Chập tối, anh Lê Văn Lành (SN 1993), trú tại thôn Tân Minh, xã Cửa Việt, tỉnh Quảng Trị lại mang theo đèn, lưới mắt nhỏ và các dụng cụ cần thiết ra cánh đồng gần nhà để bẫy bắt bọ rầy. Theo anh Lành, bọ rầy là loài côn trùng to cỡ ngón tay cái, màu nâu cánh gián, thân cứng nhưng bên trong mềm và tròn, được nhiều người ưa chuộng làm nguyên liệu chế biến món ăn.
Anh Lành giăng lưới bắt bọ rầy trong đêm tối (Ảnh: Nhật Anh).
“Bọ rầy xuất hiện nhiều khi lúa trổ bông, ban ngày chúng thường ẩn mình dưới đất hoặc trong các bụi rậm, khi mặt trời lặn mới bay ra. Thương lái, nhà hàng thu mua bọ rầy về chế biến món ăn nên tôi bắt bán kiếm thêm tiền, ít cũng được 200.000 đồng, có đêm hơn 500.000 đồng”, anh Lành chia sẻ.
Trong đêm tối giữa tháng tư, cánh đồng lúa ở thôn Tân Minh không chỉ có anh Lành mà rất nhiều người dân cũng giăng lưới dọc theo bờ ruộng và các bãi đất trống để săn bọ rầy. Anh Hoàng Văn Hiển (SN 1992), cùng trú tại thôn Tân Minh cho biết mỗi buổi tối anh có thể bắt được 200-300 con bọ rầy, được thu mua với giá 2.000-2.500 đồng mỗi con.
Từ loài côn trùng bị xem là "kẻ thù" của nhà nông, ảnh hưởng đến năng suất cây trồng, bọ rầy đã "lột xác" thành món ăn khoái khẩu với nhiều người. Việc bẫy bắt bọ rầy không chỉ giúp bảo vệ mùa màng mà còn tạo thêm nguồn thu nhập đáng kể cho bà con nông dân.
Người dân mang bọ rầy bắt được bán cho chủ quán ăn với giá 2.000-2.500 đồng mỗi con (Ảnh: Nhật Anh).
Bọ rầy sau khi làm sạch có thể chế biến thành nhiều món như chiên giòn, rang muối, đặc biệt là rang mắm, món ăn được nhiều người ưa chuộng. Do bọ rầy chỉ xuất hiện vào đầu mùa hè nên các quán ăn thường đặt trước để đảm bảo nguồn cung.
“Bọ rầy được chủ nhà hàng săn đón, đặt mua hết, đi bắt một lúc cũng kiếm về 300.000-400.000 đồng. Loài này chỉ xuất hiện một vài tháng trong năm chứ không phải lúc nào cũng có. Hình dáng không bắt mắt nhưng bọ rầy lại có vị béo ngậy, thơm đặc trưng. Nhiều người ban đầu e ngại nhưng sau khi thưởng thức đều tỏ ra thích thú”, anh Hiển cho biết.
Bà Nguyễn Thị Ngọc Ánh (SN 1976), chủ quán ẩm thực ở thôn Lại An, xã Gio Linh, tỉnh Quảng Trị thường xuyên thu mua bọ rầy để chế biến món ăn. Theo bà Ánh, nhiều thực khách "nghiện" món ăn này và xem là đặc sản, cứ đến mùa đều đặt trước để thưởng thức.
Khi chế biến, đầu bếp sẽ loại bỏ cánh, càng, chân, rửa sạch, để ráo nước rồi cho vào chảo dầu đảo đều cùng với gia vị như muối, nước mắm, ớt, tiêu xanh… Khi chín, món ăn được bày ra đĩa ăn kèm với lá bầu non.
“Bọ rầy là loài phá hoại mùa màng, người dân tìm cách tiêu diệt nhưng khi khám phá ra món ăn độc đáo từ loài này, nó lại trở thành đặc sản. Bọ rầy nếu biết chế biến sẽ mang đến hương vị rất riêng, dân nhậu xem đây là món khoái khẩu, không phải khi nào cũng có”, bà Ánh chia sẻ.
Bọ rầy là loài côn trùng thuộc bộ cánh cứng (Ảnh: Nhật Anh).
Bọ rầy thuộc bộ cánh cứng, thường xuất hiện vào mùa mưa ở miền Nam và đầu mùa Hè tại các tỉnh miền Bắc, miền Trung. Nhiều địa phương còn gọi là bọ vừng, do thường thấy chúng khi thu hoạch cây vừng.
Thực chất, bọ rầy là giai đoạn trưởng thành của con sùng đất (đuông đất). Vòng đời của bọ rầy chủ yếu nằm sâu dưới đất nên tuổi thọ của loài này lúc trưởng thành thường rất ngắn, chưa đến 1 tháng, thỉnh thoảng có con sống được thêm 1-2 tháng. Loài này cắn phá đọt non cây trồng, gây ảnh hưởng đến mùa màng của người dân.
