Tập sách Người lính trở về cùng những chàng trai trẻ mãi của tác giả Hoàng Liêm (NXB Văn học ấn hành quý I/2026) chính là một nốt nhạc trầm đầy xúc động, nơi những ký ức rưng rưng về một thời hoa lửa được tái hiện vẹn nguyên qua hơn 150 trang viết.
Với 38 bài viết thuộc nhiều thể loại từ ký, truyện ngắn đến thơ và ảnh tư liệu, cuốn sách không chỉ là hồi ức cá nhân mà còn là thông điệp thiêng liêng về lòng yêu nước và nghĩa tình đồng đội.
Xuyên suốt tác phẩm, tác giả Hoàng Liêm - một người con của đất Thạch Thất, Hà Nội, từng là sinh viên khoa Địa lý Địa chất (Đại học Tổng hợp Hà Nội) - đã kể lại câu chuyện của chính mình và đồng đội bằng trái tim của một người "may mắn trở về".
Cuốn sách "Người lính trở về cùng những chàng trai trẻ mãi" (Ảnh: NXB Văn học)
Đọc cuốn sách, độc giả không khỏi nhức nhối trước những gương mặt trẻ trung đã gửi lại thanh xuân nơi chiến trường miền Nam. Đó là liệt sĩ Bùi Khắc Tường - người sinh viên khoa Sinh - dẫu gia đình đã có ba liệt sĩ. Anh vẫn can trường lên đường mà không đòi hỏi sự ưu tiên nào. Anh ngã xuống, để lại câu hỏi đau đáu: “Bùi Khắc Tường, giờ này anh về đâu?”.
Đó là Nguyễn Khánh Thụy, người lính yêu thơ đã dùng những vần điệu để tiếp thêm động lực cho đồng đội vượt qua gian khổ, nhưng rồi anh đã hy sinh vào những ngày cuối cùng của chiến dịch Hồ Chí Minh. Hay Lê Sỹ Thiềng, người ngã xuống trước "bình minh" của ngày toàn thắng, để lại nỗi đợi chờ khắc khoải của vợ con nơi quê nhà. Những con người ấy, bình dị mà anh hùng, đã tạc nên “dáng đứng Việt Nam tạc vào thế kỷ”.
Bên cạnh sự hy sinh, tập sách còn ngời sáng vẻ đẹp của tình đồng đội - thứ tình cảm giúp những người lính trụ vững giữa mưa bom bão đạn. Hình ảnh chàng trai Hà Nội gốc Nguyễn Quốc Khải hiện lên thật ấm áp: Một người bạn luôn giành phần việc nặng nhọc, tỉ mẩn mắc võng cho đồng đội giữa rừng đêm mưa gió.
Với tác giả Hoàng Liêm, việc trở về không có nghĩa là kết thúc sứ mệnh. Suốt hơn 30 năm qua, ông cùng các cựu chiến binh Trung đoàn 271 đã miệt mài hành trình “đi tìm đồng đội”. Những cái tên như Khải, Thành, Thoa, Hiếu... lần lượt được đưa về nghĩa trang hoặc quê nhà là kết quả của một nỗi trăn trở khôn nguôi: “Nhiều đồng đội thân yêu của tôi đã ngã xuống... tôi luôn đau đáu trăn trở nghĩ về họ”.
Người lính trở về cùng những chàng trai trẻ mãi không chỉ là một tư liệu quý về thế hệ sinh viên xếp bút nghiên ra trận, mà còn là lời nhắc nhở nhẹ nhàng mà sâu sắc: Hãy sống sao cho xứng đáng với sự hy sinh của những người đã hóa thân vào hồn thiêng sông núi.
