Cú sốc kinh tế toàn cầu do cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran gây ra vẫn chưa dừng lại (Ảnh minh họa: Trends Research).
Vòng đàm phán đầu tiên giữa Mỹ và Iran tại thủ đô Islamabad, Pakistan đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào, một kết quả được dự đoán trước do căng thẳng kéo dài giữa hai quốc gia.
Mặc dù không có đột phá lớn, nhưng cuộc gặp gỡ này không hoàn toàn vô nghĩa. Điểm đáng chú ý nhất là cái bắt tay lịch sử giữa các quan chức cấp cao Mỹ và Iran sau gần 50 năm, một tín hiệu cho thấy căng thẳng đang dần hạ nhiệt.
Hành động mang tính biểu tượng này mở ra cánh cửa cho các kênh trao đổi thông tin tiếp theo, dù là trực tiếp hay gián tiếp, giữ hy vọng về một thỏa thuận trong tương lai.
Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là những hành động của Iran trong quá trình đàm phán đã vô tình bộc lộ một số điểm yếu chiến lược mà Mỹ có thể khai thác. Washington đã nhanh chóng phân tích và tổng hợp những thông tin này, tạo cơ sở cho các bước đi tiếp theo và định hình cục diện khu vực.
Iran không thể hoàn toàn kiểm soát eo biển Hormuz
Trong khi các cuộc đàm phán đang diễn ra, ít nhất 2 tàu chiến Mỹ được cho là đã đi qua eo biển Hormuz. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) đã liên lạc yêu cầu rút lui nhưng bị phớt lờ hoàn toàn. Mỹ sau đó tuyên bố đây là chiến dịch "tự do hàng hải" có chủ đích, thách thức quyền kiểm soát của Iran đối với tuyến đường thủy chiến lược này. Tổng thống Mỹ Donald Trump thậm chí còn tuyên bố quân đội Mỹ đang chuẩn bị rà phá thủy lôi tại đây.
Những động thái này cho thấy IRGC không sẵn sàng đối đầu trực tiếp với Mỹ, đồng thời xác nhận các tuyên bố trước đây của quân đội Mỹ về việc đã vô hiệu hóa hải quân Iran và tuyến đường thủy này không bị ảnh hưởng bởi thủy lôi.
"Huyền thoại" về việc Iran kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz đã bị phá vỡ, làm mất đi đòn bẩy quan trọng của Tehran trong các cuộc đối đầu với Mỹ.
Tàu hàng ở eo biển Hormuz (Ảnh: AFP).
Iran khao khát cải thiện quan hệ với Mỹ
Sự khao khát này được thể hiện qua hai điểm chính:
Thứ nhất, bỏ qua điều kiện tiên quyết. Trước đàm phán, Iran cứng rắn yêu cầu Israel ngừng tấn công LI Băng và Mỹ bỏ phong tỏa tài sản ở nước ngoài. Tuy nhiên, cả hai yêu cầu này đều không được Mỹ và Israel đáp ứng, nhưng phái đoàn Iran vẫn bay đến Pakistan để đàm phán.
Thứ hai, cái bắt tay lịch sử. Chủ tịch Quốc hội Iran Bagher Ghalibaf và Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã bắt tay nhau, lần đầu tiên sau 47 năm. Trong bối cảnh thù địch sâu sắc, hàng chục quan chức cấp cao của Iran, bao gồm cả Lãnh tụ Tối cao, về cơ bản đã bị Mỹ và Israel nhắm mục tiêu và sát hại, việc một quan chức cấp cao của Iran có thể bắt tay với một quan chức chính quyền Mỹ là điều đáng chú ý. Các nguồn tin của Iran mô tả cái bắt tay đó là nồng ấm và hòa bình.
Những dấu hiệu này chứng tỏ Iran rất cần Mỹ, nếu không, nước này sẽ không tích cực thể hiện sự chân thành của mình trong các cuộc đàm phán như vậy. Điểm yếu này chắc hẳn cũng làm hài lòng người Mỹ, vì nó mang lại cho Washington cơ hội để tiếp tục có vị thế thuận lợi hơn Tehran trong tương lai.
