội đồng IPU lần thứ 132 tại Hà Nội (tháng 3/2015) được tổ chức trong bối cảnh Liên Hợp Quốc đưa ra sáng kiến xây dựng chương trình phát triển bền vững và Quốc hội Việt Nam tham gia rất tích cực với nhiều đóng góp nổi bật.
Tại IPU-132, các nghị viện đã ra Tuyên bố Hà Nội "Các Mục tiêu Phát triển bền vững: Biến lời nói thành hành động". Tuyên bố này được truyền tải tới Hội nghị Thượng đỉnh Liên hợp quốc tổ chức vào tháng 9/2015 và đây là đóng góp rất quan trọng để Liên Hợp Quốc xây dựng, ban hành Chương trình Nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững.
Việt Nam cũng đã tổ chức thành công Hội nghị Nghị sỹ trẻ toàn cầu lần thứ 9 tại thủ đô Hà Nội vào tháng 9/2023, thu hút sự tham dự của hơn 300 nghị sỹ trẻ. Hội nghị đã thông qua Tuyên bố Hội nghị về “Vai trò của giới trẻ trong việc thúc đẩy thực hiện các Mục tiêu Phát triển bền vững thông qua chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo”. Đây là Tuyên bố đầu tiên của Hội nghị Nghị sỹ trẻ toàn cầu sau 9 kỳ tổ chức…
Ngoài ra, Quốc hội Việt Nam cũng góp phần thúc đẩy quan hệ đối tác nghị viện, ngoại giao nghị viện đa phương thông qua việc mời Chủ tịch IPU, Tổng Thư ký IPU tham dự và phát biểu tại các Hội nghị nghị viện khác do Quốc hội Việt Nam tổ chức, như Hội nghị thường niên lần thứ 26 của Diễn đàn Nghị viện châu Á - Thái Bình Dương APPF-26 (tháng 1/2018, tại Hà Nội), Đại hội đồng AIPA lần thứ 41 của Hội đồng liên nghị viện ASEAN (tháng 8/2020, tại Hà Nội theo hình thức trực tuyến), Hội nghị nghị sỹ trẻ toàn cầu lần thứ 9 (tháng 9/2023)…
Ngoài việc đăng cai tổ chức các hội nghị của IPU, Quốc hội Việt Nam cũng thường xuyên cử Đoàn đại biểu Quốc hội tham dự các kỳ Hội nghị của Đại hội đồng IPU; Hội nghị Các Chủ tịch Quốc hội thế giới (WCSP); Phiên Điều trần IPU-Liên Hợp Quốc; Hội nghị chuyên đề khu vực và Hội nghị chuyên môn; các hoạt động tập huấn cho Ban Thư ký Quốc hội các nước do Ban Thư ký IPU tổ chức.
Thông qua diễn đàn IPU, Quốc hội Việt Nam đã thúc đẩy các hoạt động ngoại giao nghị viện bảo đảm lợi ích của Việt Nam, thiết lập và củng cố quan hệ hợp tác với Nghị viện các nước, quảng bá hình ảnh, nâng cao vị thế quốc tế của Việt Nam; đồng thời tích cực thúc đẩy một số sáng kiến tại IPU, đặc biệt về phát triển bền vững, biến đổi khí hậu, quyền phụ nữ, trẻ em, chuyển đổi số…
Việc Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tham dự Đại hội đồng lần thứ 152 của Liên minh Nghị viện thế giới (IPU-152) tại Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) lần này tiếp tục khẳng định và thể hiện vai trò, đóng góp tích cực, thực chất và có trách nhiệm tại IPU và trong khuôn khổ Đại hội đồng IPU-152, khẳng định sự ủng hộ của Việt Nam đối với chủ nghĩa đa phương và các thể chế đa phương; đồng thời thúc đẩy quan hệ song phương với các nước, các nghị viện thành viên IPU.
Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, dự kiến tại Đại hội đồng IPU-152, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn sẽ có bài phát biểu quan trọng, chia sẻ tầm nhìn của Việt Nam về các vấn đề toàn cầu và khu vực, đồng thời đề xuất các giải pháp hành động cụ thể nhằm thúc đẩy hợp tác liên nghị viện góp phần duy trì hòa bình, ổn định và thúc đẩy phát triển bền vững, thịnh vượng trên toàn thế giới.
Bên cạnh đó, Quốc hội Việt Nam sẽ cùng Nghị viện các nước thảo luận lộ trình nâng cao hiệu quả lập pháp, giám sát và thúc đẩy hợp tác đa phương để hiện thực hóa các mục tiêu chung.
Trong khuôn khổ hội nghị, Chủ tịch Quốc hội còn có các cuộc gặp gỡ, trao đổi, tiếp xúc với Lãnh đạo nghị viện các nước, Lãnh đạo IPU và các tổ chức quốc tế.
Đây là dịp để thông tin về các thành tựu phát triển kinh tế-xã hội của Việt Nam sau 40 năm đổi mới, tầm nhìn, khát vọng phát triển của Việt Nam trong kỷ nguyên mới với mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và năm 2045 trở thành nước phát triển có thu nhập cao; truyền tải tới cộng đồng quốc tế thông điệp về đường lối đối ngoại của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV.
