Điều này gây gánh nặng lớn cho hệ thống y tế và đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết, giai đoạn 2020-2023, gần 300.000 người Việt Nam tử vong do các nguyên nhân liên quan đến việc đề kháng kháng sinh.
PGS Ngọc phân tích, nhiều người Việt Nam có thói quen ho là uống kháng sinh, cảm cũng phải uống kháng sinh. Rất nhiều bệnh lý có liên quan tới đường hô hấp như cảm cúm do siêu vi, hay kể cả bệnh dị ứng cũng bị lạm dụng uống kháng sinh.
PGS.TS.BS Trần Văn Ngọc, Chủ tịch Hội Hô hấp TPHCM (Ảnh: BTC).
Đáng chú ý, việc tiếp cận kháng sinh tại nước ta khá dễ dàng, khi "mua mấy trăm viên và mua bao nhiêu lâu cũng được". Chuyên gia cho rằng, để dẫn đến tình trạng này, ngoài thói quen của người dân còn có liên quan tới đội ngũ nhân viên y tế, nếu chẩn đoán bệnh hoặc kê toa kháng sinh không phù hợp.
"Thực tế khi kê toa thuốc, ngoài kháng sinh, nhân viên y tế cũng cho thêm kháng viêm, corticoid vào kèm thuốc hạ sốt, thuốc sổ mũi vào. Tất cả những thuốc đó làm giảm đi triệu chứng. Và bệnh nhân lầm tưởng đã hết bệnh, nên không uống thuốc nữa.
Hoặc bệnh nhân uống một toa thuốc hiệu quả, lần sau cũng đi lấy toa đó mua tiếp tục. Cứ toa đó uống lặp đi lặp lại, lúc nào cũng có kháng sinh, kháng viêm, thuốc chống sổ mũi, hạ sốt giảm đau... Đến khi được phát hiện lạm dụng thuốc đã gặp biến chứng loét dạ dày, hội chứng Cushing, lao phổi...", ông Ngọc dẫn chứng.
Trước những thực tế trên, từ khi thành lập đến nay, Hội Hô hấp TPHCM tập trung nhiều vào vấn đề đào tạo bác sĩ trẻ và dược sĩ. Hội cũng đẩy mạnh tư vấn trong các câu lạc bộ bệnh nhân ở tại bệnh viện, để họ hiểu kháng sinh là thứ quý giá, không phải là loại hàng hóa thông thường.
Khi bị lạm dụng hay dùng không đúng cách, kháng sinh sẽ gây ra tác hại khôn lường đối với sức khỏe. Các vi khuẩn nhạy cảm sẽ bị kháng sinh tiêu diệt trước, trong khi những vi khuẩn mạnh sống sót được và tiếp tục phát triển trong đường hô hấp.
Theo thời gian, chúng có thể gây biến chứng nặng hơn như viêm phổi, buộc bệnh nhân phải sử dụng các loại kháng sinh phổ rộng hơn...
Để xử lý việc lạm dụng kháng sinh, Chủ tịch Hội Hô hấp TPHCM nhấn mạnh vai trò của hệ thống nhà thuốc và dược sĩ. Khi người dân còn dễ dàng mua thuốc ngoài cộng đồng, nhà thuốc phải là "điểm chốt" giúp định hướng sử dụng thuốc đúng cách.
Dược sĩ nhà thuốc tư vấn cho người dân (Ảnh: LC).
"Đội ngũ dược sĩ có thể góp phần tạo ra những thay đổi ý nghĩa, từ những hành động nhất quán mỗi ngày, bao gồm giải thích rõ ràng vì sao khách hàng cần tuân thủ đủ liệu trình, hướng dẫn theo cách dễ hiểu và đồng hành bền bỉ với bệnh nhân", đại diện một chuỗi nhà thuốc nhận định.
