Ngày 13/4, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân ký Quyết định 2103/QĐ BKHCN phê duyệt Chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc giai đoạn 2026 - 2030, tên viết tắt là VREF.
Theo quyết định này, nghiên cứu sinh được xác định là lực lượng nghiên cứu nòng cốt, trực tiếp thực hiện và tạo ra các đột phá khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Việc đầu tư bồi dưỡng nghiên cứu sinh xuất sắc không chỉ được xem là giải pháp phát triển nhân lực, mà còn là khoản đầu tư chiến lược mang tính kiến tạo, hướng tới xây dựng thế hệ các nhà khoa học đầu ngành và các chuyên gia công nghệ đủ năng lực dẫn dắt sự phát triển của đất nước trong tương lai.
Chuyển từ hỗ trợ đào tạo sang đầu tư nghiên cứu xuất sắc
Một trong những điểm đáng chú ý của chương trình là định hướng chuyển từ hỗ trợ đào tạo sang đầu tư nghiên cứu xuất sắc. Nguồn lực sẽ được tập trung có trọng điểm, ưu tiên các lĩnh vực công nghệ chiến lược, đồng thời vẫn bảo đảm phát triển cân đối các lĩnh vực khoa học khác.
Chương trình tập trung hỗ trợ các nghiên cứu sinh xuất sắc trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu đột phá, ưu tiên những đề tài có tiềm năng tạo ra công nghệ lõi, phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược (Ảnh: Bộ KH&CN).
Chương trình cũng đặt ra yêu cầu về cơ chế tuyển chọn minh bạch, cạnh tranh, đánh giá theo kết quả và gắn hỗ trợ với đầu ra cụ thể. Cùng với đó là chủ trương khuyến khích hợp tác đồng tài trợ từ doanh nghiệp và các tổ chức khoa học công nghệ, tăng cường hợp tác quốc tế, liên kết giữa Nhà nước, viện trường và doanh nghiệp.
Về mục tiêu cụ thể, hằng năm chương trình sẽ tuyển chọn và hỗ trợ kinh phí nghiên cứu cho khoảng 100 nghiên cứu sinh xuất sắc.
Trong số này, nguồn lực sẽ được ưu tiên phân bổ cho nhóm trực tiếp tham gia các nhiệm vụ nghiên cứu nhằm làm chủ, sáng tạo công nghệ lõi, phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược.
Phần còn lại sẽ dành cho nhóm thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu đột phá thuộc những lĩnh vực khoa học và công nghệ khác.
Các kết quả nghiên cứu được định hướng theo những chỉ tiêu khá rõ. Tối thiểu 60% phải có công bố trên các tạp chí khoa học quốc tế uy tín. Tối thiểu 20% có đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Tối thiểu 15% kết quả nghiên cứu được chuyển giao, thương mại hóa hoặc ứng dụng vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh.
Không chỉ dừng ở việc hỗ trợ từng cá nhân, chương trình còn hướng tới hình thành mạng lưới các nhà khoa học trẻ tham gia VREF.
Mức hỗ trợ tối đa 1 tỷ đồng một năm cho mỗi nghiên cứu sinh
Về đối tượng tham gia, chương trình dành cho các nghiên cứu sinh đáp ứng điều kiện theo quy định, có đề xuất nhiệm vụ nghiên cứu hướng tới làm chủ, sáng tạo công nghệ lõi gắn với phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược, hoặc thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu xuất sắc có tính mới, tính đột phá trong các lĩnh vực khoa học và công nghệ khác.
Bên cạnh đó, các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu và tổ chức khoa học công nghệ có đủ điều kiện về nhân lực, cơ sở vật chất, năng lực nghiên cứu và quản lý cũng sẽ tham gia tổ chức thực hiện, hỗ trợ và quản lý nghiên cứu sinh theo quy định.
Các nhà khoa học, chuyên gia trong và ngoài nước có thể tham gia hướng dẫn, đồng hướng dẫn. Doanh nghiệp và các tổ chức liên quan cũng được khuyến khích tham gia tài trợ, phối hợp nghiên cứu, tiếp nhận, ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu theo quy định pháp luật.
Về kinh phí, ngân sách nhà nước sẽ bảo đảm nguồn thực hiện chương trình thông qua chi sự nghiệp khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hằng năm. Đồng thời, chương trình chủ trương huy động tối đa các nguồn lực khác từ doanh nghiệp, tổ chức trong nước và quốc tế để triển khai.
Căn cứ vào tính chất và yêu cầu của từng nhiệm vụ nghiên cứu, mức hỗ trợ sẽ được xác định theo hướng tập trung, hiệu quả và phù hợp với mục tiêu đề ra.
Trong đó, mức hỗ trợ từ ngân sách nhà nước tối đa là 1 tỷ đồng một năm cho một nghiên cứu sinh, với thời gian hỗ trợ tối đa 3 năm.
Trường hợp cần thiết, nhiệm vụ nghiên cứu có thể được xem xét gia hạn nhưng không quá 2 năm, và việc gia hạn này không làm tăng thời gian hỗ trợ kinh phí từ ngân sách nhà nước.
Kinh phí hỗ trợ sẽ được sử dụng cho các hoạt động phục vụ trực tiếp nhiệm vụ nghiên cứu. Các nội dung chi bao gồm thù lao tham gia thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu, chi cho vật tư, thiết bị, dữ liệu và hạ tầng nghiên cứu, thuê dịch vụ đo kiểm, tính toán, gia công chế tạo, công bố khoa học, tham dự hội nghị và hội thảo...
Việc giải ngân sẽ được thực hiện gắn với các mốc tiến độ hàng năm.
