Đó là khi một người sử dụng cử chỉ tay để thể hiện trực quan những gì mình đang nói, người nghe sẽ thấy người nói đó thành thạo và thuyết phục hơn.
Nói chuyện bằng tay
Dù bạn đang thuyết trình, trình bày ý tưởng hay chủ trì một cuộc họp, có lẽ bạn dành phần lớn thời gian chuẩn bị để suy nghĩ về những gì mình sẽ nói. Nhưng còn cách bạn sẽ di chuyển tay thì sao?
Giáo sư Giovanni Luca Cascio Rizzo cho biết ông lớn lên ở Ý, nơi mà cử chỉ gần như là ngôn ngữ thứ hai. Giờ đây, khi sống ở Mỹ, ông nhận thức sâu sắc về sự khác biệt giữa các nền văn hóa, về cách thức và mức độ cử động tay khi nói chuyện. Tuy nhiên, dù ở bất kỳ bối cảnh và nền văn hóa nào, có một điều không đổi: Mọi người vẫn giao tiếp bằng tay.
Là một người nghiên cứu về giao tiếp, ông nhận thấy một số diễn giả dường như truyền đạt rõ ràng hơn ngay lập tức khi họ dùng cử chỉ. Điều này khiến ông tự hỏi: Liệu cử chỉ có thực sự giúp người giao tiếp hiệu quả hơn không?
Câu trả lời ngắn gọn là có, nhưng chỉ khi cử chỉ thể hiện trực quan ý tưởng bạn đang nói đến. Các nhà nghiên cứu gọi những cử chỉ này là "minh họa viên".
Ví dụ: Khi nói về khoảng cách, bạn có thể dang rộng hai tay và nói rằng vật gì đó "xa hơn"; Khi giải thích mối liên hệ giữa hai khái niệm, bạn có thể chắp hai tay lại và nói "những ý tưởng này phù hợp với nhau"; Khi mô tả nhu cầu thị trường "đang tăng và giảm", bạn có thể dùng tay để mô tả trực quan hình dạng sóng.
Để nghiên cứu cử chỉ ở quy mô lớn, nhóm nghiên cứu đã phân tích 200.000 phân đoạn video từ hơn 2.000 các bài diễn thuyết TED Talks (những bài thuyết trình ngắn gọn, truyền cảm hứng) bằng công cụ AI có khả năng phát hiện và phân loại cử chỉ tay theo từng khung hình.
Họ đã kết hợp điều này với các thí nghiệm có kiểm soát trong đó những người tham gia nghiên cứu của chúng tôi đánh giá các doanh nhân đang chào hàng sản phẩm.
Kết quả thu được tương tự trong cả hai trường hợp. Trong dữ liệu TED Talk được AI phân tích, các cử chỉ minh họa dự đoán mức độ đánh giá cao hơn của khán giả, thể hiện qua hơn 33 triệu lượt "thích" trực tuyến các video.
Và trong các thí nghiệm đó, 1.600 người tham gia đã đánh giá những người nói sử dụng cử chỉ minh họa là rõ ràng, thành thạo và thuyết phục hơn.
Cách bàn tay chuyển động có thể giúp bạn truyền đạt quan điểm tốt hơn
Giáo sư Rizzo cho rằng, những cử chỉ tay có thể tạo ra một “lối tắt trực quan”, giúp người nghe nhanh chóng nắm bắt ý nghĩa của lời nói. Chúng biến các ý tưởng trừu tượng trở nên cụ thể hơn, từ đó giúp người nghe dễ hình dung điều người nói muốn truyền đạt.
Đây là lý do thông điệp trở nên dễ tiếp nhận hơn - một hiện tượng mà các nhà tâm lý học gọi là “sự lưu loát trong xử lý”.
Khi thông tin được tiếp nhận một cách dễ dàng, người nghe cũng có xu hướng đánh giá người nói là có năng lực và thuyết phục hơn.
Tuy nhiên, không phải cử chỉ nào cũng mang lại hiệu quả. Những chuyển động không liên quan đến nội dung, chẳng hạn như vẫy tay ngẫu nhiên, cựa quậy hay chỉ trỏ vô định trong không gian, không những không hỗ trợ mà đôi khi còn gây xao nhãng.
Bài học rút ra là: hãy ưu tiên sự rõ ràng, thay vì biến cử chỉ thành “vũ đạo”. Người nói nên sử dụng đôi tay một cách tự nhiên để minh họa cho thông điệp, chẳng hạn như nhấn mạnh kích thước, hướng đi hoặc cảm xúc, và đảm bảo mọi chuyển động đều có chủ đích.
Đôi tay, vì thế, không chỉ là phần “phụ họa” cho lời nói, mà còn là một công cụ mạnh mẽ giúp ý tưởng được truyền tải hiệu quả hơn.
Hiện nay, Giáo sư Rizzo đang nghiên cứu liệu con người có thể rèn luyện kỹ năng sử dụng cử chỉ, tương tự như việc phát triển “vốn từ vựng phi ngôn ngữ”. Các thử nghiệm ban đầu cho thấy kết quả tích cực: chỉ một buổi luyện tập ngắn khoảng 5 phút cũng có thể giúp người nói diễn đạt rõ ràng và hiệu quả hơn nhờ sử dụng cử chỉ phù hợp.
Trong khi các nghiên cứu hiện tại tập trung vào sự phối hợp giữa cử chỉ và lời nói, bước tiếp theo là tìm hiểu cách tối ưu toàn bộ hệ thống giao tiếp, bao gồm cử chỉ, giọng nói, biểu cảm khuôn mặt và chuyển động cơ thể.
Theo ông, nhóm nghiên cứu đang phân tích cách các diễn giả sử dụng giọng nói, đồng thời thử nghiệm các công cụ AI có khả năng theo dõi đồng thời nhiều kênh giao tiếp. Mục tiêu là xác định những “mô hình giao tiếp” hiệu quả, thay vì chỉ đánh giá từng cử chỉ riêng lẻ.
