Tàu hải quân Iran tham gia lễ duyệt binh (Ảnh: Getty).
Mỹ có thể chặn bắt các tàu vi phạm lệnh phong tỏa
Hãng tin Reuters dẫn thông báo của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) gửi cho các thủy thủ ngày 13/4 cho biết, quân đội Mỹ tuyên bố sẽ thực thi lệnh phong tỏa ở vịnh Oman và biển Ả rập phía đông eo biển Hormuz, áp dụng cho tất cả các tàu, bất kể tàu đó mang cờ của nước nào.
CENTCOM cảnh báo các tàu trong khu vực bị phong tỏa có thể bị chặn bắt.
“Bất kỳ tàu nào đi vào hoặc rời khỏi khu vực bị phong tỏa mà chưa được phép đều có thể bị chặn lại, chuyển hướng và bắt giữ”, CENTCOM cho biết thêm.
CENTCOM khẳng định lệnh phong tỏa “sẽ không cản trở việc đi lại trung lập qua eo biển Hormuz đến hoặc từ các điểm đến không thuộc Iran”.
Thông báo của CENTCOM được đưa ra ngay trước khi lệnh phong tỏa eo biển Hormuz bắt đầu có hiệu lực.
Trong thông báo trước đó, CENTCOM cho biết sẽ “bắt đầu triển khai lệnh phong tỏa đối với tất cả các phương tiện giao thông đường biển đi vào và đi ra khỏi các cảng của Iran vào lúc 10h sáng 13/4 (giờ Mỹ) theo tuyên bố của Tổng thống Donald Trump”.
Thông báo của CENTCOM nêu rõ lệnh phong tỏa “sẽ được thực thi một cách công bằng đối với tàu của tất cả các quốc gia khi đi vào hoặc rời khỏi các cảng và khu vực ven biển của Iran, bao gồm tất cả các cảng của Iran trên vịnh Ả rập và vịnh Oman”.
CENTCOM khẳng định “sẽ không cản trở quyền tự do hàng hải đối với các tàu quá cảnh qua eo biển Hormuz để đi đến hoặc đi từ các cảng không thuộc sở hữu của Iran”.
Tổng thống Trump tuyên bố lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ ở eo biển Hormuz là bước tiếp theo trong nỗ lực của Washington nhằm cắt đứt nguồn cung dầu của Iran.
Nhà lãnh đạo Mỹ cảnh báo, “bất kỳ lực lượng Iran nào nhắm bắn vào chúng ta hoặc vào các tàu thuyền hòa bình, đều sẽ bị hủy diệt”.
“Tôi cũng đã chỉ thị Hải quân của chúng ta truy tìm và chặn bắt mọi tàu thuyền trong vùng biển quốc tế đã trả phí cho Iran. Không ai phải trả mức phí bất hợp pháp để được đi lại an toàn trên biển”, ông Trump cho biết thêm.
Vị trí eo biển Hormuz (Ảnh: BBC).
Iran đáp trả cứng rắn
Người phát ngôn cấp cao của Bộ Nội vụ Iran Ali Zeinivand ngày 13/4 tuyên bố nước này “hoàn toàn sẵn sàng cho mọi cuộc đối đầu”, nhấn mạnh khả năng sẵn sàng hành động của Iran cả về ngoại giao, an ninh và trên chiến trường.
Ông Zeinivand cho biết Tehran vẫn duy trì “xuất sắc” an ninh nội bộ, trong khi các bộ phận khác vẫn đảm trách hoạt động ngoại giao và quân sự.
Quan chức Iran khẳng định nước này có “khả năng, sức mạnh và ý chí” để tự vệ.
Bộ Chỉ huy thống nhất các lực lượng vũ trang Iran cũng cảnh báo “nếu an ninh các cảng của Iran bị đe dọa, sẽ không có cảng nào ở vịnh Ba Tư và biển Oman được an toàn”.
Tehran cảnh báo, các cảng tại vịnh Ba Tư và biển Oman sẽ “hoặc là dành cho tất cả mọi người, hoặc là không ai cả”.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) khẳng định lực lượng an ninh Iran vẫn kiểm soát hoàn toàn tuyến hàng hải ở eo biển Hormuz, cảnh báo đối phương sẽ bị mắc kẹt trong “vòng xoáy chết người” nếu có bất kỳ tính toán sai lầm nào.
Phó Tổng thống Iran Mohammad Reza Aref cũng tuyên bố Iran “kiên quyết” giữ vững quyền kiểm soát eo biển Hormuz và đòi bồi thường từ Mỹ và Israel về những thiệt hại gây ra trong chiến tranh.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, người dẫn đầu phái đoàn Iran tham gia các cuộc đàm phán hòa bình với Mỹ tại Pakistan, tuyên bố Tehran sẽ không khuất phục trước những lời đe dọa.
“Nếu họ chiến đấu, chúng tôi sẽ chiến đấu, và nếu họ đưa ra lý lẽ, chúng tôi sẽ đối phó bằng lý lẽ. Chúng tôi sẽ không khuất phục trước bất kỳ lời đe dọa nào, hãy để họ thử thách ý chí của chúng tôi một lần nữa để chúng tôi có thể cho họ thấy một bài học lớn hơn”, ông Ghalibaf nhấn mạnh.
Kế hoạch thu phí qua eo biển Hormuz
Trong một diễn biến có liên quan, nghị sĩ Iran Ali Shirinzad ngày 13/4 cho biết quốc hội nước này đang xem xét một dự thảo luật nhằm thu phí đối với tất cả tàu đi qua eo biển Hormuz, không chỉ riêng tàu chở dầu.
Ông Shirinzad cho biết dự thảo luật sẽ quy định thu phí đối với “mọi chuyến hàng… mọi chuyến đi”, bao gồm cả tàu thương mại và tàu chở khách đi qua eo biển Hormuz. Đây là một phần trong kế hoạch nhằm mở rộng quyền “kiểm soát, giám sát và quản lý hoạt động” của Iran đối với tuyến hàng hải chiến lược này.
Ông cho biết khung pháp lý đã được các ủy ban quốc hội thông qua về nguyên tắc, với mức phí đi qua eo biển Hormuz được tính bằng đồng rial của Iran. Nghị sĩ Iran thừa nhận eo biển này có “những lợi thế kinh tế đáng kể”.
Đề xuất này được coi là một biện pháp để Tehran khẳng định chủ quyền và bảo đảm an ninh cũng như các hoạt động tại eo biển chiến lược này.
